کلاهی بر سر تراشیدهی ما!
تصورش را بکنید که فردا جمهوری اسلامی تراشیدن سر را برای تمام مردان اجباری کند! تصورش را بکنید که تعدادی افراد که از این حکم کاملاً مستبدانه ناراضیاند اعتراض کنند، و در اعتراض درگیری پیش آید، و در درگیری هزار نفر کشته شوند!
خواهید گفت که "لازم نیست که تصور کنیم! مگر مسئلهی حجاب به غیر از این بود؟!"
درست است، واقعاً هم متفاوت نبود! ولی باز هم همان سناریو را تصور کنید، و فرض کنید شخصیتی در میان مسئولین ج.ا. آنقدر عاقل باشد که قبل از کشتار به سران ج.ا. هشدار دهد که چنین حکمی نارضایتی ایجاد خواهد کرد و آنها را از این کار برحذر دارد. فرض کنید حکومت بعد از آن اعتراض و کشتار، شخص هشداردهنده را به عنوان مقصر و برانگیزانندهی فتنه معرفی کند و او را اعدام کند! و فرض کنید همهی اینها در زمان یکی از بهترین رئیسجمهورهای ج.ا. اتفاق افتد، و آن رئیسجمهور بخواهد از آن شخص هشدار دهنده شفاعت کند، ولی همین موجب برکناری خودش شود!
رضاشاه، روحت وات؟!
البته لازم نیست سناریوی فوق را تخیل کنید، چون چیزی بسیار مشابه واقعاً اتفاق افتاده: در تابستان ۱۳۱۴، رضاشاه دستور داد که مردم هیچ کلاهی به غیر از شاپوی اروپایی نمیتوانند بر سر بگذارند! یعنی کلاههایی که قدمتشان بعضاً تا دورهی مادها میرسید، به علاوه دستار (که تا آن زمان اصلاً مختص آخوندها و حتی مسلمانان نبود) یکشبه ممنوع شد! آیا این فرقی میکند با دستور تراشیدن سر در دنیای امروز؟!
اعتراضات پراکندهای شد، و به خصوص در مشهد ابن اعتراضات شدیدتر بود. پس از تلاشهایی برای فرستادن نمایندهای به رضاشاه و گفتگو و مصالحه با او، و امتناع رضاشاه از دیدن آن نماینده، مردم در مسجد گوهرشاد بست نشستند. قوای نظامی برای پراکنده کردن آنها ارسال شدند، و حاصلش شد کشتار لااقل ۱۰۰ نفر از مردم. اگر به نسبت جمعیت در هر دورهای حساب کنیم، این تعداد کشته با کشتههای آبان ۹۸ یا زمستان ۱۴۰۱ متفاوت نیست! (خیر! واقعهی مسجد گوهرشاد آن طور که بعد از انقلاب به دروغ به شما گفتهاند به خاطر حجاب نبود! به خاطر حکم کلاه شاپو بود که به اندازهی حکم تراشیدن سر در دنیای امروز احمقانه بود! حکم ممنوعیت حجاب شش ماه بعد صادر شد.)
محمدولی اسدی مقام دولتی بود که نسبت به اعمال زور هشدار داد، و بعد از جریان کشتار گوهرشاد، توسط رضاشاه اعدام شد. محمدعلی فروغی آن زمان نخست وزیر بود. او سیاستمداری و دیپلماتی بسیار لایق و قابل بود (علیرغم نظرگاه و فلسفهی به زعم اینجانب اشتباهش در مورد حکومت). رضاشاه به خاطر شفاعت او از اسدی او را عزل و خانهنشین کرد، تا شش سال بعد که در جریان اشغال تهران توسط متفقین مجبور شد از او که شش سال خانهنشینش کرده بود کمک بجوید.
بسیاری از دردهای امروز ما از دورهی رضاشاه شروع شد. یکی از آنها دولتی کردن اقتصاد بود. رضاشاه و وزرایش به شدت تحت تاثیر روسیه کمونیستی از یک سو و آلمان نازی از طرف دیگر بودند. در زمان رضاشاه عمدهی صادرات و تجارت خارجی و بسیاری از صنایع دولتی شدند. حکومت رضاشاهی و ج.ا. دو نمود از یک واقعیتند.
آنها که از ج.ا. و حماقتهای آن مینالند و از طرف دیگر فریاد "رضاشاه، روحت شاد" میدهند یا تاریخ بلد نیستند یا آنکه دچار شکاف شخصیتیاند.
در تمام تاریخ یکصد و اندی سال گذشته، اصل حاکم اصل بقای ایدهفروشی بوده که در لباسهای مختلف درآمده است. در بازار ایدهها جنس عوض میشود (فاشیسم، ملیگرایی، سوسیالیسم، اسلامیسم، فمینیسم، لیبرالیسم …)، ولی ذات ایدهفروشان و اصل ایدهفروشی بر جا میماند. ایدهفروشی به معنای تقلید کلمات و واژهها از سطحیترین لایههای فرهنگ و جامعهی غرب و فروختن آن در داخل به منظور برتریجویی بر سایرین.
✅ @karkhone