«تمرکز در رواندرمانی: راهنمای عملی برای هدفگذاری و حفظ جهت درمان»
تمرکز در رواندرمانی به معنای داشتن اهداف مشخص و برنامهای منسجم برای رسیدن به آنهاست. این ویژگی از دیرباز به عنوان یکی از مشخصههای درمانگران موثر شناخته شده است. اما چگونه میتوان در عمل به این تمرکز دست یافت؟
اولین قدم در ایجاد تمرکز، روشن کردن اهداف کار با هر مراجع است. این فرآیند باید به صورت مشارکتی انجام شود. اهداف میتوانند از سه منبع نشأت بگیرند: مراجع، بافت درمانی، و خود درمانگر. ایدهآل این است که اهداف از طریق مذاکره و توافق بین این منابع تعیین شوند.
یکی از ابزارهای مفید برای ایجاد تمرکز و تعیین اهداف، استفاده از «برگۀ حبابی» است. این تکنیک که توسط استفان رولنیک معرفی شده، بخشی از فرآیند «تنظیم دستور کار جلسه» است. برگه حبابی یک ابزار بصری است که گزینههای مختلف برای تغییر را در قالب دایرههایی (حبابهایی) نشان میدهد.
به عنوان مثال، در مدیریت دیابت، یک برگه حبابی ممکن است شامل گزینههایی مانند «فعالیت بدنی و ورزش»، «بررسی قند خون»، «تغذیه سالم»، «مدیریت استرس»، «مراقبت از پاها»، و نظیر اینها باشد. همچنین، یکی دو حباب خالی نیز وجود دارد که به مراجع اجازه میدهد موضوع دیگری را که برایش مهم است اضافه کند.
نحوه استفاده از برگۀ حبابی:
1. برگه را به مراجع نشان دهید و توضیح دهید که این گزینههای مختلف برای بهبود وضعیت سلامت (یا هر هدف دیگری) هستند.
2. از مراجع بپرسید کدام یک یا دو مورد از این گزینهها را مایل است امروز دربارهاش صحبت کند.
3. به مراجع یادآوری کنید که میتواند موضوع دیگری را نیز پیشنهاد دهد (با استفاده از حبابهای خالی).
4. بر اساس انتخاب مراجع، گفتگو را شروع کنید و به سمت تعیین اهداف مشخص حرکت کنید.
این روش چند مزیت دارد:
- به مراجع حق انتخاب میدهد و استقلال او را تقویت میکند.
- طیف وسیعی از گزینهها را نشان میدهد که ممکن است مراجع به تنهایی به آنها فکر نکرده باشد.
- به ایجاد تمرکز در جلسه کمک میکند.
- میتواند به عنوان نقطه شروعی برای تعیین اهداف خاص عمل کند.
علاوه بر برگۀ حبابی، نکات کاربردی دیگر برای ایجاد و حفظ تمرکز در درمان عبارتند از:
1. در جلسات اولیه، زمانی را به شفافسازی اهداف اختصاص دهید.
2. پیش از هر جلسه، برنامه درمان و یادداشتهای جلسات قبل را مرور کنید تا پیوستگی درمان حفظ شود.
3. در طول درمان، به طور منظم پیشرفت به سمت اهداف را ارزیابی کنید.
4. اگر پس از چند جلسه هنوز اهداف مشخصی ندارید، این موضوع را با مراجع در میان بگذارید.
با این حال، باید توجه داشت که تمرکز بیش از حد نیز میتواند مضر باشد. تمرکز باید در تعادل با سایر مهارتهای درمانی مانند همدلی دقیق، پذیرش و توجه مثبت باشد.
پژوهشها نشان میدهد که داشتن اهداف مشخص و توافق بین درمانگر و مراجع بر سر این اهداف، با نتایج بهتر درمان مرتبط است. همچنین، وقتی درمان بر اهدافی که مراجع را به درمان آورده متمرکز نباشد، احتمال کمککننده بودن آن کمتر است.
در نهایت، تمرکز در رواندرمانی یک مهارت است که میتواند با تمرین بهبود یابد. درمانگران باید به طور مداوم بر ایجاد و حفظ جهت در درمان تمرکز کنند، در عین حال که انعطافپذیری خود را برای تطبیق با نیازهای متغیر مراجع حفظ میکنند. این تعادل ظریف بین هدایت و انعطافپذیری، یکی از هنرهای اصلی رواندرمانی موثر است.
#رواندرمانی_اثربخش #تبحر_در_رواندرمانی #تمرکز
#Focus
منبع:
Miller, W. R., & Moyers, T. B. (2021). Effective psychotherapists: Clinical skills that improve client outcomes. Guilford Press.
https://t.me/AcademyofPsychotherapy