✳️ «ردیف» از آرایه تکرار جداست.

❇️ ردیف مانند قافیه جزو  موسیقی کناری شعر است. موسیقی کناری شعر گذشته از ردیف و قافیه بر عهده ترجیعات و تکرارهاست.

از آنجا که مبحث آرایه شناسی در آموزش ادبیات در محور افقی شعر(ابیات بطور جداگانه) بررسی می شود، زیبایی شناسی مقوله ردیف عموماً داخل این موضوع نیست.
ردیف و قافیه عوامل زیبایی ساز عمود شعر است که در آرایه سنجی مدرسه ای چندان مورد توجه نیست.
ردیف را از آرایه تکرار جدا کرده اند.این موضوع از اشاره استاد شفیعی کدکنی در موسیقی شعر ص۳۹۱ دریافت می شود.

در این بیت- برای نمونه-‌ حساب ردیف را از آرایه تکرار جدا کرده اند:

ای یوسف خوشنام ما، خوش می روی بر بام ما
ای در شکسته جام ما،ای بر دریده دام ما
تکرار « م  ِ ما» در چهار مقطع این بیت، از جلوه های موسیقی کناری است که دومی و چهارمی را در اصطلاح قافیه و ردیف می نامند.

موسیقی شعر صص۲-۳۹۱

‌در این نمونه، استاد کدکنی "ما"ها را در "خوشنام ما" و "جام ما"، جزو تکرار، و  در "بام ما" و "دام ما"  را در زمره ردیف آورده.
این نشان می دهد عملا ردیف از دایره آرایه تکرار جداست.

❇️ گرداوری : استاد محمود علی اصغری، گروه ادبیات کشور

@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan