گلستان را همیشه دوست داشتم. اما سه نکته دربارهاش برای من معما بود و فکرم را مشغول میداشت. در ایام اخیر با دقت بیشتر در مصاحبههایش و آنچه دیگران (دوست و دشمن) دربارهاش نوشتند به جوابی برای خودم دربارهی این سه نکتهی معماگونه رسیدم. نخست آن سکوت طولانیاش بعد از مرگ فروغ و بعد ناگهان پرحرف شدنش و تندادن به مصاحبههای طولانی و سوم بیپرواییاش و بیمحابا سخن گفتنش از همهچیز و همهکس.
گلستان همیشه میدانست از چه حرف میزند و متوجه بود که نه دوستانش از این حرفها سردرمیاورند و نه دشمنانش. بعضی حرفها را فقط باید زندگی کنی چون به بیان در نمیآیند و تازه اگر به هر زحمت بیانش کردی مخاطبان (موافق و مخالف) چنان به ابتذالش میکشند که ناگزیر برای رها شدن از این درک مبتذل از آن درک ژرف و خلاف عادت از جهان باید شکلک دربیاوری و مسخرهشان کنی و دستشان بیندازی. فروغ، فروغی شد در جهان بیهمزبانی او و وقتی رفت تنهایی سنگینتری از پیش بر سرش آوار شد. همدردی دیگران برایش نفرتانگیز بود. آنها فقط فروغ هنرمند را میشناختند و به قاعدهی خودشان برایش سوگنامه میسرودند. اما گلستان یک شاعر، یک هنرمند، یک استعداد درخشان را از دست نداده بود، او همزبان یگانهاش را از دست داده بود که دیگر جایگزین نداشت. نمیتوانست همراه آن جماعت بر سر مزار فروغ برود. درد آنها مشترک نبود. مسئله شدت و ضعف تاسف و اندوه نبود. بدرستی میدانست که دیگران نمیتوانند فهمی از سوگ او، از زخم جانش داشته باشند. آنها سوگوار یک امر انتزاعی بودند، پس سکوت کرد و کناره گرفت و به جهانش اندیشید به جهانی که حالا دیگر کسی نبود شریکش در درک آن شود و با هم در درونش به کشفهای تازه برسند. دیگر هیچکس و هیچچیز نمیتوانست گلستان را از آن تنهایی هولناکش نجات دهد. به گمانم اما یک روز به این نتیجه رسید که در را باز کند به روی همهی آنهایی که کنجکاو با سوالهای احمقانه پشت در منتظر ایستاده بودند. با خودش فکر کرد با ترفندی بار سنگین تنهاییاش را سبک کند. پس به هر درخواست مصاحبهای جواب مثبت داد، اما به این نیت که هم تفریح کند (با دست انداختن مصاحبهگر و تماشاچیان) هم با خودش حرف بزند. گلستان جزو معدود آدمهایی بود که میدانست چه میگوید و جهانی که کشف کرده بود برایش بسیار ارزشمند بود و فقط هم برای خودش زندگی میکرد چون میدانست همگنان و همسخنانش نمیتوانند راهی به جهان او ببرند، پس بیمحابا حرف میزد، از هیچ کس هم حساب نمیبرد چون با خودش و برای خودش حرف میزد و یقین داشت دوست و دشمن درک مضحکی از حرفهایش خواهند داشت و بر سر و کلهی هم خواهند کوبید و... گلستان میدانست از چه حرف میزند و میدانست حرفش فهمیده نمیشود چنانکه میتوان در بحثهای شیفتگانش و دشمنانش چه پیش از مرگ و چه پس از مرگ عیان دید. از او هرچه میپرسیدند از خاطراتش گرفته تا ادبیات تا سینما تا سیاست، جوابش یکی بود این قانون و رسم جهان است و خلاف نمیپذیرد. همین.
#خشایار_دیهیمی
@Ellinne