✳️ گُل و گیاه در ادب پارسی
گل ، یکی از شاهکارهای عالم خلقت است که راز و رمز غریبی با خود دارد . لطافت ، رنگ ، بو و مکانیسم ظاهری اش بگونه ای است که بدون شک ، چشم ناظرین را خیره می سازد و انسان را دربرابر آن همه زیبایی به تحیر وا می دارد . گاهی شعرا ، گل را تصویری از آن یگانه معبود ازلی می دانند که چون ، باغبان روزگار نتوانسته است آن را به زیبایی خدای جمیل ، ترسیم کند ، از سرِ خجلت ، در غنچه اش پنهان ساخته است .
زمانه از ورق گل ، مثال روی تو بست / ولی زشرم تو در غنچه کرد پنهانش .
(حافظ)
در عالم ادب ، هر گلی به تناسب ، نماد و یا نشانه ای از یکی از اعضای آدمی و گاهی متفرعات وجود او ، همچون عُمر ، وفا ، رنگ ویا ...است . در این وجیزه ، سعی شده است که ضمن معرفی کوتاه هریک ، نقش نمادین و کاربردی ادبی آن بررسی گردد .
1- آلاله (شقایق ،لاله) ، گلی سرخ رنگ و نماد موجودی که عمرش گذران است . او بی بار است و داغ روزگار بردل دارد .
* دل ما به دور رویت ، ز چمن فراغ دارد / که چو سرو ، پای بند است و چو لاله داغ دارد . (حافظ)
* یکی برزیگری نالون در این دشت / به چشم خون فشان ، آلاله می کشت . (باباطاهر)
2- ارغوان ، رنگی متمایل به قرمز دارد و در عربی ارجوان است . گاهی نمادی از رنگ چهره ی افراد است .
* فرنگیس بگرفته گیسو به دست / گل ارغوان را به فندق بخست . (فردوسی)
3- اسپرغم ( ریحان ، شاهسپرم) ، مطلق گیاهان خوشبوست .
* بادام بُنان ، مقنعه بر سر بدریدند / شاه اسپرمان ، چین در زلف کشیدند . (منوچهری)
4 – بادام ، استعاره از چشم یار است .
* دهانت پسته و چشمانت بادام / فدای آن دهان و چشم بادام . (شرفنامه ی منیری)
5- بنفشه ، علاوه بر کبودی پشت لب یار ، لطافت و بوی خوش ، سرافکندگی را بدان تشبیه می سازند .
* مانند بنفشه ، سرنگونی ز هوس / چون لاله ز تو ، رنگ به کار آید و بس . (رشیدی سمرقندی)
* با یاد رنگ و بوی تو ای نوبهار عشق / همچو بنفشه ، سر به گریبان کشیده ایم . (رهی معیری)
6- بوستان افروز (تاج خروس ، گل یوسف) ، سرخ رنگ و بی بو ، عده ای آن را نماد شخص لاغر و نازک اندام می دانند و عده ای هم سنان خون آلودی می دانند که در جنگ به کار می رود .
* بوستان افروز ، پیش ضیمران / چون نزاری ، پیش رویِ فربهی . ( منوچهری)
* بوستان افروز تازه در میان بوستان / همچو خون آلوده در هیجا ، سنان کارزار . (غضایری رازی)
7- بید ، درختی کم استقامت در جریان باد .
* تن هرکسی گشت لرزان چو بید / که کوپال و شمشیرشان بُد امید . (فردوسی)
8 – خیری (گل همیشه بهار) ، زرد و خوشبو ، رویِ زرد را بدان تشبیه کنند .
* تا گل خیری بود چو روی معصفر / تا تن سنبل بود چو زلف مجعد . (منوچهری)
9- درخت ، انسان ، دوستی ، وفا و امید را بدان تشبیه کنند.
* درخت دوستی بنشان که کام دل به بار آرد / نهال دشمنی برکن که رنج بیشمار آرد . (ناصرخسرو)
10- درخت طوبی ، درختی بهشتی که به زیبایی ، پاکی و خرمی معروف است
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
گل ، یکی از شاهکارهای عالم خلقت است که راز و رمز غریبی با خود دارد . لطافت ، رنگ ، بو و مکانیسم ظاهری اش بگونه ای است که بدون شک ، چشم ناظرین را خیره می سازد و انسان را دربرابر آن همه زیبایی به تحیر وا می دارد . گاهی شعرا ، گل را تصویری از آن یگانه معبود ازلی می دانند که چون ، باغبان روزگار نتوانسته است آن را به زیبایی خدای جمیل ، ترسیم کند ، از سرِ خجلت ، در غنچه اش پنهان ساخته است .
زمانه از ورق گل ، مثال روی تو بست / ولی زشرم تو در غنچه کرد پنهانش .
(حافظ)
در عالم ادب ، هر گلی به تناسب ، نماد و یا نشانه ای از یکی از اعضای آدمی و گاهی متفرعات وجود او ، همچون عُمر ، وفا ، رنگ ویا ...است . در این وجیزه ، سعی شده است که ضمن معرفی کوتاه هریک ، نقش نمادین و کاربردی ادبی آن بررسی گردد .
1- آلاله (شقایق ،لاله) ، گلی سرخ رنگ و نماد موجودی که عمرش گذران است . او بی بار است و داغ روزگار بردل دارد .
* دل ما به دور رویت ، ز چمن فراغ دارد / که چو سرو ، پای بند است و چو لاله داغ دارد . (حافظ)
* یکی برزیگری نالون در این دشت / به چشم خون فشان ، آلاله می کشت . (باباطاهر)
2- ارغوان ، رنگی متمایل به قرمز دارد و در عربی ارجوان است . گاهی نمادی از رنگ چهره ی افراد است .
* فرنگیس بگرفته گیسو به دست / گل ارغوان را به فندق بخست . (فردوسی)
3- اسپرغم ( ریحان ، شاهسپرم) ، مطلق گیاهان خوشبوست .
* بادام بُنان ، مقنعه بر سر بدریدند / شاه اسپرمان ، چین در زلف کشیدند . (منوچهری)
4 – بادام ، استعاره از چشم یار است .
* دهانت پسته و چشمانت بادام / فدای آن دهان و چشم بادام . (شرفنامه ی منیری)
5- بنفشه ، علاوه بر کبودی پشت لب یار ، لطافت و بوی خوش ، سرافکندگی را بدان تشبیه می سازند .
* مانند بنفشه ، سرنگونی ز هوس / چون لاله ز تو ، رنگ به کار آید و بس . (رشیدی سمرقندی)
* با یاد رنگ و بوی تو ای نوبهار عشق / همچو بنفشه ، سر به گریبان کشیده ایم . (رهی معیری)
6- بوستان افروز (تاج خروس ، گل یوسف) ، سرخ رنگ و بی بو ، عده ای آن را نماد شخص لاغر و نازک اندام می دانند و عده ای هم سنان خون آلودی می دانند که در جنگ به کار می رود .
* بوستان افروز ، پیش ضیمران / چون نزاری ، پیش رویِ فربهی . ( منوچهری)
* بوستان افروز تازه در میان بوستان / همچو خون آلوده در هیجا ، سنان کارزار . (غضایری رازی)
7- بید ، درختی کم استقامت در جریان باد .
* تن هرکسی گشت لرزان چو بید / که کوپال و شمشیرشان بُد امید . (فردوسی)
8 – خیری (گل همیشه بهار) ، زرد و خوشبو ، رویِ زرد را بدان تشبیه کنند .
* تا گل خیری بود چو روی معصفر / تا تن سنبل بود چو زلف مجعد . (منوچهری)
9- درخت ، انسان ، دوستی ، وفا و امید را بدان تشبیه کنند.
* درخت دوستی بنشان که کام دل به بار آرد / نهال دشمنی برکن که رنج بیشمار آرد . (ناصرخسرو)
10- درخت طوبی ، درختی بهشتی که به زیبایی ، پاکی و خرمی معروف است
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
Comments
Be the first to add a comment
Log in to comment