✳️ «ترتیبِ خوردنی‌ها و نوشیدنی‌ها» (در «سمک عیار»)
❇️ پیش‌تر ضمنِ یادداشتی دربابِ «زمانِ نمک‌زدنِ کباب در متون کهن»، اشاره‌ای شد به ترتیبِ خوردنی‌ها و نوشیدنی‌ها در مجالس و محافل. در آن یادداشت، بر مبنای عبارتی از سیاست‌نامه دانسته‌شد قدما (دستِ‌کم در مجالس و محافل)، نخست شربتی می‌نوشیدند و سپس نان/ غذامی‌خوردند، و آن‌گاه دست‌به‌شراب‌می‌بردند.
این اواخر که سمکِ عیار می‌خواندم، دیدم در این کتاب نیز به‌کرّات از این ادب و رسم سخن‌رفته‌است. برمبنای سمکِ عیار، در مجلسِ شاهان و پهلوانان و عیاران، به‌ترتیب: نخست جُلاب/ (گلاب همراهِ شکر و دیگر افزودنی‌ها) می‌نوشیدند (گاه با میوه)؛ آن‌گاه نان (خوردنی/ طعام) می‌خوردند؛ و اغلب پس از «دست‌شستن» (چون غذا را با دست می‌خوردند) به مجلسِ بزم و طرب می‌نشستند و شراب می‌نوشیدند:
_ «درحال، جُلاب و میوه آوردند و بخوردند. دیگر، خوان بنهادند. چون از نان‌خوردن فارغ شدند، دست‌به شراب بردند» (به تصحیحِ استاد خانلری، انتشاراتِ آگاه، چ سوم، ۱۳۶۳، ج۲، ص ۱۶).
_ «درحال، شراب‌داران جلاب آوردند و نان خوردند. مجلسِ بزم بیاراستند. مطربان آواز به سماع برآوردند. ساقیان شراب دردادند» (ص ۲۹۳).
_ «درحال، جلاب آوردند و بازخوردند و خوان بنهادند و به نان‌خوردن مشغول شدند. چون از نان‌خوردن فارغ شدند، دست‌ها بشستند و مجلسِ بزم بیاراستند و مطربان آواز به سماع برآوردند. ساقیان شراب دردادند» (ص ۳۴۰).
چنان‌که می‌بینیم مطلبِ هرسه بخش، با اندک‌تفاوت‌هایی، یکی است. و غرض از نقلِ هر سه‌بخش آن بود که روشن‌شود، این شیوه، رسمی جاافتاده و از آ داب مجلس بوده‌است. و دستِ‌کم در سمک عیار، تاهمین جای داستان که مشغولِ خواندنش هستم (هنوز به نیمه نرسیده) ده‌ها بار تکرارشده‌است.
❇️ احمدرضا بهرامپور عمران ، کانال « از گذشته و اکنون »
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
❇️ پیش‌تر ضمنِ یادداشتی دربابِ «زمانِ نمک‌زدنِ کباب در متون کهن»، اشاره‌ای شد به ترتیبِ خوردنی‌ها و نوشیدنی‌ها در مجالس و محافل. در آن یادداشت، بر مبنای عبارتی از سیاست‌نامه دانسته‌شد قدما (دستِ‌کم در مجالس و محافل)، نخست شربتی می‌نوشیدند و سپس نان/ غذامی‌خوردند، و آن‌گاه دست‌به‌شراب‌می‌بردند.
این اواخر که سمکِ عیار می‌خواندم، دیدم در این کتاب نیز به‌کرّات از این ادب و رسم سخن‌رفته‌است. برمبنای سمکِ عیار، در مجلسِ شاهان و پهلوانان و عیاران، به‌ترتیب: نخست جُلاب/ (گلاب همراهِ شکر و دیگر افزودنی‌ها) می‌نوشیدند (گاه با میوه)؛ آن‌گاه نان (خوردنی/ طعام) می‌خوردند؛ و اغلب پس از «دست‌شستن» (چون غذا را با دست می‌خوردند) به مجلسِ بزم و طرب می‌نشستند و شراب می‌نوشیدند:
_ «درحال، جُلاب و میوه آوردند و بخوردند. دیگر، خوان بنهادند. چون از نان‌خوردن فارغ شدند، دست‌به شراب بردند» (به تصحیحِ استاد خانلری، انتشاراتِ آگاه، چ سوم، ۱۳۶۳، ج۲، ص ۱۶).
_ «درحال، شراب‌داران جلاب آوردند و نان خوردند. مجلسِ بزم بیاراستند. مطربان آواز به سماع برآوردند. ساقیان شراب دردادند» (ص ۲۹۳).
_ «درحال، جلاب آوردند و بازخوردند و خوان بنهادند و به نان‌خوردن مشغول شدند. چون از نان‌خوردن فارغ شدند، دست‌ها بشستند و مجلسِ بزم بیاراستند و مطربان آواز به سماع برآوردند. ساقیان شراب دردادند» (ص ۳۴۰).
چنان‌که می‌بینیم مطلبِ هرسه بخش، با اندک‌تفاوت‌هایی، یکی است. و غرض از نقلِ هر سه‌بخش آن بود که روشن‌شود، این شیوه، رسمی جاافتاده و از آ داب مجلس بوده‌است. و دستِ‌کم در سمک عیار، تاهمین جای داستان که مشغولِ خواندنش هستم (هنوز به نیمه نرسیده) ده‌ها بار تکرارشده‌است.
❇️ احمدرضا بهرامپور عمران ، کانال « از گذشته و اکنون »
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
Comments
Be the first to add a comment
Log in to comment