کسی که به خود دروغ ‌گوید و به دروغش گوش سپارد به‌جایی می‌رسد که حقیقت درون یا پیرامونش را تشخیص نمی‌دهد، بنابراین به خودش و به دیگران بی‌حرمتی می‌کند، چون به هیچ‌کس احترام نمی‌گذارد دیگر عشقی به کسی ندارد، خود را به‌دست شهوات و لذّت‌های پَست می‌سپارد تا خود را دل‌مشغول و سرگرم نماید، با رذالت‌هایش به حیوانیّتِ کامل می‌رسد، و این‌همه نتیجه‌‌ی دروغ‌ گفتن مداوم به دیگران و به خودش است.
آن‌که به خود دروغ می‌گوید، معمولاً نخستین کسی‌ست که اهانت می‌بیند. اهانت گاه بسیار خوب است، مگر نه؟
یقیناً می‌داند که هیچ‌کس به او اهانت نکرده، و او خود، مسبب این اهانت گشته و فقط برای زیباییِ دروغگویی، دروغ گفته، بخاطرِ تأثیرِ آن مبالغه کرده، بر کلمه‌ای انگشت گذاشته و از کاه، کوهی ساخته، او همه‌‌ی این‌ها را می‌داند و باز نخستین کسی‌ست که اهانت می‌بیند، دوست دارد احساس رنجش کند و این لذتی فراوان به او می‌بخشد و به‌این ترتیب به نقطه‌ٔ دشمنیِ واقعی می‌رسد.




"برادران کارامازوف"
فئودور داستایفسکی
@renaissancetranslate