واکاوی بی‌رحمانه‌ی شعور اخلاقی انسان قرار نیست منجر به آن شود که اخلاقیات را شیادی بدانیم یا هر انسان اخلاق‌مدار را یک خودنمای حق به جانب بخوانیم. اخلاقیات ممکن است غرق در عواطف باشد، و بسیاری از فلاسفه هم استدلال کرده‌اند که اخلاقیات را نمی‌توان تنها بر پایه‌ی منطق بنا کرد. همان‌گونه که هیوم نوشت «منطق مانع نخواهد شد که خاراندن انگشتم را به انهدام تمام جهان ترجیح بدهم.» عواطف همدردی، قدرشناسی، و احساس گناه سرچشمه‌ی مهربانی‌های ریز و درشت بی‌شماری است، و در طول اعصار، رهبران اخلاقی بزرگ را باید همین خشم‌های به‌جا و سنجیده و اعتقاد راسخ به اخلاقیات‌شان به پیش رانده باشد.
گلوور اشاره می‌کند که بسیاری از قساوت‌های قرن بیستم زمانی به وقوع پیوست که عواطف اخلاقی از کار افتادند. اخلاقی‌زدایی انسان‌های محترم را به اعمال مخوفي واداشته است، از ایدئولوژی‌های آرمان‌گرایانه گرفته تا تصمیمات چندفازه (که در آن هدف‌های بمب‌گذاری در فاز اول کارخانه‌های دورافتاده است، اما در فازهای آتی به کارخانه‌هایی در همسایگی شهرها و در نهایت خود شهرها تغییر پیدا می‌کند) و توزیع مسئولیت در بوروکراسی‌ها. عاملی که معمولاً باعث متوقف‌شدن چنين قساوت‌هایی است، یک احساس خام اخلاقی است، از همدلی با قربانی گرفته تا پرسیدن این پرسش اخلاقی-هویتی از خود که «آیا من از آن جنس آدم‌هایی هستم که چنین کاری ازشان برمی‌آید؟» تنها وجه تمایز میان ما و روان‌رنجورهای شرور، شعوری اخلاقی‌ای است که با عقلانیت و درس‌های تاریخ تکمیل شده و توسعه یافته است.
اما هنوز از بسیاری جهات بایست مراقب اخلاقی‌سازی انسان باشیم: هنوز اخلاقیات را با جایگاه اجتماعی و خلوص خلط می‌کنیم، وسوسه می‌شویم تا در داوری‌های خود به اخلاقی‌سازی افراطی دست بزنیم تا بلکه رفتار تهاجمی در قبال مخالفان خود را توجیه کنیم، پرداختن به بده‌بستان‌های اجتناب‌ناپذیر را تابو می‌انگاریم، و در برابر رذیلت همیشه‌حاضر خودفریبی، که همواره ما را در ردیف ملائک منزه قرار می‌دهد، آسیب‌پذیریم. هیتلر یک اخلاق‌مدار (و حتا یک گیاه‌خوار اخلاقی) بود که براساس بیشتر روایت‌ها، در درستی آرمانش ذره‌ای تردید نداشت. به قول ایان بورومای مورخ «این‌بار دیگر نشان می‌دهد که شاید یک معتقد واقعی از یک کارگزار بدگمان خطرناک‌تر باشد. دومی ممکن است حاضر به معامله شود؛ اولی تا آخر خط می‌رود - و دنیا را هم با خود می‌برد.»
📘 #لوح_سپید
✍️استیون پینکر
📄 ۲۸۰-۲۸۱
@SciBookReader
گروه کتابخوانی علمی👇
https://t.me/joinchat/AtGPR0K5wDHIQWUt-2hxZQ
گلوور اشاره می‌کند که بسیاری از قساوت‌های قرن بیستم زمانی به وقوع پیوست که عواطف اخلاقی از کار افتادند. اخلاقی‌زدایی انسان‌های محترم را به اعمال مخوفي واداشته است، از ایدئولوژی‌های آرمان‌گرایانه گرفته تا تصمیمات چندفازه (که در آن هدف‌های بمب‌گذاری در فاز اول کارخانه‌های دورافتاده است، اما در فازهای آتی به کارخانه‌هایی در همسایگی شهرها و در نهایت خود شهرها تغییر پیدا می‌کند) و توزیع مسئولیت در بوروکراسی‌ها. عاملی که معمولاً باعث متوقف‌شدن چنين قساوت‌هایی است، یک احساس خام اخلاقی است، از همدلی با قربانی گرفته تا پرسیدن این پرسش اخلاقی-هویتی از خود که «آیا من از آن جنس آدم‌هایی هستم که چنین کاری ازشان برمی‌آید؟» تنها وجه تمایز میان ما و روان‌رنجورهای شرور، شعوری اخلاقی‌ای است که با عقلانیت و درس‌های تاریخ تکمیل شده و توسعه یافته است.
اما هنوز از بسیاری جهات بایست مراقب اخلاقی‌سازی انسان باشیم: هنوز اخلاقیات را با جایگاه اجتماعی و خلوص خلط می‌کنیم، وسوسه می‌شویم تا در داوری‌های خود به اخلاقی‌سازی افراطی دست بزنیم تا بلکه رفتار تهاجمی در قبال مخالفان خود را توجیه کنیم، پرداختن به بده‌بستان‌های اجتناب‌ناپذیر را تابو می‌انگاریم، و در برابر رذیلت همیشه‌حاضر خودفریبی، که همواره ما را در ردیف ملائک منزه قرار می‌دهد، آسیب‌پذیریم. هیتلر یک اخلاق‌مدار (و حتا یک گیاه‌خوار اخلاقی) بود که براساس بیشتر روایت‌ها، در درستی آرمانش ذره‌ای تردید نداشت. به قول ایان بورومای مورخ «این‌بار دیگر نشان می‌دهد که شاید یک معتقد واقعی از یک کارگزار بدگمان خطرناک‌تر باشد. دومی ممکن است حاضر به معامله شود؛ اولی تا آخر خط می‌رود - و دنیا را هم با خود می‌برد.»
📘 #لوح_سپید
✍️استیون پینکر
📄 ۲۸۰-۲۸۱
@SciBookReader
گروه کتابخوانی علمی👇
https://t.me/joinchat/AtGPR0K5wDHIQWUt-2hxZQ
Comments
Be the first to add a comment
Log in to comment