🔸حکومتهای دوران ماقبل صنعتی نمیتوانستند اعتماد مردم را جلب کنند. نخست به این دلیل که خشن و زورگو بودند. این خشونت بهویژه در مواجههی حکومت با زارعان و مخالفان ظهور بیشتری مییافت. دومین دلیلِ بیاعتمادی مردم به حکومتهای دوران قدیم را در ماهیت خودکامهی این حکومتها باید جست. خودکامگی این حکومتها از آنجا ناشی میشد که قدرتی نامحدود را در اختیار حاکمانی بوالهوس میگذاشتند که هرچند قادر نبودند فرآیند سیاسی تحت حاکمیتشان را به درستی مهار و هدایت کنند، میتوانستند بهآسانی و با شیوههایی غیرمنتظره در همهی امور مداخله کنند و -مهمتر از همه- قادر بودند بر سرنوشت افراد تاثیر بگذارند و کسانی را که خطری برای حاکمیتشان تلقی میکردند تنزل مقام دهند یا بهکلی از سر راه خود بر دارند. بیهوده نیست که در قصههای عامیانه پادشاهان غالباً فرمان میدهند که " سر از تن فلان کس جدا شود". در حقیقت، همین واقعیت که این قدرتِ بهظاهر مطلق آنگاه که به جای اشخاص معطوف به فرآیندها میشد اصلاً کارآیی نداشت، خود موجب تشدید تعدی لجامگسیختهی آن میشد. در
هزار و یک شب، داستانی هست که بنا بر آن خلیفه و وزیرش با بدن مثلهشدهی زن جوانی روبهرو میشوند که در بشکهای انداخته شده است. خلیفه که از این واقعه منقلب شده است، فریاد بر میآورد که حکومت باید از چنین فجایعی جلوگیری کند. تا اینجا حسی که به ما دست میدهد کاملاً قابل فهم است و حال و هوایی امروزی دارد، امادر ادامهی داستان، خلیفه به وزیرش دستور میدهد فوراً قاتل را پیدا کند، وگرنه اعدام خواهد شد. یعنی خلیفه، درست برخلاف آنچه خوانندهی امروزی ممکن است انتظار داشته باشد، به وزیر دستور نمیدهد برنامهای برای مبارزه با جرم و جنایت تدوین کند. از نظر او این مشکل حلناشدنی است. خلیفه صرفاً آسانترین و در دسترسترین گزینهی ممکن را بر میگزیند. حاکمان دیگر نیز به همین شیوه عمل میکردند؛ مثلاً در مواجهه با مشکلات اقتصادی، دست به مصادرهی اموال و داراییهای شخصی توانگران میزدند... یا برای مقابله با بحرانهای سیاسی... افراد را بدون محاکمه زندانی میکردند یا دادگاههایی تشکیل میدادند که نتیجهی دادرسیشان پیشاپیش معلوم بود یا دست به اعدامهای فوری میزدند و کارهایی از این دست.
پاتریشیا کرون،
جامعههای ماقبل صنعتی، ترجمهی مسعود جعفری،
صفحات ۱۰۶ و ۱۰۷.
#هومن_پناهنده
@gashthaa