ادبیات آپوکالیپسی (آخرالزمانی) چیست ؟
آپوکالیپس ( Apocalypse )یا آخرالزّمان، مضمونی است که گسترهی آن تا گذشتههای دور امتداد مییابد. این باور، در بسیاری از ادیان توحیدی جایگاه منحصربه فردی دارد و دینهایی چون زردشت، یهود، مسیحیت و نیز اسلام فصلهای مهمّی از مباحث خود را
بدان اختصاص دادهاند.
به گفته جان بی. ناس
دین زردشتی، نخستین مذهبی است که در جهان از مسئلهی حیات عقبی و مسئلهی قیامت سخن به میان آورده و مسئله آخرالزّمان را به
مفهوم کامل خود طرح کرده است.
آخرالزّمان یا پایان جهان،
هم در متون دینی و هم در متون غیرِدینی نمود قابل توجّهی داشتهاست.
میتوان مطالعات
در حوزة آخرالزّمان را در سه بخش متصوّر بود:
الف. مباحث اسطورهشناسی و فرهنگی آپوکالیپس؛
ب. مباحث دینی و الهی آپوکالیپس؛
ج. مباحث علمی و ناسوتی آپوکالیپس.
مباحث اسطورهشناسی و فرهنگی آپوکالیپس، به باورهای رستاخیزی در اساطیر ملل،
تولّد، مرگ، جاودانگی، تناسخ و مفاهیمی از این دست میپردازد. مباحث الهی و دینیِ
آپوکالیپس در قلمرو ادیان و مذاهب، به تشریح هدف غایی دنیا و فرجام انسان نظر
میافکند.
آخرتشناسی (Eschatology ) به عنوان یکی از محورهای اصلی مباحث دینی،
پاسخ به حقیقت زندگانی و آینده بشر و زندگی وی بعد از مرگ را جستوجو میکند.
مباحث علمی و غیردینی در حوزهی آپوکالیپس، با تکیه بر علوم زمینشناسی و فیزیک سعی در ریشهیابی و توجیه جهان مادّی، بررسی علل پیدایش آن و پیشبینی سرنوشت این دنیا دارد. فرضیههای علمی گوناگونی در این خصوص ارائه شده است.
بخشی از مقدمهی یکی از مقالات موجود در این زمینه
👆🏻و به عنوان مثال از این نوع ادبیات شعر سفر از شاملو
👇🏻 :
در قرمزِ غروب،
رسیدند
از کورهراهِ شرق، دو دختر، کنارِ من.
تابیده بود و تفته
مسِ گونههایشان
و رقصِ زُهره که در گودِ بیتهِ شبِ چشمِشان بود
به دیارِ غرب
رهآوردِشان بود.
و با من گفتند:
«ــ با ما بیا به غرب!»
من اما همچنان خواندم
و جوابی بدانان ندادم
و تمامِ شب را خواندم
تمامِ خالیِ تاریکِ شب را از سرودی گرم آکندم.
□
در ژالهبارِ صبح
رسیدند
از جادهی شمال
دو دختر
کنارِ من.
لبهایشان چو هستهی شفتالو
وحشی و پُرتَرَک بود
و ساقهایشان
با مرمرِ معابدِ هندو
میمانست
و با من گفتند:
«ــ با ما بیا به راه…»
ولیکن من
لب فروبستم ز آوازی که میپیچیدم از آفاق تا آفاق
و بر چشمانِ غوغاشان نهادم ثقلِ چشمانِ سکوتم را
و نیمِ روز را خاموش ماندم
به زیرِ بارشِ پُرشعلهی خورشید، نیمی از گذشتِ روز را خاموش ماندم.
□
در قلبِ نیمروز
از کورهراهِ غرب
رسیدند چند مَرد…
خورشیدِ جُستوجو
در چشمهایشان متلألی بود
و فکِشان، عبوس
با صخرههای پُرخزه میمانست.
در ساکتِ بزرگ به من دوختند چشم.
برخاستم ز جای، نهادم به راه پای، و در راهِ دوردست
سرودم شماره زد
با ضربههای پُرتپشاش
گامهایمان را.
□
بر جای لیک، خاطرهام گنگ
خاموش ایستاد
دنبالِ ما نگریست.
و چندان که سایهمان و سرودِ من
در راهِ پُرغبار نهان شد،
در خلوتِ عبوسِ شبانگاه
بر ماندگی و بیکسیِ خویشتن گریست.
۱۳۳۰
#شاملو
@tarakasraie@molavi_asar_o_afkar@ferdosesokhan