قهوه‌خانه‌ها در ایران پس از دوران صفوی و قاجار که حاکمان برای سرگرم کردن مردم، نقالی و شعر خوانی را در آن فراهم کردند کم‌کم به صورت سنت ثابت و مرسوم قهوه‌خانه‌ای درآمد و شعر خوانی در رثای پهلوانان با خواندن اشعار شاهنامه و رستم و اسفندیار جایگاه ثابت و مهمی یافت به طوری که محل رفت و آمد دوستداران سنت پهلوانی و قهرمانی شد. شعرخوانی قهوه‌خانه‌ای،معماری قهوه‌خانه‌ای،نقاشی قهوه‌خانه‌ای هنرهایی بود که طی این سنت شکل گرفت و کم و بیش هنوز ادامه دارد. اتفاقی که کمتر در دیگر کشورها به خصوص غرب شاهدش هستیم. قهوه‌خانه معماری خاصی داشت و یکی برای دیگران با صدای بلند و گاه آهنگین و گاه نعره‌کشان شعر و قصه می‌خواند. روی دیوارها پر از نقاشی‌های رنگی و اغراق‌آمیز از قهرمانهای همین قصه‌ها بود.
برای انسان غربی – همینطور انسان امروزی- کافه و قهوه نوشیدن نیاز به تمرکز و آرامش دارد و اگر کسی حرفی برای گفتن دارد تنها با مخاطبش در میان می‌گذارد نه برای دیگران، آن هم نه با صدای بلند بلکه زمزمه‌کنان. اینجور نمایش‌ها در غرب بیشتر در سنت سیرک و نمایشهای عروسکی و استندآپ کمدی جا گرفته که البته کلابهایی برای‌شان فراهم است که همراه با نوشیدنی می‌توانند به حرفهای کمدین گوش کنند و یا کسی یا گروهی موزیک دلنشینی بنوازد. اما از آنجا که در این سرزمین جا و فرصت ارائه نیست هر مکانی و فرصتی کاربردهای چندگانه پیدا می‌کند.
سنت قهوه‌خانه و گره خوردنش با قصه‌های پهلوانی در ایران، به آهستگی قهوه¬خانه را محل گذر لاتها و قلدرهای محل و لمپنها کرد. به خصوص که در قهوه¬خانه¬ها دیزی و قلیان و گاهی عرق هم به راه بود. بر همین اساس کافه ها هم در ایران مسیرشان را از این سنت پهلوانی و لات بازی جدا کردند و گوشه ساکتی برای حرف زدن از آرمانهای‌شان( سوخته یا برشته یا نیم‌پز) فراهم کردند. درواقع کافی شاپ محل غذاخوردن و سیر شدن نبود بلکه محل چای و قهوه نوشیدن بود و باری بود خالی از الکل، چرا که نوشیدنی‌های الکلی ایرانیان را بیشتر به رقص وامی‌دارد تا فکر کردن و به خود اندیشیدن.
در آن دوره سنت کافی‌شاپ‌های آمریکایی که قهوه ارزان برای بردن به محل کار همراه با ساندویچ یا کیکی برای سیر شدن (مثل استارباکس، تیموتی، برادران گورمت) همه جا گسترش یافت با این تفاوت که در این طرف کره زمین این نوع کافه‌ها صرفا برای کارگران روزمزد و رفتن به محل کار نبود بلکه محلی برای اطراق کردن و جدا شدن از طبقه کارگر بود.
اما قصه و سرنوشت چای و چای نوشیدن جور دیگری رقم خورد. هم خیلی زود جاافتاد و خود را در سفره و خانه ایرانی تطابق داد و قهوه را به فراموشی سپرد هم پایدار ماند. ...
ادامه دارد...
برای انسان غربی – همینطور انسان امروزی- کافه و قهوه نوشیدن نیاز به تمرکز و آرامش دارد و اگر کسی حرفی برای گفتن دارد تنها با مخاطبش در میان می‌گذارد نه برای دیگران، آن هم نه با صدای بلند بلکه زمزمه‌کنان. اینجور نمایش‌ها در غرب بیشتر در سنت سیرک و نمایشهای عروسکی و استندآپ کمدی جا گرفته که البته کلابهایی برای‌شان فراهم است که همراه با نوشیدنی می‌توانند به حرفهای کمدین گوش کنند و یا کسی یا گروهی موزیک دلنشینی بنوازد. اما از آنجا که در این سرزمین جا و فرصت ارائه نیست هر مکانی و فرصتی کاربردهای چندگانه پیدا می‌کند.
سنت قهوه‌خانه و گره خوردنش با قصه‌های پهلوانی در ایران، به آهستگی قهوه¬خانه را محل گذر لاتها و قلدرهای محل و لمپنها کرد. به خصوص که در قهوه¬خانه¬ها دیزی و قلیان و گاهی عرق هم به راه بود. بر همین اساس کافه ها هم در ایران مسیرشان را از این سنت پهلوانی و لات بازی جدا کردند و گوشه ساکتی برای حرف زدن از آرمانهای‌شان( سوخته یا برشته یا نیم‌پز) فراهم کردند. درواقع کافی شاپ محل غذاخوردن و سیر شدن نبود بلکه محل چای و قهوه نوشیدن بود و باری بود خالی از الکل، چرا که نوشیدنی‌های الکلی ایرانیان را بیشتر به رقص وامی‌دارد تا فکر کردن و به خود اندیشیدن.
در آن دوره سنت کافی‌شاپ‌های آمریکایی که قهوه ارزان برای بردن به محل کار همراه با ساندویچ یا کیکی برای سیر شدن (مثل استارباکس، تیموتی، برادران گورمت) همه جا گسترش یافت با این تفاوت که در این طرف کره زمین این نوع کافه‌ها صرفا برای کارگران روزمزد و رفتن به محل کار نبود بلکه محلی برای اطراق کردن و جدا شدن از طبقه کارگر بود.
اما قصه و سرنوشت چای و چای نوشیدن جور دیگری رقم خورد. هم خیلی زود جاافتاد و خود را در سفره و خانه ایرانی تطابق داد و قهوه را به فراموشی سپرد هم پایدار ماند. ...
ادامه دارد...
Comments
Be the first to add a comment
Log in to comment