🗯 میشل فوکو (متفکر فرانسوی) اردیبهت 1358 نامه‌ای به مهدی بازرگان (نخست وزیر وقت ایران) نوشت؛ نامه‌ای که از نظر من مهمه و توی شرایط فعلی‌ای که در اون به سر می‌بریم و با توجه به مسائلی که باهاشون روبه‌روئیم، خوبه که نگاهی به این نامه داشته باشیم.
فوکو از سال 57 به انقلاب ایران علاقه‌مند شده بود. گویا یک بار هم تو نوفل‌لوشاتو با آیت‌الله خمینی دیدار کرده بود و دوبار هم به ایران اومد و یک بار در خونۀ آیت‌الله شریعتمداری با بازرگان دیدار کرد. فوکو توی گزارش‌هایی که در مورد انقلاب ایران نوشت، نگاه مثبتی به این جنبش مردمی داشت و همین باعث شده بود که توی جامعۀ روشنفکری اروپا مورد انتقاد قرار بگیره. اما فوکو یک‌سره از انقلاب ایران تمجید نمی‌کرد. اون در میان نوشته‌های خودش، بعضی از نگرانی‌های خودش رو هم در مورد آیندۀ این انقلاب مطرح کرد.
🗯 یکی از مسائلی که فوکو رو در مورد آیندۀ انقلاب نگران می‌کرد، محاکمه‌ها و اعدام‌های اوایل انقلاب بود؛ اعدام برخی از مسئولین حکومت سقوط‌کردۀ پهلوی، اعدام‌ها و محاکمه‌هایی که افکار عمومی ایران سال‌های 57 و 58 هم از اون اعدام‌ها استقبال می‌کرد. جامعه‌ای که از حکومت پهلوی خشمگین بود و حالا می‌تونست خشم خودش رو ابراز کنه. اون زمان بین انقلابیون اختلاف نظر وجود داشت در مورد نحوۀ این محاکمه‌ها و دادگاه‌ها. کسی مثل بازرگان به دادگاه‌ها اعتراض داشت و خواستار این بود که باید متوقف بشن. ولی کسی مثل آیت‌الله طالقانی از رویه‌ای که در دادگاه‌ها جاری بود، به طور کلی رضایت داشت. فوکو نامۀ اردیبهشت 58 رو خطاب به بازرگان می‌نویسه.
🗯 از متن نامه مشخصه که فوکو از جزئیات اتفاقات ایران باخبره. توی نامه اومده: "[آقای بازرگان،] چند هفته‌ای است که می‌کوشید به محاکمات شتاب‌زده و اعدام‌های عجولانه پایان دهید". بعد از این جمله، فوکو جمله‌ای میگه که به نظرم باید کمی با دقت بیشتری بخونیم: "عدالت و بی‌عدالتی نقطۀ حساس هر انقلابی است: از این نقطه است که انقلاب‌ها زاده می‌شوند، از همین نقطه هم هست که راهشان را گم می‌کنند و می‌میرند". فوکو توی نامه به گفتگوی حضوری خودش و بازرگان اشاره می‌کنه که در مورد حکومت‌هایی صحبت کردن که از حقوق بشر حرف می‌زنن، ولی به حقوق بشر عمل نمی‌کنن. بازرگان توی اون گفتگو به فوکو اطمینان داده بود که حکومت اسلامی، جزو چنین حکومت‌هایی نخواهد بود و دلایلی رو هم ارائه کرد...
🗯 فوکو توی نامه می‌نویسه: "شخصاً به این‌که حکومت‌ها ممکن است داوطلبانه به تعهداتشان عمل کنند اندکی مشکوکم. با این وصف، به نفع حکومت‌شوندگان است که ... گوشزد کنند که به سادگی حقوق خویش را به آنانی که بر آن‌ها حکومت می‌کنند واگذار نکرده‌اند، بلکه می‌خواهند وظایف حاکمان را بر آن‌ها تحمیل کنند. از این منظر، محاکماتی که این روزها در ایران در جریان است به راستی نگران‌کننده است".
فوکو توصیه‌ای برای اجرای محاکمه‌ها بیان می‌کنه: "ضروری است -از این رو لازم‌الاجرا است- که همۀ امکانات دفاعی و همۀ حقوق ممکن را برای کسی که تحت پیگرد است فراهم آوریم. آیا وی «آشکارا گناهکار» است؟ آیا افکار عمومی به تمامی علیه اوست؟ آیا مردم از وی متنفرند؟ دقیقاً همین‌هاست که به وی حقوقی ارزانی می‌دارد".
✅ نقد و نظر: @Ali_soltanzadeh
@philosophycafe
فوکو از سال 57 به انقلاب ایران علاقه‌مند شده بود. گویا یک بار هم تو نوفل‌لوشاتو با آیت‌الله خمینی دیدار کرده بود و دوبار هم به ایران اومد و یک بار در خونۀ آیت‌الله شریعتمداری با بازرگان دیدار کرد. فوکو توی گزارش‌هایی که در مورد انقلاب ایران نوشت، نگاه مثبتی به این جنبش مردمی داشت و همین باعث شده بود که توی جامعۀ روشنفکری اروپا مورد انتقاد قرار بگیره. اما فوکو یک‌سره از انقلاب ایران تمجید نمی‌کرد. اون در میان نوشته‌های خودش، بعضی از نگرانی‌های خودش رو هم در مورد آیندۀ این انقلاب مطرح کرد.
🗯 یکی از مسائلی که فوکو رو در مورد آیندۀ انقلاب نگران می‌کرد، محاکمه‌ها و اعدام‌های اوایل انقلاب بود؛ اعدام برخی از مسئولین حکومت سقوط‌کردۀ پهلوی، اعدام‌ها و محاکمه‌هایی که افکار عمومی ایران سال‌های 57 و 58 هم از اون اعدام‌ها استقبال می‌کرد. جامعه‌ای که از حکومت پهلوی خشمگین بود و حالا می‌تونست خشم خودش رو ابراز کنه. اون زمان بین انقلابیون اختلاف نظر وجود داشت در مورد نحوۀ این محاکمه‌ها و دادگاه‌ها. کسی مثل بازرگان به دادگاه‌ها اعتراض داشت و خواستار این بود که باید متوقف بشن. ولی کسی مثل آیت‌الله طالقانی از رویه‌ای که در دادگاه‌ها جاری بود، به طور کلی رضایت داشت. فوکو نامۀ اردیبهشت 58 رو خطاب به بازرگان می‌نویسه.
🗯 از متن نامه مشخصه که فوکو از جزئیات اتفاقات ایران باخبره. توی نامه اومده: "[آقای بازرگان،] چند هفته‌ای است که می‌کوشید به محاکمات شتاب‌زده و اعدام‌های عجولانه پایان دهید". بعد از این جمله، فوکو جمله‌ای میگه که به نظرم باید کمی با دقت بیشتری بخونیم: "عدالت و بی‌عدالتی نقطۀ حساس هر انقلابی است: از این نقطه است که انقلاب‌ها زاده می‌شوند، از همین نقطه هم هست که راهشان را گم می‌کنند و می‌میرند". فوکو توی نامه به گفتگوی حضوری خودش و بازرگان اشاره می‌کنه که در مورد حکومت‌هایی صحبت کردن که از حقوق بشر حرف می‌زنن، ولی به حقوق بشر عمل نمی‌کنن. بازرگان توی اون گفتگو به فوکو اطمینان داده بود که حکومت اسلامی، جزو چنین حکومت‌هایی نخواهد بود و دلایلی رو هم ارائه کرد...
🗯 فوکو توی نامه می‌نویسه: "شخصاً به این‌که حکومت‌ها ممکن است داوطلبانه به تعهداتشان عمل کنند اندکی مشکوکم. با این وصف، به نفع حکومت‌شوندگان است که ... گوشزد کنند که به سادگی حقوق خویش را به آنانی که بر آن‌ها حکومت می‌کنند واگذار نکرده‌اند، بلکه می‌خواهند وظایف حاکمان را بر آن‌ها تحمیل کنند. از این منظر، محاکماتی که این روزها در ایران در جریان است به راستی نگران‌کننده است".
فوکو توصیه‌ای برای اجرای محاکمه‌ها بیان می‌کنه: "ضروری است -از این رو لازم‌الاجرا است- که همۀ امکانات دفاعی و همۀ حقوق ممکن را برای کسی که تحت پیگرد است فراهم آوریم. آیا وی «آشکارا گناهکار» است؟ آیا افکار عمومی به تمامی علیه اوست؟ آیا مردم از وی متنفرند؟ دقیقاً همین‌هاست که به وی حقوقی ارزانی می‌دارد".
✅ نقد و نظر: @Ali_soltanzadeh
@philosophycafe
Comments
Be the first to add a comment
Log in to comment