حفظ منافع ملی در نگاه به شرق و غرب
شهرام خادم
بخشی از فضای مجازی در روزهای اخیر صحنه تقابل دو نگاه مختلف به «رابطه با شرق یا غرب» بوده است. بهانه آن نیز، واکنش سخنگوی وزارت بهداشت به پنهانکاری احتمالی دولت چین در انتقال اطلاعات لازم پیرامون بیماری کرونا به سازمان بهداشت جهانی و دیگر دولتها بود؛ موضعی که با واکنش سفیر چین در ایران مواجه شد.
در ادامه نشریه دفتر سیاسی سپاه اظهارات سخنگوی وزارت بهداشت را «بیجا» خواند و از دولت، خواستار بررسی موضوع و دلجویی از چین شد. کار به آنجا هم کشید و سخنگوی وزارت خارجه ایران ترتیبِ اثر داد. پیامدهای این رویداد اما، به آنجا ختم نشد و سر از دوقطبیِ نگاه به شرق یا غرب برآورد. اقتدارگرایان داخلی و آمریکا-مریدان خارجی، به جانِ هم افتادند و حتی صدای بخشی از کارکنان وزارت خارجه هم با آنها کوک شد. چنانچه احمد زیدآبادی از قول یکی از کارکنان وزارت خارجه نقل میکند که: «سمندر قرمز هم در تقابل با آمریکا قرارگیرد، ما از آن سمندر حمایت میکنیم»!
اما واقعیت چیست؟ اگر به گفتمانی که انقلاب با محوریت «استبدادستیزی» و «ضدیت با سلطه و سرمایهداری»، حول آن شکل گرفت و قانون اساسی، نه شرقی-نه غربی را شعار ادعایی انقلاب برکشید، برگردیم؛ مراد از سلطه- نه آمریکا/انگلیس و نه اساسا هیچ قدرت جهانی اعم از شوروی و چین (که آن زمان در ابتدای استحاله در پارادایم سرمایهسالاری) بود. اگر سُرخوردن به دامان آمریکا گناهی نابخشودنی است، زیرِ سیطره چین درآمدن عوارض بهمراتب جبرانناپذیرتری دارد. چهآنکخ ایالات متحده دستگاه دیوانداری دموکراتیک دارد اما حکومت چین یک ساختار تمامیتخواه است. نگاه ضدآمریکایی، به خاطرهی جمعیِ ما ایرانیان از کمک سازمان سیا (CIA) به سرویس جاسوسی انگلیس (MI6) در براندازی دولت مصدق و رخدادهای فراوان از پی آن تا همین روزها بر میگردد. فشار حداکثری/ (Maximum pressure) ناشی از تحریمهای ضدبشری و فاشیستی پسابرجامی ایالاتمتحده که «استخوانهای طبقه متوسط زیرِ آن خورد شدهاست»،دستکم و بطور مستقیم بیش از ۴۰ میلیارد دلار درآمد نفتی را از کشورمان محروم کردهاست.
اما کشور ما از چین هم ضربات فراوانی خوردهاست. در جنگ تحمیلی، چین پس از شوروی و فرانسه، سومین فروشنده بزرگ تسلیحات به صدام بودهاست؛ بیش از ۳ برابر آنچه به ما میفروخت. چین به تمام قطعنامههای شورای امنیت سازمان ملل علیه کشورمان در دهه اخیر رأی موافق داد؛ درحالیکه کشورهایی چون کوبا و ونزوئلا رای مخالف داشتند و لیبی، اندونزی و… ممتنع بودند. چین در تحریمهای نسل جدید آمریکا با قوت همکاری کرد و واردات قریب ۶۰۰ هزار بشکه نفت خام (روزانه/۲۰۱۸) را به حدود ۱۰۰ هزار بشکه در روز، طی ماه اخیر رساندهاست. ناگفتهنماند که چین بخش زیادی از مطالبات ایران را بهعلت انسداد شبکه بانکی بینالمللی ناشی از تحریم، بلوکه کردهاست و هرازگاهی بهجای آن کالاهای تولیدی (کیفیت پایین) خود را به بازار ایران تحمیل میکند. ورود ایران به لیست سیاه FATF هم در دوره جاریِ ریاست چین بر صندوق رقم خوردهاست.
متن کامل در زیتون:
https://www.zeitoons.com/75180