🎤 #سمیه_تاج_الدین
دکتر بوعذار: شعرهای نزار قبانی با طبیعت و زن پیوندی ناگسستنی دارد/پاره‌ای از تابوشکنی‌ها در خصوص زن و مفهوم زناگی به جذابیّت شعرهای او برای ایرانیان افزوده است

دکتر صالح بوعذار شاعر و مترجم کتاب‌هایی چون محاصره، دگردیسی‌ها و کوچ در اقالیم روز و شب، صحنه و آینه‌ها، شرح حال باد، از آستین شعر از آثار آدونیس، مرداد، خاطرات آبله‌رو، تاکستانی در رهگذر از آثار میخائیل نعیمه، مجموعه شعر  مسافر آینه اثر نزار قبانی و ... است.

به بهانه‌ی چاپ و انتشار مجموعه‌شعر سپیده در آینه اثر نزار قبانی کانال تازه‌های نشر سراغ او رفته و با او گفت‌وگویی داشته است‌.

✅چه ویژگی‌هایی شعرهای نزار قبانی را از دیگر شاعران عرب متمایز می‌کند؟

🔴از این منظر باید گفت که عاشقانه‌های نزار قبانی شهره‌ی همگان است، چراکه وی با زبانی سهل و ممتنع توانسته به لایه‌های فراموش‌شده‌ی کوچه و بازار نفوذ کند و با ظرافت‌ها و ظرفیت‌های زبانی و شعری خویش، شعرهای عاشقانه‌ی ناب و جاودانه‌ای بیافریند. 

🔴نزار قبانی، کاشفِ حالات و آنات روزمر‌ه‌ی زندگانی‌ست و آن‌ها را چُنان ظریف و زیبا در شعر خویش به کار می‌گیرد، گویی که برای نخستین‌بار بر انسان تجلّی می‌کنند و انسان با آن‌ها مواجهه‌ای زیبایی‌شناختی و شاعرانه می‌کند. راز زیبایی و جاودانگی شعرهای نزار قبانی این است که وی امور روزمره و کلیشه‌ای را به سطح شعر و شاعرانگی ارتقا می‌دهد و از رهگذر آن‌ها تصاویر بلاغی و شاعرانه‌ی بکر و پرشور و پرتپشی می‌آفریند. 

🔴عشق محورِ تمامِ مناسبات فکری، فلسفی و سیاسی نزار قبانی است. وی حتّی وطن را بسانِ معشوقی دلربا می‌بیند. «وی وطن و سرزمین را به عنوان معشوقی فریبا و دلربا دوست می‌دارد و آن را بسان زنی زیبا به تصویر می‌کشد».

وی در سمتِ سفیر سوریه، سال‌ها دور از وطن به سر برده و اندوه وطن همواره همراهِ وی بوده است. «این حسِ غربت در دیوان‌های آخرش، پس از اقامت همیشگی‌اش در لندن عمیق‌تر می‌گردد». گاه یادمانه و غم غربت در شعرهایش آنچنان برجسته می‌شود که «وطن» ابرمعشوقه‌هایش می‌شود و دیگر معشوقکان بدان رشک می‌ورزند.

🔴عاشقانه‌های نزار بازتابِ همه‌ی زوایای ذهنی و ظرایف روانشناختی و زیباشناختی زن و دیدگاه‌های شرقی مرد است. 

✅زن و عشق دو موضوع برجسته در شعرهای نزار قبانی هستند، با توجه به این امر به نظر شما چه ارتباطِ سیاسی و اجتماعی میان این دو موضوع و فضای سیاسی و اجتماعی ایران وجود دارد؟ 

🔴عشق، برای نزار قبانی رویکردی صرفا عاشقانه و بروندادی عاطفی نیست، بلکه روند و فرآیندی معرفت‌شناختی است که به خویشتن‌شناختی وُ دیگرشناسی می‌انجامد.

🔴نزارقبانی در مقام سوژه، چنان ابژه‌ی عشق را از آنِ خویش می‌کند که با آن این‌همانی، به اتحّاد و یگانگی می‌رسد. به‌طوری‌که او، معشوق می‌شود و معشوق، او.
به زبانِ دیگر، وی آن‌گونه در معشوق زمینی مستغرق می‌شود که ذوق وُ پسندش، ذوق وُ پسندِ معشوق می‌گردد؛ امّا بدین معنا نیست که فردیّت و تشخّص خویش را از دست می‌دهد بلکه به فردیّت و تشخّصی از نوعی دگر دست می‌یازد.

🔴شعرهای نزار قبانی به واقع ترجمانِ شاعرانگیِ زندگی‌اند. وی کوچک‌ترین و مغفول‌ترین کارها و حالات روزمره را به شعر و شور مبدّل کرده است. کارهایی چون: خوردنِ قهوه در قهوه‌خانه‌ای متروک با معشوق، خواندنِ روزنامه، تماشای تلویزیون، راه‌رفتن زیر باران با معشوق، سیگار کشیدن کنار معشوق و غرق شدن در افسونش، شانه‌کردنِ موی محبوب وُ بافتنِ گیسوانش، بیان و خلقِ نگاهی شاعرانه از رنگِ پیراهن وُ رژ لب معشوق، سرمه، گوشواره، انگشتر، خلخال، پالتو، عطرهای زنانه و حالاتی از این قبیل. 

🔴از این در خصوص بخش دوم این پرسش باید بگویم که با توجه به فضای سیاسی و اجتماعی ما، عشق همچنان به نوعی تابو محسوب می‌شود و زن و زنانگی تحت هژمونی قهری سیستم قرار می‌گیرد و زن همواره بها و تاوان سنگینی برای زن بودن و ابراز آزادانه‌ی عشق می‌پردازد.

🔴ازین‌رو هم شاعرانگی متن عربی و غنای مضمونی آن و پرداختن به مضوعاتی چون: عشق، سیاست، زن، انسان و ... نیز تجربه‌های زیستی ژرفِ شاعران عرب، آزادی اجتماعی نسبی آنان و تماس با جهانِ غرب، همچنین پاره‌ای از تابوشکنی‌ها در خصوص زن و مفهوم زناگی به جذابیّت آنان برای ایرانیان افزوده است.

🔴از سوی دیگر باید گفت که عشق در شعرهای نزار قبانی با طبیعت و زن پیوندی ناگسستنی دارد. نزار از رهگذر این دو مقوله، عشق خویش را بیان و تصاویر عاشقانة خود را ترسیم می‌کند. در نگره‌ی نزار قبانی عشق سرنوشتِ محتومی‌ست که معشوق بر عاشق روا می‌دارد و عاشق، چاره‌ای جز تمکین ندارد و تنها معجزه‌ای است که هر آن، بر عاشق و معشوق تجلّی می‌کند و بنیاد انسان و هستی را دگرگون می‌سازد.

🎤 #سمیه_تاج_الدین

‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌@nezar_asheghaneha