✳️ نمونه های گذر از آتش ( از انواع «ورِ گرم » یا سوگند خورد ن در ایران باستان )


❇️ در متون مختلف بعد از اسلام اشاراتی به این داوری ایزدی شده است.مثلا:

◀️ داستان .ویس و رامین. که شاه برای اثبات خیانت ان ها آزمون آتش را مطرح می کند که با این که هردو می پذیرند ولی در موقع عمل فرار می کنند.

◀️ در داستان سلامان و ابسال جامی که شاه دستور این آزمون را می دهد و هردو وارد آتش می شوند و ابسال. دایه سلامان که عاشق اوست می سوزد و سلامان نجات می یابد.

◀️ در مخزن الاسرار نیز ماجرای نزاع دوحکیم را می اورد که نوعی از داوری ایزدی برای اثبات صدق و کذب خود اجرا می کنند. یکی برای دیگری جامی از زهر فراهم می آورد و دیگری گُلی که افسونی در ان دمیده است.

ان به علاج از تن خود زهر برد
وین به یکی گُل ز توهم بمرد.
(مخزن الاسرار)

◀️ مولوی هم در مثنوی حدیث دو منازع مؤمن و کافر به خدا را می اورد که هر دو روانه آتش می شوند و سرانجام:

ان خدا گوینده مرد مدعی
رست و سوزید اندر ان آتش دعی
(مثنوی دفتر چهارم)

◀️ در تذکره الاولیا هم مالک دبنار و مرد دهری پس از مباحثه هر دو دست در آتش می گذارند و هردو نمی سوزند و مالک از منادی حق می شنود که تو ندانستی که دست تو دست دهری را حمایت کرد که اگر دهری دست تنها در آتش نهادی که چه بر وی امدی.
(عطار تذکره الاولیا ص51 )

◀️ در این داوری ها شیوه اصلی که گذر هردو نفر انجام می شود.

اما آشناترین این داوری ها گذر سیاوش از اتش است. که بی گناه از آتش می گذرد.

-آزمون آذرباد ماراسپند که به فرمان شاپور اوستا را منظم کرد و برای رفع شبهه پیشتهاد داد که فلز گداخته بر سینه من بریزید اگر به من اسیب نرسید بدانید که اوستا و ستایش هایی را که ترتیب داده ام همه درست و الهامی است بر من. و او از ازمون سربلند بیرون امد.(شهمردان ص137)

❇️ آتش در فرهنگ های دیگر

◀️ در ریگ ودا آتش به عنوان قدیمی ترین عناصر مورد پرستش بوده و مقدس ترین عتصر در مذهب هند و ایرانی بوده است.

اگنی در ریگ ودا از خدایان تراز اول است. پیمان زناشویی بستن هندوان در پیشگاه آتش و سوزاندن مردگان در آتش برای سعادت. ازلی است و با شعف انجام می شود و وسیله عروج به اسمان است.
پیر بایار، 1367:228

◀️ در چین ستایش تسئو وانگ خدای آتش رواج دارد.

◀️ در یونان هستیا و در روم وستا الهه مقدس و نگهبان مردم و آتش که همیشه شعله ور است و نباید خاموش شود.

◀️ در دین یهود یهوه با زبان آتش با موسی سخن می گوید.

◀️ گذر ابراهیم از آتش نیز از نمونه های دیگر است که البته در این جا ستمکار است که بی گناه را برای نابودی به آتش می فریتد. البته در همین جا نیز زیر ساخت داوری ایزدی و پاکی ابراهیم نمرود را رسوا می سازد.

◀️ هم چنین در موارد دیگر در قرآن  این سخن گفتن و تجلی بر موسی در قالب نور است که به نوعی با آتش در ارتباط است و در باور دینی.

◀️ آتش جزو مطهرات و پاک کننده هاست و 50 بار آتش دوزخ در قرآن و جایگاه بدان به نوعی داوری و مجازات انان است.

◀️ در داستان ژاندارک دختر قهرمان فرانسوی آتش وجود او را می سوزاند ولی به قلبش اثر نکرد و تا واپسین دم زندگی تبسم خفیفی بر لب داشت.

❇️ منابع :
1-شهمردان رشید 1330 فرزانگان زرتشتی
2-شالیان ژرار گنجینه حماسه های جهان ترجمه علی اصغر سعیدی
3-ریگ ودا ترجمه محمد رضا جلالی نائینی
4-رسولی سید جواد 1377 آیین اساطیر ور (پیشینه سوگند در ایران)تهران:سروش
5-بایار پیر رمز پردازی اتش ترجمه جلال ستاری
6-اسطوره داوری ایزدی به وسیله اتش در شاهنامه مقاله نغمه دادورسال 93

@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan