" را " فک اضافه
«فک» یعنی جداکننده و «اضافه» یعنی مضاف و مضافٌالیه؛ بنابراین، «رای فک اضافه» یعنی «رای جداکنندهی مضاف و مضافٌالیه».
در فارسی گذشته، گاهی «را» میان مضاف و مضافٌالیه فاصله میانداخت و مضاف و مضافٌالیه، جابهجا میشدند:
یکی از دوستان مخلص را
مگر آواز من رسید به گوش
یعنی:
گویا صدای من، به (گوشِ یکی از دوستان مخلص) رسید.
یکی از دوستان مخلص را... گوش،
یعنی:
گوشِ یکی از دوستان مخلص
یا:
فلک را سقف بشکافیم و طرحی نو دراندازیم
فلک را سقف... = سقفِ فلک...
چنانکه میبینید، «را» هنگام بازگردانی (معنی کردن) تبدیل به «--ِ» میشود؛ به همین دلیل، به آن «را»ی جانشین کسره هم میگویند.
مرا در دل، درخت مهربانی
به چه مانَد؟ به سرو بوستانی
مرا در دل = در دلِ من
«را»ی فکّ اضافه پس از مضافٌالیه میآید و هنگام بازگردانی بهصورت «--ِ-» پیش از مضافٌالیه قرار میگیرد، بنابراین نباید آن را با «را»ی نشانهی مفعول، اشتباه بگیریم.
- یعقوب کیانی شاهوندی
@molavi_asar_o_afkar@ferdosesokhan