تفاوت «ها»ی ملفوظ و غیرملفوظ
مدتی است که نوشتهٔ قلمبهدستان را با دقتِ بیشتری میخوانم. متأسفانه به کراتومرات در مجلهها، نشریهها و در برخی از نوشتههای نویسندگان معروف «ها»ی ملفوظ و غیرملفوظ را از هم تفکیک نمیکنند. دوستی نوشته بود: «گروهٔ دوستان...» دیگری نوشته بود: راهٔ مستقیم...»
در این دو جمله، «ها»ی پایانِ کلمهٔ «گروه» و «راه» ملفوظ است و سریا (ء/ی) نمیگیرد.
عزیزی از من خواست که این بحث را بیشتر باز کنم، با کمال احترام پذیرفتم.
«ها»ی ملفوظ: در ابتدا، وسط و پایانِ کلمه میآید. این «ها» هم نوشته میشود و هم خوانده میشود. «ها»ی ملفوظ واجِ صامت است. مانند هوا، بهشت، ماه، نگاه، کوه، توجه، فرمانده و... .
«ها»ی غیرملفوظ: فقط در پایانِ کلمه میآید. این «ها» نوشته میشود، اما خوانده نمیشود. مانند خانه، جامه، دوره، حوزه، طلبه و... .
برای این که بدانیم «ها»ی پایانِ کلمهای ملفوظ است یا غیرملفوظ، آن را در فرهنگِ سخن نگاه کنیم.
اگر ملفوظ باشد، با حرفِ «h» آوانویسی شدهاست و اگر غیرملفوظ باشد، با حرفِ «e».
یادآوری: اگر بعداز «ها»ی غیرملفوظ «ی /i/» نکره یا وحدت بیاید، بهصورت «ای» نوشته میشود. مانند دستهای، آزادهای و... .
اگر «ها»ی پایان کلمه ملفوظ باشد، از قاعدهٔ حروف متصل تبعیت میکند. یعنی پیوسته به حرف بعداز خود نوشته میشود. مانند گرهی (یک گره)، نگاهی، راهی، چاهی، عذر موجهی و... .
@molavi_asar_o_afkar@ferdosesokhan