خودی و نخودی مقصر آشوبهای امروزند
| اسفندیار خدایی
نقل است روزی شیخی به درد چشم مبتلا همیشد. در حلقه مریدان هرکدام درمانی تجویز کردی. یکی گفتی: فلان دعا را بنویس در آب کن و بر چشم ریز که معجزه کند. عاقلی اندر میان جمع گفت: این دعایی نیک است، ولی ای شیخ اندکی داروی چشم استعمال فرمای. دیگری گفتی: نماز فلان بگذار که درمان هر درد است. عاقل گفتی: این نمازی نیکوست ولی ای شیخ اندکی داروی چشم ضرر ندارد و آلودگیها بزداید. دیگری گفتی فلان امامزاده بسی حکم دارد و معجزه همیکند. عاقل گفتی: این امامزاده بسیار فاضل و دعا و نماز بر جسم و روح، درمان است ولی ای شیخ! تو را به خدا اندکی دارو بر چشمانت ریز شاید مفید باشد. جمع بر این جسارت برآشفتندی و او را همیکوفتندی و از حلقه رندان بیرون راندندی و ذکر حق گویان به درمانهای خود مشغول شدی. چشم آن بیچاره، کور شد لکن خدای را شاکر بودی که چنان دوستان بابصیرت داشتی! (حکایت سعدی) سیاست و حکومت همانند پزشکی علم است و طبیعت جامعه انسانی همانند طبیعت بدن، قوانینی دارد که سرپیچی از آنها مرگبار است. یکی از این اصول، خودی دانستن مردم و جذب حداکثری و دفع حداقلی است.
از ابتدای انقلاب باور غالب بر این بود که اگر متصدیان امور از صدر تا ذیل افرادی پاکدامن، مومن و انقلابی باشند، راه فساد بسته خواهد شد تا جمهوری اسلامی الگویی برای جهانیان شود. مطابق این نگاه، کافی است افراد غیرخودی و غیر انقلابی حذف شوند و در گزینش و استخدام و پذیرش دانشجو و انتخابات دقت کنیم.
هیچ اراده و برنامهای برای جذب دیگراندیشان وجود نداشت. پاکسازی شروع شد. سختترین گزینشها در استخدام نیروها انجام شد رد صلاحیت روزافزون سیاستمداران دیگراندیش، راه را برای نیروهای مومن و انقلابی باز کرد؛ وسواس در پذیرش دانشجو حتی در رشته های پزشکی و مهندسی به اوج رسید تا مبادا افراد غیرخودی به درون سیستم نفوذ کنند. بسیاری از گروهها و افراد حذف شدند و روز به روز حلقه افراد خالص و خودی تنگتر شد. شاید در طول تاریخ بشر هیچ ملتی چنان سختگیریها در گزینش نیرو، رد صلاحیتها و پاکسازیها را تجربه نکرده باشد. مهاجرت افراد غیرخودی به خارج کشور مایه نگرانی مسئولان نبود و حذف گروههای سیاسی و رد صلاحیت نیروهای نخودی در انتخاباتها، امری طبیعی مینمود.
انتظار میرفت با این سیاستهای حذفی، فساد از میان برود. غافل از آنکه تقسیم مردم به شهروندان درجه اول و دوم، و پیوسته تنگتر کردن حلقه خودیها موجب انباشتن نارضایتی و شکاف اجتماعی میشود. از طرف دیگر، تجمع قدرت و ثروت در طبقه خودی حاکم، بدون ساختارهای نظارتی سیاسی و اقتصادی قانونی قدرتمند و شفاف، زمینهساز فساد میگردد. به مرور زمان نتایج برخلاف انتظار ظاهر شد. روز به روز رکورد فسادهای میلیاردی شکسته شد. امروز اخبار غارتها و تعداد صفرهای اختلاسها دیگر کسی را متعجب نمیکند و حساسیتی بر نمیانگیزد. سیاست دفع حداکثری و جذب حداقلی به مرور زمان بر جمعیت افراد طرد شده و غیرخودی افزوده است و موجب کاهش مشارکت در انتخاباتها شده و مشروعیت نظام را به خطر انداخته است. رمز بحرانها و شورشها و آشوبهای خیابانی را باید اینجا یافت.
اقایان نمیدانند که عملکرد حذفی خودشان علت اصلی نارضایتیها و آشوبهاست، نه شبکههای مجازی، یا چند هنرپیشه و فوتبالیست و یا رسانههای بیگانه و یا حتی آمریکا و اسرائیل که قطعاً بدنبال ماهیگیری از آب گلآلودند. اصولگرایان جوان و انقلابی همچنان راه مبارزه با فسادهای اقتصادی و بحران نارضایتی را در پافشاری بر اصول اولیه انقلاب یعنی تشدید پاکسازیها و افزایش رد صلاحیتها میدانند. به باور ایشان دلیل اصلی فسادها و نارضایتی این است که دولتهای هاشمی، خاتمی، روحانی، احمدینژاد و شاید رئیسی از اولین اصل انقلابی در مبارزه با فساد یعنی حذف نیروهای غیرخودی و جذب نیروهای انقلابی کوتاهی کردهاند.
تقسیم مردم به شهروندان درجه اول و دوم یا خودی و نخودی و تخصیص منابع قدرت اقتصادی و سیاسی و سهمیه های دانشگاهی به خودیها و رد صلاحیت نخودیها نه تنها میزان فساد و نارضایتی مردم را کاهش نمیدهد، که بیشتر هم میکند. مطابق علم سیاست و تجارب سایر ملتها باید حلقه خودیها را بازتر کنیم و به مردم اعتماد کنیم و ایران برای همه ایرانیان باشد. حکومت باید در نقش پدر، بیطرف باشد نه اینکه جانب یکی از فرزندان را بگیرد تا بقیه بچهها به بیبیسی و اینترنشنال بیگانه پناه برند. لکن آقایان بر تشدید گزینشها و پاکسازی اصرار دارند و این چرخه ادامه دارد. به خاتمه داستان چشم درد ابتدای مقاله برمیگردیم... عاقل گفت: دعا و نماز بر جسم و جان درمان است ولی ای شیخ! تو را به خدا اندکی دارو بر چشمانت بریز شاید مفید باشد. جمع بر این جسارت او برآشفتندی و او را همی کوفتندی و از حلقه یاران بیرون راندندی.
✅ @karkhone