انگیختار رباعی


بخش دوم

پیش از این از انگیختار رباعی که گفتیم به نقش منحصر بفرد مصراع چارم در بعضی رباعی ها اشاره کردیم و اینکه اگر این مصراع انگیزه سرایش رباعی بوده که البته و شوربختانه در بسیاری موارد اینچنین است شاعر می بایست این انگیزه را در ساختاری مناسب جای دهد آنگونه که سه مصراع دیگر در جان بخشیدن و توانا ساختن انگیزه چیزی کم نیاورند و دقیقه ای را فرو نگذارند.

گونه ای دیگر از رباعی نیز هست که بر پایه تصاویر پی در پی خلق می شود و این تصاویر به هم در ایجاد تصویری واحد و موثر یاری می رسانند آنگونه که ذهن خواننده را به درونه متکثر در تصاویر بکشاند .

نمونه ای از بیژن ارژن:

باران پرزد از سرانگشت نگاه
گم شد در ابر، ماهيِ كوچك ماه
تنهایی ام آن قدر بزرگ است كه عشق
تنهایی ام آن قدر بزرگ است، كه آه...

در این رباعی دو تصویر مندرج در بیت نخست در خدمت و همراهی و هم آوایی بیت دوم است.

دوستان به تقطیع هوشمندانه بیت نخست هم توجه کنند که این سکون میان سیلاب ها تا چه حد توانسته به سنگینی فضای رباعی مدد برساند.

در مصراع چارم شاعر با کشش کلمه آه در قافیه از حداکثر ظرفیت آن به قصد ژرفا بخشیدن به حس افسوس و حسرت و تنهایی سود برده است.


#سینا_سنجری
ونکوور آذر ۱۳۹۸

♦️♦️♦️