🗺️نقشه ایران در سال ۱۷۵۶ میلادی مصادف با ۱۱۳۴ شمسی.

۹ سال از قتل نادرشاه افشار بنیان‌گذار سلسله افشاریه می‌گذشت. در واقع نادرشاه جانشینان مناسبی نداشت و به محض مرگ او خزانه سلطنتی نادر توسط سراداران مختلف غارت شد. سردارانی نظیر احمدخان درانی به افغانستان رفته و سنگ بنای استقلال افغانستان را بنا نهاد. اما در ایران اوضاع بشدت آشفته بود و مدعیان بسیاری از گوشه کنار ایران سر برآورده بودند. در این سال ۶سال از آغاز حکومت کریم‌خان زند در شیراز می‌گذشت. خان زند اگرچه با لقب وکیل‌الرعایای ایران حکومت می‌کرد اما  نتوانسته بود کل ایران را با ضرب شمشیر یکپارچه کند. کریم‌خان برای سرکوب مدعیان تلاش زیادی کرد و دستکم طی سه سال آینده توانست محمدحسن خان قاجار را شکست داده و ایل قاجار را تا حدی مطیع خود کند. یکی دیگر از مدعیان خطرناک آزاد خان افغان بود که بعد از  مدتها نبرد سرانجام تسلیم کریم‌خان شد. در نوروز ۱۱۳۷ شمسی، کریم‌خان بسیاری از آنها را به یک مهمانی در تهران دعوت کرده و آنها را قتل عام کرد. نقشه‌های مشابهی در شهرهای دیگر اجرا شد و طی یک روز ۹هزار سرباز و سردار افغان کشته شدند. کریم‌خان اگرچه مدعیان افشاری را درهم کوبید اما برنامه‌ای برای فتح خراسان که در دست شاهرخ افشاری بود نداشت. یکی دیگر از دشواری‌های دوران کریم‌خان حضور استعمارگران هلندی در خلیج‌فارس و اشغال جزایر ایران بود که بعد مبارزات طولانی میرمهنا این اشغالگری پایان یافت. اوضاع سایر مناطق ایران تا پایان عمر کریم‌خان تفاوت چندانی نکرد و به محض مرگ او مدعیان زند به جان یکدیگر افتاده و اوضاع آشفته‌تر شد. به محض مرگ کریم‌خان در بهمن ماه ۱۱۵۷مصادف با ۱۷۷۹ میلادی، آقا محمد‌خان پسر محمدحسن خان قاجار از شیراز گریخت و مسیر طولانی خود را برای بهم دوختن تکه‌های ایران و تشکیل سلسله خود آغاز کرد. او طی شش سال بعدی نیمه شمالی ایران را تصرف کرده و سرانجام با شکست مدعیان زند و کشتن لطفعلی‌خان زند در سال ۱۱۷۳ یکی از اصلی‌ترین مدعیان سلطنت را از میدان به در کرد هر چند نبرد با مدعیان زند تا سالهای بعد ادامه یافت. بنیان‌گذار سلسله قاجاریه در سال ۱۱۶۴ شهر تهران را به عنوان پایتخت جدید ایران انتخاب کرده بدین ترتیب قدرت از دست شهرهای تاریخی نظیر اصفهان، شیراز و تبریز برای همیشه خارج شد. آقا محمدشاه قاجار در سال‌های آخر عمر خود تلاش فراوانی برای فتح دوباره قفقاز انجام داده و سرانجام به موفقیت رسید. آقا محمدشاه قاجار تقریبا تمام سال‌های عمر خود را مشغول نبرد برای متحد کردن دوباره ایران بود و قصد داشت برای تصرف بخارا و شهرهای میان رودان به این منطقه لشکرکشی کند، اما خبر حمله ارتش روسیه به رهبری ژنرال گودوویچ به او رسید و دوباره به سمت قفقاز رفت، هر چند روسها دست به عقب‌نشینی زدند اما نبرد پادشاه جدید ایران با مدعیان محلی ادامه یافت. سرانجام در حالی که شاه قاجار مشغول محاصره قلعه شوشی بود در ۲۹خرداد ۱۱۷۶مصادف با ۱۸ ژوئن ۱۷۹۷شمسی به دست دو تن از خدمتکاران خود در سن ۵۴سالگی کشته شد. با وجود تلاش‌های فراوان آقا محمدشاه قاجار عمر او برای یکپارچه کردن ایران کفاف نداد و سرکوب برخی حکام محلی و تصرف مناطقی مثل خراسان به برادرزاده‌اش فتحعلی‌شاه قاجار واگذار شد. باقی‌مانده روند یکپارچگی ایران تا اواسط دوره ناصرالدین شاه و تکمیل تصرف منطقه سیستان و بلوچستان طول کشید.

❤️Ellinne

Comments

Be the first to add a comment