🌎 وضعیت حقابه سیستان با ساختن سد کجکی و کمالخان بر رود مشترک هیرمند ایران و افعانستان
🔻 رود هیرمند مشترک در ایران به دو رودخانه پریان مشترک و رود سیستانتقسیم می شود ، پریان مشترک شاخه اصلی هیرمند و رودخانه سیستان عمده ترین منابع تامین آب زرع و شرب و آبزیان و پرندگان مهاجر تالاب بینالمللی هامون است دولت افغانستان عرفا و بموجب عهد نامه های دوجانبه و اصول و قواعد بینالمللی، حق ایجاد مانع رسیدن آب زرع و شرب و تالابهای بین المللی را ندارد .
🔻 بموجب معاهده ۱۳۱۷ گلد اسمیت ژنرال انگلیسی مامور شد سیستان را مانند بلوچستان به دو قسمت داخلی و خارجی تقسیم کرده و قسمت خارجی آن را به افغانستان واگذار نماید بر اساس این قرارداد پروتکلی بین دولتین منعقد شد که بموجب آن سهم آب یا حقابه دولتین از سد کجکی بر رود هیرمند پنجاه درصد پنجاه درصد باشد و افعانستان تعهد نمود در مسیر هیرمند، نهر گیری و سدی احداث و تعمیر نکند و به امضای اسمیت و دولتین رسید.
🔻بدنبال عهد شکنی طرف افغانستانی با ساخت سد کمالخان و موانع انحرافی عمدی بر سراسر رود هیرمند مشترک در ولایت نیمروز افغانستان نه تنها بر خلاف توافقنامه های دولتین :
۱- معاهده و حکمیت گلد اسمید مورخ ۱۳۱۷
۲-توافقنامه ۱۳۵۱ دولتین با دو پروتکل بتاریخ ۲۲ اسفند ۱۳۵۱
بلکه خلاف اصل انصاف و رویه و قواعد و اصول حقوقی حاکم بر رودهای بین المللی و بر خلاف معاهدات دوجانبه موظف بوده هیچ مانعی در مسیرآب رود هیرمند مشترک نسازد که شریک را از دسترسی برداشت حقابه قانونی محدود یا محروم نماید.
کوتاهی نظام قبلی و فعلی ایران بر ممانعت این کشور به رعایت معاهدات در ساختن سد کمال خان در رفع مانع حقابه سیستان قابل چشم پوشی نیست و موجب نابودی آب خاک و مردم و نا امنی مرزها و مغایر منافع ملی و اصل حاکمیت ایران است.
🔻 در حکمیت گلد اسمید بخشهای مهمی از خاک ایران به ناحق در قبال حقابه از سیستان منتزع گردید اگر طرف افغانستانی در پی برهم زدن حکمیت گلد اسمید است از منظر حقوق داخلی و بینالمللی ایجاد مانع بر مسیر حقابه از رود مشترک یعنی فسخ قرارداد و اثر فسخ یعنی بازگشت به حالت اولیه و به هم خوردن حکمیت گلد اسمید. نتیجتا نیمی از خاک سیستان که به ناحق به افغانستان الحاق گردیده باید به خاک مادری یعنی سیستان برگردد.
🔻 افغانستان تحت حکومت طالبان است و شناسایی نشدن طالبان بعنوان دولت مانع تعهدات فرا ملی آنان نیست و قانونا مسئول نابودی آب و خاک و مردم استان است. ایران هم اکنون از ۷-۸ میلیون آواره افغانستانی پذیرایی می کند وظیفه حاکمان و منافع دو کشور بهره گیری از زبان مفاهمه عملی و رفع موانع و برقراري فوری حقابه سیستان قبل از نابودی منطقه است و قول و قرار و مذاکره برای هیچ "دیپلماسی فریب " است.
علی محمد پناهی
وکیل دادگستری
⛔️ سدهای ساخته شده و درحال ساخت که نفس تالابها و بویژه دریاچه ارومیه بریده ؛ همان بلایی که سدهای افغانستان بر سر هامون و سرخس آورده است بر سر اکوسیستم های داخلی می آورند.
برای متوقف ساختن این سدسازی های مخرب در داخل هم نیاز به دیپلماسی و چانه زنی با مافیای آب است؟ اگر سدسازی همسایگان بر رودهای مرزی برای پایداری اکوسیستم تالابها و دریاچه ها بد است؛ در داخل هم به همان اندازه نامطلوب و مخرب است. خشکی هامون همانقدر مخرب است که خشکاندن شادگان و هورالعظیم و گاوخونی و بختگان و دریاچه ارومیه..
©@ruralwomenissues