چه چیز همعصران «لئوناردو» را از درک وی باز میداشت؟! بی گمان علت آن استعداد های بیشمار وی و گستره ی دانش اش نبود؛ استعداد و دانشی که وی را قادر می ساخت تا چونان نوازنده ی عودی ابداعات شگرف خویش را به دربار «لودویکو اسفورتسا» ، دوک میلان پیشیکش نماید و نیز وی را قادر ساخت تا آن نامه ی چشمگیر به همان دوک را بنویسد و در آن به دستاوردهای خویش در معماری و مهندسی نظامی ببالد. اگرچه در عصر رنسانس گرد آمدن چنین توانایی هایی گسترده و گوناگون در فردی یکه و تنها امر نا آشنایی نبود اما می بایست پذیرفت شخص لئوناردو یکی از درخشان ترین نمونه های چنین جامعیتی بوده است.

وی از آن دسته نوابغ نیز نبود که از طبیعت، موهبتِ ظاهریِ تنگ نظرانه ای دریافت داشته باشد که اغلب اینگونه افراد نیز به نوبه خود به چهره های بیرونی زندگی ارج نمی نهند و با روحیه ای از سودازدگی رنج آور از هرگونه نشست و برخاست با افراد دیگر می گریزند؛ وی به عکس مردی بود بلند بالا و خوش اندام؛ با چهره ای بسیار زیبا و نیروی بدنی نامعمول؛ دلربا در رفتار و بی اندازه زبان آور و خوش برخورد و دوست وار با همگان.

داوینچی عاشق زیبایی در چیزهایی بود که در برش گرفته بودند. شیفته جامه های فاخر و بالش های پر ناز بود و هرگونه آرامش و تعالی در زندگانی را با ارزش میدانست. اما با اینحال تناقضاتی هم در وی دیده می شد. منش لئوناردو به عنوان یک مرد چند خصلت نامعمول را آشکارا نشان می دهد. بی جنب و جوشی و بی اعتنایی خاصی در وی به چشم می خورد. در روزگاری که هرکسی می کوشید پهناورترین میدان را برای فعالیت هنری و علمی خود دست و پا نماید، هدفی که جز با استفاده از زور و ستیزه جویی دست یافتنی نبود، آشتی جویی آرام لئوناردو و پرهیزش از هرگونه دشمنی پیشگی و بگو مگو با همکاران و رقیبانش چشمگیر و حیرت انگیز است.

وی با همگان مهربان و خوش رفتار بود. می گویند از خوردن گوشت پرهیز می کرد. زیرا اعتقاد داشت که هیچ توجیهی برای ستاندن حق زندگی از حیوانات وجود ندارد. از خریدن پرندگان در بازار و آزاد کردن آنان لذت خاصی میبرد. او جنگ و خونریزی را نکوهش می کرد و آدمی را نه چونان «اشرف مخلوقات» که بدترینِ جانوران وحشی می دانست. اما این نازک طبعی زنانه در وجودش، وی را از همراهی مجرمان محکوم به اعدام و طراحی چهره های وحشتزده و درهم رفته آنان در دفترش باز نمیداشت.

لئوناردو نابغه ای تمام عیار بود که تنها می توان خطوط کلی سیمایش را از دور حدس زد و هرگز نمیتوان به عمق عظمت وی پی برد. لئوناردو در پاره نوشتاری از رساله ای در باب نقاشی که توانایی نشاط آمیز وی را برای خوش باشی آشکار می سازد به قیاس نقاشی با هنرهای خواهر آن می پردازد و دشواریهایی را وصف می کند که در کمین پیکر تراش نشسته اند:

"زیرا چهره وی سراسر آغشته و پوشیده از گرد سنگ مرمر است چنان که گویی نانوایی است و تراشه های ریز و خرد مرمر چون تکه های خُرد نان او را پوشانده اند و به نظر بر سرش آواری از برف نشسته است. پیکرتراش همیشه خانه اش پر است از تراشه های سنگ و خاک؛ در مورد نقاش اما وضع یکسره فرق می کند، چرا که نقاش در کمال آسودگی در برابر کار خود می نشیند؛ جامه های زیبا و آراسته بر تن دارد و سبک ترینِ قلم موها را در دست میگیرد و در رنگ های خوش فام فرو می برد. جامه هایی بر تن می کند که دوست دارد و خانه اش پر از نقاشی های دلپذیر است و لکه ای آلودگی در آن به چشم نمیخورد. اغلب وی را موسیقیدانان یا کسانی همراهی میکنند که پاره هایی از آثار گوناگون و زیبا را برایش می خوانند و او می تواند با لذت بسیار به دور از دنگادنگ چکش ها به آنها گوش سپارد..."





(خاطره ای از کودکی لئوناردو داوینچی؛داستایوسکی و پدرکشی | نویسنده: زیگموند فروید | ترجمه: مجتبی پردل؛ نشر ترانه)
@renaissancetranslate