♦️گردشگری روستایی (فرهنگ و اجتماع محلی به عنوان یک کالا)، بخش دوم
غلامرضا خواجه
کارشناس گردشگری
دغدغه ی از بین رفتن ساختار روستا دغدغه ای جهانی است و یکی از عوامل توجه به گردشگری روستایی از جانب گردشگران به شمار می رود.
وندل بری شاعر و فعال محیط زیست آمریکایی در مورد وضعیت امروز روستاها می نویسد:
«روستائیان همانند مردمان شهر زندگی می کنند... برای جلوگیری از زوال، استانداردهای اجتماعی و اقتصادی شهر را پذیرفته اند... دانش و حافظه ی محلی به فراموشی سپرده شده است و فرهنگ محلی درحال از بین رفتن است...»
توسعه ی گردشگری به منظور حفظ فرهنگ همانند شمشیری دو لبه عمل می کند. برای مثال امکان دارد جامعه ی محلی جهت خوشایند گردشگر بخشی از هویت فرهنگی خود را کمرنگ کرده و حتی بخشی را تغییر دهد. برای همین است که تمامی برنامه ریزان گردشگری نقش جامعه ی محلی را در نگاشتن سند توسعه، دارای اولویت می دانند.
⏺️گردشگری روستایی در ایران
کشور ایران مزیت نسبی بالایی برای توسعه ی گردشگری روستایی دارد. ایران به علت وجود سابقه ی کهنِ فرهنگی، اقلیم چهارفصل، عرض و طول جغرافیایی مناسب، توپوگرافی و حیات نسبتا بکر مانده ی روستایی در این شاخه از گردشگری دارای توان رقابتی بالاتری است.
به این منظور دولت باید اقدامات لازم در جهت بهبود وضعیت بخش عرضه ی گردشگری را در دستور کار خود قرار می داد.
اولین گامی که در این راستا برداشته شد تبدیل خانه ها و عمارت های قدیمی روستایی به اقامتگاه های بومگردی بود. ایجاد اقامتگاه بومگردی با سابقه ای بیش از یک دهه، توسط بخش خصوصی شکل گرفت.
این تجربه ی موفق رفته رفته در اغلب روستاها پذیرفته شد و سرانجام در چند سال اخیر، پشتیبانی دولت و تخصیص تسهیلات کم بهره (با وجود کمی و کاستی های بی شمار) موجب تقویت بیشتر آن گردید. فعالیت عمده ی این تاسیسات گردشگری، فروش داشته های تاریخی، فرهنگی و معنوی جامعه ای محلی است که اقامتگاه در آن قرار گرفته است.
مشارکت در حیات اقتصادی و اجتماعی یک فرد ساکن در روستا و فروش این جذابیت به عنوان یک کالا و محصول دلیل عمده ای گشت که افزایش اقامتگاه های بومگردی را موجب گردید. احیای بسیاری از محصولات صنایع دستی، خوراکی ها و هویت بخشی به یک فرد ساکن روستا نیز نتیجه مستقیم ایجاد اقامتگاه های بومگردی بود.
دغدغه اصلی اما از آن جهت است که این طرح بدون هیچگونه برنامه ریزی منسجمی صورت اجرا به خود گرفته و به همین دلیل تضمینی برای پایداری نخواهد یافت. افزایش کمی تعداد اقامتگاه ها بدون هیچ فرایند بازدارنده ای ادامه دارد و این عدم توجه به توازن عرضه و تقاضا موجب تضعیف کسب و کارهایی مرتبط با این فعالیت می گردد.
⏺️فرهنگ و اجتماع محلی به عنوان یک کالا
توسعه ی گردشگری روستایی "می تواند اثرات مختلفی بر محیط روستایی داشته باشند و ممکن است تغییرات متنوعی در سبک و روش زندگی روستایی ایجاد نماید." در این نوع گردشگری، فرهنگ و میراث جوامع محلی؛ انگیزه اصلی برای سفر است.
این کالایی شدن فرهنگ را می توان تحت عنوان اقتصاد فرهنگ قلمداد کرد. اثرات اقتصادی مثبت اگر همراه با تغییرات عمده فرهنگی در جوامع محلی و از بین رفتن شکل و ساختار کلی فرهنگ ها باشد در تضاد با منافع جمعی و اصول توسعه ی پایدار است به همین دلیل در گردشگری روستایی عمده توجه برنامه ریزان و فعالان حوزه ی گردشگری باید اهمیت بیشتر وجوه فرهنگی به وجوه اقتصادی باشد و همانگونه که به دنبال راه هایی برای کسب درامد از طریق فرهنگ محلی هستند می بایست راهکارهایی برای جلوگیری از آسیب های وارده به فرهنگ و سنن مردم جامعه ی محلی بیابند.
🆔 @RuralWomenIssues 👩🌾