✳️ خاموشان پرشمار ،سازندگان اندک؛رمزگشایی رفتار کاربران در شبکه های اجتماعی
✍ دکتر حمید مستخدمین حسینی
✅ تا به حال به این نکته توجه کردهاید که چرا در بسترهای تعاملی آنلاین، از گروههای پیامرسان گرفته تا شبکههای اجتماعی مجازی همواره عدهای فعال و پرانرژی حضور دارند و بخش عمدهای از مخاطبان، صرفاً به مشاهده و دنبال کردن اکتفا میکنند؟ این پدیده، که ممکن است در نگاه اول صرفاً یک درک شخصی به نظر برسد در واقع بازتابی از یک الگوی اجتماعی-دیجیتالی شناخته شده با عنوان "قانون 90-9-1" است. ■ این مفهوم که توسط جاکوب نیلسن (Jakob Nielsen) مطرح شده است چارچوبی برای درک توزیع مشارکت کاربران در فضای مجازی ارائه میدهد.به زبان ساده این قانون بیان میدارد که کاربران را میتوان به سه دسته اصلی تقسیم کرد: ◀️ 90% مصرفکننده: این بخش عظیم از کاربران، نقش عمدهی "مصرفکننده منفعل" محتوا را بر عهده دارند. آنها مطالب را مشاهده، مطالعه یا گوش میدهند و از آن بهره میبرند، اما تمایل چندانی به تولید محتوای جدید، اشتراکگذاری فعالانه یا ارائه نظر ندارند.سکوت این بخش، نه از سر بیاهمیت بودن، بلکه نشاندهنده الگوی رایج "مصرفگرایی دیجیتال" است. ◀️ 9% مشارکتکننده: این گروه، فعالان میانهرو جامعه آنلاین هستند. آنها با اقداماتی چون "لایک" کردن، بازنشر محتوا، پاسخ دادن به پستها و گذاشتن کامنتهای کوتاه به محتوا "جان" میبخشند و به گسترش آن کمک میکنند. ◀️ 1% خالق: این گروه اندک، موتور محرکه اصلی تولید محتوا در فضای مجازی هستند. آنها ایدهپردازان، نویسندگان پستهای اصلی، تحلیلگران و نوآوران محسوب میشوند که با وجود تعداد کم تأثیرگذاری این گروه بر جهتدهی بحثها بسیار چشمگیر است. البته نیلسن نیز تأکید داشته که این نسبتها (90-9-1) تقریبی بوده و بسته به ماهیت پلتفرم، اهداف آن و میزان تسهیل فرآیند مشارکت، میتواند اندکی متغیر باشد.
■ اهمیت این الگو در زندگی روزمره : بعنوان محقق حوزه جامعهشناسی کاربردی عرض می نمایم درک این الگو برای تحلیل توزیع قدرت و تأثیرگذاری در فضای مجازی حیاتی است چرا که قانون 90-9-1 به ما نشان میدهد که: ■ چگونه اقلیتی کوچک قادر به شکلدهی به گفتمان عمومی و هدایت افکار عمومی هستند. ■ اهمیت هرگونه مشارکت، حتی اندک، در حفظ حیات و پویایی یک گروه یا کانال آنلاین چقدر است. ■ هر یک از ما، فارغ از جایگاهمان در این طیف (چه مصرفکننده باشیم و چه خالق)، نقشی لاینفک در اکوسیستم دیجیتال ایفا میکنیم. ● در انتها یک سوال خودتان را در زمره کدام یک از دسته های فوق می دانید؟ بازنشراز آماج