کولبری آب زنان؛ روایت غمگنانه زنانگی در تاریخ اجتماعی بشر
✍مهتا بذرافکن
در تاریخ اجتماعی زندگی بشر رابطه زنان چاهها و آب و قدرت بسیار شگفت انگیز بوده است. اهمیت این عناصر بقدری است که نه تنها در اساطیر که در متون دینی سه دین بزرگ یعنی تورات، انجیل و قرآن نیز به آن اشاره شده است.
آنچه که در این روایتهای الهیاتی جالب توجه است ثبات برخی از باورهاست که با وجود هزاران سال هنوز در همه جوامع بشری کم و بیش دیده شده و در مناطقی از جهان حتی متزلزل هم نشده است. در خاورمیانه و شمال آفریقا (که محیط جغرافیایی متون کتابهای آسمانی محسوب می‌شوند) موقعیت نابرابر زنان در ساختارها، رابطه شان با آب، از دست رفتن منابع آب و مهاجرتهای متعاقب آن به طور خاص چشمگیر بوده و در این مناطق هنوز کولبری آب وظیفه زنان است.
در متون عبری و عهد جدید و قرآن به طرز حیرت‌انگیزی صحنه هایی تکرار می‌شوند: خانواده‌هایی که در برابر باد کِز کرده و دور هم جمع شده‌اند و زنانی که مستأصل و درمانده، در کنار چاههای پوشانده شده با سنگهای بزرگ مانده‌اند.
در این متون «چاهها»، «آب» و «زنان» و «کودکان» و «حیوانات اهلی» نقش محوری دارند. آب منشاء قدرت و منازعه و سلطه و البته وسیله بقا و انسجام اجتماعی است. سراسر این روایتها توصیف زنانی است که برای یافتن آب ساعتها راه می‌روند و با چهره ای خسته سبویی آب بر دوش دارند؛ گویی این یکی از واقعی ترین میراث بشر تا به امروز است.
در این کتابهای آسمانی شخصیتها مشابهی نیز دیده می‌شود: غریبه‌ای که تشنه است، زنانی که مراقب گله‌هایی هستند، و یک چاه که که به عنوان یک منبع استراتژیک تحت سلطه مردان است و به خاست آنها باز یا بسته می شود.
مثلا در قرآن نحوه مواجهه موسی با دختران شعیب چنین توصیف می شود :
هنگامی که به چاه آب مدین رسید، گروهی از مردم را در آنجا دید که چهارپایان خود را سیراب می کنند و در کنار آنان دو زن را دید که مراقب گوسفندان خویشند (و به چاه نزدیک نمی شوند) موسی به آن دو گفت: «کار شما چیست؟ (چرا گوسفندان خود را آب نمی دهید؟!)» گفتند: «ما آنها را آب نمی دهیم تا چوپانها-مردان- همگی خارج شوند، پدر پیر ما کهنسال است قادر بر این کارها نیست. (قصص، 23)
در انجیل داستان برخورد عیسی با زن سامری یک روایت دیگر از این نوع مواجهه هست و در تورات نیز در سفر پیدایش باب 24 با داستان خادم ابراهیم مواجه می شویم که برای یافتن زن مناسب دست به دعا برمی‌دارد و از خدا می‌خواهد زنی را «که سبو دارد» بفرستد.
همه این روایتها نشان دهنده اهمیت آب و نقش و مسئولیت اخلاقی زنان در خانواده جوامعی است که مردان آب را کنترل می‌کنند: آنها (مردان) هستند که چاهها را حفر کرده‌اند، و تنها خودشان هستند که می‌توانند سرِ چاه را با سنگ بپوشانند و یا سنگهای سنگین را از روی آن بردارند؛ مردان فضای پیرامون چاه را کنترل می‌کنند و زنان در حاشیه و انتظار قرار دارند.
البته روایت‌هایی نیز وجود دارند که زنان قدرتِ خودشان را دارند، و در آن جوامع نیز این روابط نابرابر برقرار است.
نکته بارز این روایتها علاوه بر اذعان به پایداری ابعادی از ساختارهای تبعیض آمیر تاکنون این است که چاه آب به عنوان منبع قدرت و شکوه دارایی ها است. گویی بدون دسترسی به آب به عنوان یک منبع استراتژیک؛ اثبات قدرت امکان پذیر نبوده و البته هنوز نیز بدون آن از دست رفتنی است.
🆔 @RuralWomenIssues 👩🌾
✍مهتا بذرافکن
در تاریخ اجتماعی زندگی بشر رابطه زنان چاهها و آب و قدرت بسیار شگفت انگیز بوده است. اهمیت این عناصر بقدری است که نه تنها در اساطیر که در متون دینی سه دین بزرگ یعنی تورات، انجیل و قرآن نیز به آن اشاره شده است.
آنچه که در این روایتهای الهیاتی جالب توجه است ثبات برخی از باورهاست که با وجود هزاران سال هنوز در همه جوامع بشری کم و بیش دیده شده و در مناطقی از جهان حتی متزلزل هم نشده است. در خاورمیانه و شمال آفریقا (که محیط جغرافیایی متون کتابهای آسمانی محسوب می‌شوند) موقعیت نابرابر زنان در ساختارها، رابطه شان با آب، از دست رفتن منابع آب و مهاجرتهای متعاقب آن به طور خاص چشمگیر بوده و در این مناطق هنوز کولبری آب وظیفه زنان است.
در متون عبری و عهد جدید و قرآن به طرز حیرت‌انگیزی صحنه هایی تکرار می‌شوند: خانواده‌هایی که در برابر باد کِز کرده و دور هم جمع شده‌اند و زنانی که مستأصل و درمانده، در کنار چاههای پوشانده شده با سنگهای بزرگ مانده‌اند.
در این متون «چاهها»، «آب» و «زنان» و «کودکان» و «حیوانات اهلی» نقش محوری دارند. آب منشاء قدرت و منازعه و سلطه و البته وسیله بقا و انسجام اجتماعی است. سراسر این روایتها توصیف زنانی است که برای یافتن آب ساعتها راه می‌روند و با چهره ای خسته سبویی آب بر دوش دارند؛ گویی این یکی از واقعی ترین میراث بشر تا به امروز است.
در این کتابهای آسمانی شخصیتها مشابهی نیز دیده می‌شود: غریبه‌ای که تشنه است، زنانی که مراقب گله‌هایی هستند، و یک چاه که که به عنوان یک منبع استراتژیک تحت سلطه مردان است و به خاست آنها باز یا بسته می شود.
مثلا در قرآن نحوه مواجهه موسی با دختران شعیب چنین توصیف می شود :
هنگامی که به چاه آب مدین رسید، گروهی از مردم را در آنجا دید که چهارپایان خود را سیراب می کنند و در کنار آنان دو زن را دید که مراقب گوسفندان خویشند (و به چاه نزدیک نمی شوند) موسی به آن دو گفت: «کار شما چیست؟ (چرا گوسفندان خود را آب نمی دهید؟!)» گفتند: «ما آنها را آب نمی دهیم تا چوپانها-مردان- همگی خارج شوند، پدر پیر ما کهنسال است قادر بر این کارها نیست. (قصص، 23)
در انجیل داستان برخورد عیسی با زن سامری یک روایت دیگر از این نوع مواجهه هست و در تورات نیز در سفر پیدایش باب 24 با داستان خادم ابراهیم مواجه می شویم که برای یافتن زن مناسب دست به دعا برمی‌دارد و از خدا می‌خواهد زنی را «که سبو دارد» بفرستد.
همه این روایتها نشان دهنده اهمیت آب و نقش و مسئولیت اخلاقی زنان در خانواده جوامعی است که مردان آب را کنترل می‌کنند: آنها (مردان) هستند که چاهها را حفر کرده‌اند، و تنها خودشان هستند که می‌توانند سرِ چاه را با سنگ بپوشانند و یا سنگهای سنگین را از روی آن بردارند؛ مردان فضای پیرامون چاه را کنترل می‌کنند و زنان در حاشیه و انتظار قرار دارند.
البته روایت‌هایی نیز وجود دارند که زنان قدرتِ خودشان را دارند، و در آن جوامع نیز این روابط نابرابر برقرار است.
نکته بارز این روایتها علاوه بر اذعان به پایداری ابعادی از ساختارهای تبعیض آمیر تاکنون این است که چاه آب به عنوان منبع قدرت و شکوه دارایی ها است. گویی بدون دسترسی به آب به عنوان یک منبع استراتژیک؛ اثبات قدرت امکان پذیر نبوده و البته هنوز نیز بدون آن از دست رفتنی است.
🆔 @RuralWomenIssues 👩🌾
Comments
Be the first to add a comment
Log in to comment