شرح سه نمونه ایهام تناسب

ایهام تناسب : به کارگیری واژه‌ای با حداقل دو معنی است که یک معنی آن مورد نظر شاعر و پذیرفتنی است و معنی دیگر با کلمه یا کلماتی از بیت یا عبارت تناسب دارد .
نکته : ایهام تناسب مجموعه‌ای از ایهام و مراعات نظیر است .

مثال : چـون شبنم افتـاده بـدم پیش آفتاب /
مهرم به جان رسید و به عیوق بر شدم

توضیح : واژه ی « مهر » ایهام تناسب دارد ، چون معنی مورد نظر شاعر عشق و محبت است اما غیر از این معنی مورد نظر، واژه ی « مهر » به معنی خورشید است که در این صورت با واژه های « عیوق و آفتاب » تناسب دارد.

نمونه نخست :
خانه زندان است و تنهايي ضلال / هركه چون سعدي گلستانيش نيست

توضیح: گلستان در معنی نخست باغ و بوستان است و در معنی دوم، یادآور کتاب گلستان است که با سعدی تناسب داره.

نمونه دوم:
ماهم این هفته برون رفت و به چشمم سالیست /
حال هجران تو چه دانی که چه مشکل حالیست
توضیح: واژه ماه استعاره از محبوب شاعر است که در معنای دوم با هفته و سال تناسب ایجاد کرده است.

نمونه سوم:
یکی را حکایت کنند از ملوک /
که بیماری رشته کردش چو دوک

توضیح: "رشته" در معنی نخست، نوعی بیماری است و در معنای دوم نخ را می‌گویند که با دوک تناسب دارد.

@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan

Comments

Be the first to add a comment