✳️ مقایسه چهره‌ی‌ زن‌ در‌ شاهنامه و دیگر آثار حماسی جهان

❇️ بیشتر #زنان_شاهنامه بانوان عاشقی هستند که در ابراز عشق پیشگام و گستاخ هستند و هیچ‌ گونه پنهان‌کاری غیرضروری را در بیان احساساتشان بر خود روا نمی‌دارند و هیچ گونه غرور دروغین یا بزرگواری غیر لازمی را نشان نمی‌دهند و نمی‌توانند اشتیاق واقعی خویش یا شور و شوقی ناشی از نیروی جوانی و لطف‌‌ طبع  را در وجود خود پوشیده نگاه دارند. تهمینه نادیده بر رستم دل می‌نهد و آن‌گاه که رستم را در منزل خویش مهمان می‌یابد. نیمه‌شبان آهسته به درون اتاق جهان‌پهلون می‌رود تا خود را از آن او نماید. این بی‌باکی چنان با بی‌گناهی همراه است که کمترین شائبه‌ی شوخ چشمی و هرزگی بر جای نمی‌دهد:

تو را ام کنون گر بخواهی مرا
نبیند جز این مرغ و ماهی مرا

یکی آن که بر تو چنین گشته‌ام
خرد را ز بهر هوا کشته‌ام

( شاهنامه، ۱۳۷۶، ج ۲: ۱۷۵)

◀️ در ایلیاد هومر زنی را نمی‌توان یافت که با منش‌های فوق برابر باشد. هرچند که آتش کینه‌ها و انتقام‌ها به خاطر زنان شعله‌ور می‌گردد و کمتر رویدادی را می‌توان شاهد بود که در پس آن زنی نباشد.

◀️ زنان شاهنامه بیشتر از کشورهای بیگانه هستند و در همه جا و در هر شرایط نسبت به همسران ایرانی حتی پس از مرگ وفادارند و در غم و شادی آنان، شریک و دمساز و اغلب از لحاظ زندگی، تفکر و عواطفشان در قبال شوهر و فرزند، شبیه یکدیگرند و با هر گونه انحراف از وظایف زناشویی با نکوهش جدی روبرو می‌گردند چنان‌که در مورد سودابه می‌بینیم.
زنان بیگانه‌ای مانند سیندخت و رودابه، کابلی بوده و فرنگیس، منیژه، جریره، تهمینه و مادر سیاوش، تورانی هستند و کتایون همسر گشتاسپ، رومی است.

تنها زنی که موجب بدنامی زنان شاهنامه شده، سودابه دختر شاه هاماوران است.

فرنگیس به خاطر همسرش در برابر افراسیاب قرار می‌گیرد و در پایان نیز با فرزند خود به ایران فرار می‌کند.

منیژه نیز چون خواهرش به کشور و خانواده‌اش پشت می‌نماید و به ایران می‌آید.

تهمینه تنها یک شب با همسرش رستم زندگی زناشویی را به سحر می‌رساند و تمامی عمر باقی مانده را چو بیوه‌زنان زندگی می‌کند اما وفادار و مصمم پایدار می‌ماند و عشق رستم را از سر نمی‌برد و پس از مرگ سهراب، سالی می‌زید و سپس روحش به سوی سهراب‌گرد پرواز می‌نماید.
ولی در زنان ایلیاد چنین ویژگی‌های زیبای زناشویی و وفاداری را نمی‌توان مشاهده کرد.

◀️ زنان ایلیاد در آغوش دشمنانشان می‌آرامند و با قاتلان آنان نیز همخوابه می‌شوند. " هکتور" کشته می‌شود و تروا ویران می‌گردد" آندروماک" اسیر و در تقسیم غنایم سهم پسر آشیل می‌شود و همخوابه‌ی پسر کشنده‌ی شوهرش و قاتل فرزند خردسالش می‌گردد.
" هلن" زیباترین زن جهان بر فراز برج‌های ایلیون به تماشای نبرد تن به تن " پاریس" و" منلاس" همسر قانونی‌اش می‌رود و آن‌گاه که پاریس از میدان فرار می‌کند و در بستر خویش شورانگیزترین مهر خود را با شاهزاده‌ی تروایی آشکار می‌سازد و در آغوش او با وسوسه‌های عاشقانه‌اش، تلخی نبرد را از وجود او می‌زداید:

" بیا تا دل به دل یکدیگر بدهیم  و به شیرین‌ترین احساسات بپردازیم. هرگز چنین شوری جان مرا فرا نگرفته است... در این دم با دل پرشور دوستت دارم. این را گفت و به سوی بستر، گام برداشت. همسرش در پی او رفت و شورانگیزترین مهر خود را به یکدیگر آشکارکردند."

( ایلیاد هومر، ۱۳۷۵: ۱۴۰)

تنها زن پاکدامن و وفادار در ایلیاد و اودیسه‌ی هومر" پنه‌لوبه" بانوی " اولیس است که در پی گرفتار‌ شدن  همسرش در سفر، خواستگاران گستاخ خود را با نقشه‌ای فریب داده بود که هرگاه آن‌چه را بافته بود به پایان ببرد یکی از آنان را به شوهری برخواهد گزید اما هرشب آن‌چه را بافته بود از هم می‌شکافت تا این که اولیس با یاری پسرش تلماک خواستگاران‌ شوخ چشم را سرکوب نمود و پنه‌لوبه را از این رنج، آزاد کرد.

◀️ زنان در شاهنامه با پاکدامنی، عشق، وفا، همسردوستی و وطن دوستی حضور دارند و گاهی مستقلاً به فرمانروایی می‌پردازند و از این زنان باید از شیرین، پوراندخت و قیدافه نام برد در حالی چنین ویژگی‌ها در حماسه‌ها و تاریخ یونانیان، هندیان، تازیان، رومیان و به طور کلی هیچ ملتی مشاهده نمی‌شود.

@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan