🛑سندی از خرید نوروزی یک مادر ایرانی برای فرزندش، به زبان و خط پهلوی (پارسی میانه) که در موزهای در برلین نگهداری میشود:
متن سند گواهی میکند: مادرِ خسرویان برای فرزندش دو کفش راحت، دو شلوار و یک مَن پنبه برای دوخت پیراهن، در نوروزِ سال ۳۷ یزدگردی از فروشندهای به نام دیناَبزود میخرد.
پینوشت: مبدأ گاهشماری یزدگردی ابتدا براساس سال تاجگذاری یزدگرد سوم ساسانی (برابر با سال ۶۳۲ میلادی) بود. اما بعد از قتل یزدگرد در مرو، سال جانباختن او (برابر با سال ۶۵۱ میلادی) را به عنوان مبدأ انتخاب کردند. هنوز هم برخی از زرتشتیان هند و پاکستان از گاهشماری یزدگردی استفاده میکنند. بنابراین تاریخ این خرید نوذوری یعنی سال ۳۷ یزدگردی، برایر با سال ۶۸۸ میلادی و احتمالأ سال ۶۹ هجری قمری، و در دوران خلافت عبدالملک بن مروان اموی است. این دوران برای ایرانیان، بسی سختتر و تلختر از دهههای نخست سقوط شاهنشاهی ایران بود. در دو دهه دوم و سوم هجری و بعد از شکستهای نظامی سپاه ساسانی در قادسیه و جلولا و نهاوند، اغلب شهرهای ایران بدون درگیری و با معاهدات صلح به تصرف اعراب مسلمان درآمد. اما بعد از مرگ معاویه و شورشهای حسین بن علی، عبدالله بن زبیر، مختار ثقفی و ... اعراب مسلمان دچار چنددستگی شدند و ایرانیان در شهرهای مختلف علیه اعراب دست به شورش زدند. اما عبدالملک بن مروان بعد مدت کوتاهی اختلافات داخلی اعراب را از بین برد و از طریق حجاج بن یوسف ثقفی، از اواخر دهه شصت تا دهه نود قرن نخست هجری، برای سرکوب شورشهای مختلف در شهرهای ایران، چندین قشون فرستاد که فجیعترین جنایات را علیه ایرانیان رقم زدند. اما ایرانیان در همین روزهای سیاه هم نوروز را زنده نگه داشتند.