✳️ فارسی هماره شکّر بوده حتی در عصرِ تبِ عربی‌نویسی

❇️ اگرچه در سده‌های آغازین ورود اسلام به ایران، غالب کتاب‌ها به دلایل گوناگون از جمله نشر و گسترش دانش و آشنا ساختن مردم عرب به علوم مختلف و مبانی فرهنگ و تمدن و... -که از کمترین دانش بی‌بهره بودند- به عربی که زبان اول جهان اسلام بود، نوشته می شد؛ اما در همان عصر کسانی هم بودند مثل بیهقی که با دلبستگی تمام به زبان شیوا و شیرین فارسی بر نگارش به این زبان همت گماشتند و اینک پس از نزدیک به هزارسال هنوز هم تاریخ بیهقی از شیرین‌ترین و در عین‌حال مستندترین تواریخ است یا فردوسی با شاهنامه‌اش که از کمترین واژگان عربی( نسبت به برخی شاعران آن اعصار نظیر منوچهری و...) بهره جسته.
با آنکه حکومت ایران در آن سال‌ها غالب مکاتبات اداری را هم به زبان عربی می‌نوشت،
اما هیچگاه مردم ایران به زبان عربی تکلم نکرده و شیرینی زبان سرزمین خود را نه با عربی و نه با هیچ زبان دیگری عوض نکرده‌اند.

حتی کسانی چون ابن سینا که اکثر نوشته‌های خود را به عربی نوشته‌، دو کتاب معروف دارد که بی‌شک از آن اوست:

دانش‌نامه‌ی علایی و رگ‌شناسی

و در آنها نه تنها فارسی سره را به کار گرفته بلکه به قول استاد معین دست به آفرینش واژگان فارسی زده است.

❇️ آثار فارسی ابن سینا، مانند سایر نثرهای علمی زمان وی، با رعایت ایجاز و اختصارکامل نوشته شده‌ است.

برپایهٔ پژوهش‌های دکتر محمد معین و سیدمحمد مشکات، شمار واژگان آفریده‌ی ابن سینا در دانشنامه‌ی علایی و رگ‌شناسی ۱۰۳۹ واژه است. برخی واژه‌های آفریده‌ی او در این دو اثر سترگ چنینند:

بُرینش به‌جای قطع
پذیرا به‌جای قابل
روان به‌جای نفس
سربه‌سر به‌جای مساوی
کرده به‌جای مفعول
کُنا به‌جای فاعل
گداخته به‌جای مایع
مایگی به‌جای مادیّت
نهاد به‌جای وضع
یکی‌ای به‌جای وحدت
ایستادگی به‌خودی‌خود به‌جای قائمِ‌بالذات‌بودن
بَستَناکی به‌جای انجماد
بهره‌پذیر به‌جای قابل قسمت
جُنبایی به‌جای حرکت،
چه‌چیزی به‌جای ماهیت
زایش‌دِه به‌جای مولّد
زِفر زبرین به‌جای فکِ اعلی
زِفر زیرین به‌جای فکِ اسفل
شایدبود به‌جای امکان
گوهر روینده به‌جای جوهر نامی
نادیداری به‌جای باطنی
هرآینگی‌بودن به‌جای وجوب
و واژگان و عبارات دیگری چون: نبض درنگی، نبض دمادم، نبض ستبر، نبض لرزنده و...

❇️ روان همه‌ی پاس‌داران و دوست‌داران زبان فارسی شاد

‌‌@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan