✳️عدالت در ليبراليسم
موسی غنی نژاد

اينكه عدالت جزو دغدغه‌ها و نگراني‌هاي انديشمندان ليبرال نيست. اما هيچ حرفي بي‌پايه‌تر و سست‌تر از اين حرف نيست. بحث حق، بحث مالكيت و آزادي همان بحث عدالت است. منتها عدالت با يك رويكرد مشخص در ليبراليسم تعريف مي‌شود كه عبارت است از رويكرد به شرايط زندگي اجتماعي نه به نتايج آن. حدود هزار سال در قرون وسطي متالهين مسيحي راجع به قيمت عادلانه بحث كردند و به نتيجه نرسيدند كه مضمون قيمت عادلانه راچگونه مي‌توان تعيين كرد. قيمت بالا، پايين، متوسط، متغير و... را تعريف كردند اما نتوانستند تعريفي براي قيمت عادلانه ارائه دهند. آخرين نتيجه‌اي كه متالهين مسيحي پايان قرون وسطي يا همان قرون وسطاي متاخر يعني يسوعيون، بدان دست يافتند كه اتفاقا بر خلاف آن چيزي است كه اغلب تصور مي‌شود، اينها طرفدار اصلاح مذهبي نبودند، بلكه به شدت طرفدار مذهب كاتوليك و پايبندي به اصول بودند. درست برخلاف پروتستان‌ها كه كارشان زيرسوال بردن كليسا و اصلاح مذهبي بود. در حقيقت اين يسوعيون بودند كه گفتند بايد بحث قيمت عادلانه را به شرايط تشكيل قيمت تغيير دهيم نه خود قيمت و گفتند قيمتي عادلانه است كه شرايط تشكيل آن در بازار مبتني بر رفتار عادلانه بوده باشد. يعني اينكه انحصاري نباشد، دزدي و تصرف در اموال نباشد. در اين صورت قيمت هرچه باشد عادلانه است. اين بود كه گفتند انحصار نامشروع است و رقابت يكي از شرايط قيمت عادلانه است. ....... ليبرال‌ها مي‌گويند وقتي بازار رقابتي مخدوش مي‌شود، عدالت زيرسوال مي‌‌رود. وقتي كه بازار انحصاري شود و دولت در قيمت‌ها دخالت كند در واقع عدالت زيرپا گذاشته شده است. آيا اين بحث عدالت نيست؟ اما گفتند كه نتيجه رقابت يا نتيجه قيمتي كه به صورت عادلانه در بازار شكل مي‌گيرد ممكن است به نفع عده‌اي خاص باشد و عده‌اي بيشتر منتفع شوند و عده‌اي كمتر. اما اينها ديگر موضوع بحث عدالت نيست.

@austrianschool ⏪⏪⏪

2 comments

سلام و وقت به خیر. اگر امکان گفت‌وگو هست در پای پست‌ها، من یک سوال دارم در خصوص این متن. دامپینگ یک کمپانی که آزاده هر قیمتی که می‌خواد محصولش رو بفروشه و در نتیجه حذف کمپانی‌های کوچک‌تر و انحصاری شدن بازار رو چگونه بهش نگاه میشه توی تفکر لیبرالیسم؟
behrooz valipour
سلام و وقت به خیر. اگر امکان گفت‌وگو هست در پای پست‌ها، من یک سوال دارم در خصوص این متن. دامپینگ یک کمپانی که آزاده هر قیمتی که می‌خواد محصولش رو بفروشه و در نتیجه حذف کمپانی‌های کوچک‌تر و انحصاری شدن بازار رو چگونه بهش نگاه میشه توی تفکر لیبرالیسم؟
«قیمت انحصاری» در بازارآزاد وجود ندارد.

👤مورای روتبارد

تولید بر فروش محصول نهایی مقدم است و هزینه تولید باید پیش از آنکه مصرف‌کنندگان ترجیحات خود را نشان دهند، به دوش کشیده شود. لذا بی‌معناست که مثلا قیمت انحصاری را قیمتی بالاتر از هزینه نهایی(یا درآمد نهایی را بالاتر از هزینه نهایی) تعریف کنیم، چون منحنیهای هزینه، از یکسو و منحنیهای تقاضا و درآمد ازسوی دیگر، همزمان وجود ندارند. تنها منحنیهایی که همزمان با منحنیهای هزینه وجود دارند، منحنیهای تقاضا و درآمد آتی‌ای هستند که از سوی کار‌آفرین برآورد شده‌

با این همه هر تولید‌کننده‌ای در تصمیمگیری درباره مقدار کالایی که باید تولید شود، همواره میزان محصولش را چنان تعیین میکند که درآمدهای پولی انتظاری‌اش، بیشینه شود. در محاسبات پولی که به تصمیمگیری او درباره تولید می‌انجامد، قیمت انتظاری و درآمد نهایی هیچگاه با هزینه نهایی برابر نیست. هیچکس چیزی تولید نمیکند، مگر انتظار داشته باشد که قیمت آن از هزینه‌اش بیشتر شود و هیچکس تولیدش را افزایش نمیدهد، مگر انتظار کشد که درآمد نهایی بیشتری در قیاس با هزینه نهایی نصیب خود کند

براین اساس هر کارآفرینی فرض میکند که در آینده با یک منحنی تقاضای کاهنده با تکه‌های با‌کشش و بی‌کشش روبرو میشود. بهمین سان، بعدا در هنگام فروش که تولیدکننده همه هزینه‌ها را متحمل شده و تنها تقاضای مرتبط، تقاضای مصرف‌کنندگان برای حجم موجود از کالاهای تولید‌شده است، یکایک کارآفرینان منحنی تقاضای کاهنده‌ای را فرض خواهندگرفت. یعنی هر کارآفرینی قیمتش را در اندازه‌ای تعیین خواهدکرد که هر قیمتی بالاتر از آنچه برگزیده شده، با تقاضایی با‌کشش روبرو خواهدشد و بدین شیوه به درآمد فروش کمتری خواهد انجامید

اگر قیمتی که درعمل برای فروش برگزیده شده با برآورد آغازین همخوان باشد و بازار در این قیمت تسویه شود، پیشبینی کارآفرینانه درست بوده. اما تقاضای واقعی میتواند با پیشبینی اولیه متفاوت باشد و یکی از انواع خطاهای کارآفرینانه آشکار شود. ممکن است کارآفرین در هنگام فروش بدین نتیجه رسد که به اشتباه، یا خیلی کم یا خیلی زیاد تولید کرده. در حالت اول ‌تقاضای واقعی(قیمت‌ها و درآمد) از آنچه انتظار میرفت، زیادتر است و اگر تولید بیشتر بود، سود میتوانست از این هم بیشتر باشد. کارآفرین در آغاز برآورد کرده که تقاضا فراتر از یک نقطه خاص تولید، بی‌کشش خواهدبود(طوریکه تولید بیشتر به درآمد کمتر می‌انجامد)، درحالیکه اکنون روشن شده که تقاضا بعد از این نقطه با‌کشش است

در حالت ٢، تقاضای واقعی(قیمت و درآمد) از آنچه پیش‌بینی میشده، کمتر است. اگر محصول کمتری تولید میشد، امکان پرهیز از زیان وجود داشت. کارآفرین پیشبینی کرده بود که تقاضا ورای یک نقطه خاص تولید با‌کشش خواهدبود؛ طوریکه محصول بیشتری میتواند فروخته شود و درآمد بیشتری بدست آید، حال آنکه اکنون تقاضا بی‌کشش از آب درآمده

هر کارآفرینی باید از این پس تصمیم تازه‌ای بگیرد. کارآفرینها تجربه پیشین(تقاضای کنونی)خود را نشانگر تجربه(تقاضای) آینده میپندارند، احتمالا یکی از این ٣ تصمیم اخذ میشود. کارآفرینی که پیشبینی اولش درست از کار در‌آمده، همان مقدار محصول پیشین را تولید خواهدکرد. آنکه در آغاز خیلی کم تولید کرده، اکنون بیشتر تولید میکند و کارآفرینی که قبلا خیلی زیاد تولید کرده، فروش کنونی و تولید آینده‌ش را محدود میکند

این پاسخ کارآفرینانه اخیر به تولید بیش از حد آغازین را چگونه میتوان از شرایطی که «قیمت انحصاری»میخوانند، تمیز داد؟ به واقع نمیتوان چنین کاری کرد

آیا قیمت بالاتری که قرار است از چنین کاهشی در تولید بدست آید، ضرورتا «قیمت انحصاری»است؟ چرا نمیتواند حرکتی از قیمت زیر‌رقابتی به قیمت رقابتی باشد؟در دنیای واقعی، منحنی‌ تقاضا برای تولید‌کننده «داده‌شده»نیست، بلکه باید برآورد و کشف شود. اگر تولیدکننده‌ای در یک دوره بیش از حد تولید کرده و در دوره بعد برای درآمد بیشتر، مقدار کمتری تولید میکند، این همه چیزی است که میتوان درباره کنش گفت. ازاینرو نمی‌توان «محدودسازی تولید» را آزمونی برای قیمت انحصاری در برابر قیمت رقابتی دانست. حرکتی از قیمت زیر‌رقابتی به قیمت رقابتی نیز متضمن «محدود‌سازی»تولید این کالا، البته همراه با گسترش تولید در بخشهای دیگر با استفاده از عوامل آزاد‌شده است. هیچ راهی برای تمیز این دست«محدود‌سازی» و گسترش متعاقب آن، از موقعیتی که ادعا میشود «قیمت انحصاری»ست، وجود ندارد

اما اگر مفهومی به هیچ‌رو بنیانی در واقعیت ندارد، مفهومی بی‌اساس و وهم‌آلود است. در بازارآزاد هیچ سنجه ای برای تمیز «قیمت انحصاری» از«قیمت رقابتی» یا«قیمت زیر‌رقابتی» یا برای اثبات اینکه دگرگونی خاصی حرکت از یکی از اینها به دیگری بوده وجودندارد. لذا مفهوم قیمت انحصاری بمثابه مفهومی متمایز از قیمت رقابتی قابل دفاع نیست. تنها میتوان از قیمت بازارآزاد سخن گفت