چرا مذاکره ایران و آلمان درباره احداث ذوب آهن اصفهان به نتیجه نرسید؟ (2/2)
| روایت ابوالحسن ابتهاج از احداث بزرگترین کارخانه فولاد کشور
ابوالحسن ابتهاج مینویسد: برای فراهم کردن زمینه کار اسماعیل زنجانی را به سرپرستی کار ذوبآهن تعیین و یک متخصص فرانسوی را هم مامور همکاری با او کردم. این دو نفر مطالعاتی درباره کارخانه ذوبآهن کرج انجام دادند و گزارشی تهیه کردند.
مذاکره با آلمانی ها
با سابقه اطلاعاتی که در ایجاد صنعت ذوبآهن در کشورهای در حال توسعه داشتم و با توجه به نظر مخالف محافل بینالمللی و اینکه ذوبآهن صنعتی است که چنانچه بدون احتیاط و مطالعه جمیع جهات تاسیس شود نتایج وخیمی خواهد داشت، از آغاز امر تصمیم گرفتم که نباید به سفارش و خرید ماشینآلات اکتفا کرد، بلکه باید شرکت بزرگی را که در صنعت فولادسازی شهرت دارد در کار تاسیس کارخانه شریک نمود.
نخستینبار که موضوع مشارکت را با نمایندگان دماگ – کروپ در تهران در میان گذاشتم دیدم که موضوع به هیچ وجه مورد استقبال آنها نیست. ولی من ادامه مذاکرات را منوط به قبول این شرط نمودم.مذاکرات با نمایندگان کنسرسیوم دماگ – کروپ تقریبا یک سال و نیم طول کشید تا در پاییز سال ۱۳۳۶ بنا به دعوت دولت آلمان فدرال به کشور مزبور مسافرت نمودم و در ملاقاتی که با «برتولد بایتس» رییس شرکت کروپ داشتم موضوع مشارکت را یک بار دیگر مطرح کردم و گفتم صلاح ایران در این است که شما در طرح ذوبآهن با ما شریک شوید، نه اینکه فقط کارخانهای به ما بفروشید و موضوع همان جا خاتمه پیدا کند.
من میل داشتم دماگ – کروپ دستکم بیست درصد در طرح ذوبآهن ایران شریک شود. اعتقاد من این بود که برای اطمینان از صحت اجرای این برنامه، آلمانها را در سود و زیان آن شریک کنیم تا وظایف آنها منحصر به فروش و نصب ماشینآلات نباشد، بلکه در ایجاد کارخانهای که احداث میشود به عنوان سرمایهگذار ذینفع باشند.
بایتس در پاسخ گفت: متاسفانه قانون آلمان به ما اجازه سرمایهگذاری در خارج را نمیدهد و رفع این مانع با دولت است. یکی دو روز بعد با «ارهارد»، وزیر اقتصاد آلمان فدرال که بعد از جنگ جهانی دوم اقتصاد آلمان را از نابودی نجات داد و بعدها صدراعظم شد و شخص بسیار بانفوذی به شمار میرفت، ملاقات کردم. در ضمن صحبت موضوع مشارکت دماگ – کروپ در ذوبآهن ایران را مطرح کردم.
ارهارد گفت: متاسفانه قانون ما اجازه سرمایهگذاری در خارج را به شرکتهای آلمانی نمیدهد. با تعجب گفتم، عجیب است که با این همه پیشرفت عظیم اقتصادی و صنعتی چطور این نقص بزرگ را هنوز برطرف نکردهاید؟ گفت حق با شماست و من هم لازم میدانم که این نقص هرچه زودتر رفع و اصلاح شود.
✅ @karkhone