⭕️ عاشورای ۱۴۰۰؛ آزمودن آیین‌های دولت‌ساخته، تعطیلی مقابله با کرونا و پاکیزه‌سازی مراسم
📌 مراسم مذهبی عامه‌پسند را نمی‌توان «اسلامی» کرد
♦️عاشورا در ایران، تحت حکومت دینی شیعی، فقط یک مراسم مذهبی صرف نیست بلکه ابعاد سیاسی و تبلیغاتی و فرهنگی دارد و از لنز آن می‌توان به تحولات و روند اندرکنش (تعامل) جامعه و قدرت نگاه کرد. عاشورای ۱۴۰۰ از این جهت یک فصل از کتاب قطور کنترل و مهندسی اجتماعی و دینی در ایران است و از دریچه آن می‌توان نکاتی را در مورد جامعه ایران و حکومتی که این جامعه را کنترل و مهندسی می‌کند، استخراج کرد. به پنج تصمیم، سیاست و کنش حکومت در دوره مراسم محرم ۱۴۰۰ اشاره می‌کنم.
پاکیزه سازی مراسم عاشورا
سنت مداحی در ایران بر اساس یک اصل بنیادین قوام گرفته است: اینکه محدودیت‌هایی که روحانیون در بیان تاریخ شیعه و عاشورا یا دستورات دینی دارند، برای چند روز تعطیل شود. حتی مراجع تقلید شیعه مثل بروجردی هم بر این موضوع انگشت گذاشته‌اند. مداحی و شریعت محوری همیشه با هم فاصله داشته‌اند چون دو گروه مخاطب یا مصرف‌کننده متفاوت دارند.
حکومت چهار دهه است که می‌کوشد این مراسم را پاکیزه و مهندسی کند (با سرازیر کردن صدها میلیارد تومان به این صنعت) اما این صنعت پاکیزه‌شدنی نیست و اصرار بر پاکیزگی آن را به حاشیه می برد.
♦️آزمودن آیین‌های جدید عزاداری
جمهوری اسلامی به مدت چهار دهه تلاش کرد برای ایرانیان آیین‌سازی کند تا آیین‌های عرفی و باستانی گذشته را فراموش کنند. این آیین‌ها البته باید رنگ بوی عاشورایی و شیعی می‌داشتند. در سال‌های اخیر ابتکارات مهندسان فرهنگی دولتی مثل آیین‌های موکب سازی، سوزاندن ۷۲ کبوتر زنده، تبرک حسینیه‌ها، شمع‌گردانی و شمشیر‌گردانی (آخری نماد گردن زدن و بسط اسلام در دنیا است) یا برگزاری مراسم عزاداری در کویر (سمنان) به ابتکارات سال‌های قبل اضافه شده است و همانند آن‌ها با قطع بودجه‌های دولتی به‌زودی فراموش می‌شوند؛ چون نه در مراسم سنتی محرم در ایران ریشه دارند و نه با دنیای ذهنی انسان ایرانی که افسرده و شکست‌خورده و خسته است، نسبتی دارند.
شکوه و جلال دادن به مراسم وجه اصلی این آیین‌های حکومت ساخته است. به نظرمی آید حکومت از همه ظرفیت‌های عاشورا برای بستن بار شرکت‌ها و موسسات «خودی» و تبلیغات سیاسی بهره گرفته و این چشمه نیز مانند آب‌های زیرزمینی کشور در حال خشکیدن است.
ادامه مطلب...
🖌 مجید محمدی
📌 مراسم مذهبی عامه‌پسند را نمی‌توان «اسلامی» کرد
♦️عاشورا در ایران، تحت حکومت دینی شیعی، فقط یک مراسم مذهبی صرف نیست بلکه ابعاد سیاسی و تبلیغاتی و فرهنگی دارد و از لنز آن می‌توان به تحولات و روند اندرکنش (تعامل) جامعه و قدرت نگاه کرد. عاشورای ۱۴۰۰ از این جهت یک فصل از کتاب قطور کنترل و مهندسی اجتماعی و دینی در ایران است و از دریچه آن می‌توان نکاتی را در مورد جامعه ایران و حکومتی که این جامعه را کنترل و مهندسی می‌کند، استخراج کرد. به پنج تصمیم، سیاست و کنش حکومت در دوره مراسم محرم ۱۴۰۰ اشاره می‌کنم.
پاکیزه سازی مراسم عاشورا
سنت مداحی در ایران بر اساس یک اصل بنیادین قوام گرفته است: اینکه محدودیت‌هایی که روحانیون در بیان تاریخ شیعه و عاشورا یا دستورات دینی دارند، برای چند روز تعطیل شود. حتی مراجع تقلید شیعه مثل بروجردی هم بر این موضوع انگشت گذاشته‌اند. مداحی و شریعت محوری همیشه با هم فاصله داشته‌اند چون دو گروه مخاطب یا مصرف‌کننده متفاوت دارند.
حکومت چهار دهه است که می‌کوشد این مراسم را پاکیزه و مهندسی کند (با سرازیر کردن صدها میلیارد تومان به این صنعت) اما این صنعت پاکیزه‌شدنی نیست و اصرار بر پاکیزگی آن را به حاشیه می برد.
♦️آزمودن آیین‌های جدید عزاداری
جمهوری اسلامی به مدت چهار دهه تلاش کرد برای ایرانیان آیین‌سازی کند تا آیین‌های عرفی و باستانی گذشته را فراموش کنند. این آیین‌ها البته باید رنگ بوی عاشورایی و شیعی می‌داشتند. در سال‌های اخیر ابتکارات مهندسان فرهنگی دولتی مثل آیین‌های موکب سازی، سوزاندن ۷۲ کبوتر زنده، تبرک حسینیه‌ها، شمع‌گردانی و شمشیر‌گردانی (آخری نماد گردن زدن و بسط اسلام در دنیا است) یا برگزاری مراسم عزاداری در کویر (سمنان) به ابتکارات سال‌های قبل اضافه شده است و همانند آن‌ها با قطع بودجه‌های دولتی به‌زودی فراموش می‌شوند؛ چون نه در مراسم سنتی محرم در ایران ریشه دارند و نه با دنیای ذهنی انسان ایرانی که افسرده و شکست‌خورده و خسته است، نسبتی دارند.
شکوه و جلال دادن به مراسم وجه اصلی این آیین‌های حکومت ساخته است. به نظرمی آید حکومت از همه ظرفیت‌های عاشورا برای بستن بار شرکت‌ها و موسسات «خودی» و تبلیغات سیاسی بهره گرفته و این چشمه نیز مانند آب‌های زیرزمینی کشور در حال خشکیدن است.
ادامه مطلب...
🖌 مجید محمدی
Comments
Be the first to add a comment
Log in to comment