🗯 امروزه یه دانشی وجود داره به اسم انسان‌شناسی؛ بعضیا هم بهش میگن مردم‌شناسی (فرنگیا بهش میگن آنتروپولوژی). یکی از شاخه‌های مهم این دانش، اینه که پژوهشگرا در مورد انسان‌های بدوی و فرهنگ‌های ابتدایی و قبیله‌های مختلف تحقیق می‌کنن. این پژوهشگرا میخوان بدونن اون انسان‌ها چجوری زندگی میکنن، به چه چیزهایی باور دارن، آداب و رسوم‌شون چیه، چه چیزهایی رو به لحاظ اخلاقی درست و چه چیزهایی رو نادرست میدونن، نظام و روابط خویشاوندی بین اونها چه معنایی داره و سؤالاتی از این دست. یکی از پدیده‌هایی که برای انسان‌شناس‌ها خیلی اهمیت داره، اسمش هست «توتم» (Totem). توتم چیه؟

🗯 توتم شبیه یه قاعده‌ست که بر اساس اون، یه جانور یا گیاه یا یه پدیدۀ طبیعی (مثل بارون یا آب) با کل یه طایفه، رابطه‌ای عجیب داره. در درجۀ اول، توتم به عنوان نیا و جَدّ کل طایفه محسوب میشه. همینطور توتم، یه روحه که نگهبان کل طایفه‌ست و نداهای غیبی برای طایفه میفرسته. جالب اینه که توتمِ یه طایفه، ممکنه برای طایفه‌های دیگه خطرناک باشه؛ اما بچه‌های خودشو همیشه میشناسه و از اونا مراقبت میکنه. کسایی که توتم مشترک دارن، تکالیف و وظایف مقدس یکسانی هم دارن که باید اونا رو انجام بدن و رعایت کنن. مثلاً اونا حق ندارن حیوون توتمی رو بکشن یا نماد توتمی خودشون رو خراب کنن. اما این واژه از کجا اومده؟

🗯 تو سال 1791 یه فرد انگلیسی به اسم «لانگ» این کلمه رو از سرخ‌پوست‌های آمریکای شمالی گرفت و از اون به بعد این واژه توی انسان‌شناسی رایج شد. ولی از قرن نوزدهم با مطالعات «جان فرگوسن مک‌لنان» (انسان‌شناس، اهل اسکاتلند) بود که توجه خیلی از انسان‌شناسها رو به خودش جلب کرد و کتابها و مقالات زیادی در موردش نوشته شد. ماجرا وقی جالب‌تر شد که مشاهده شد توتم‎باوری فقط مختص سرخ‌پوست‌های آمریکای شمالی نیست؛ بلکه قبایل استرالیایی، ساکنان مجمع‌الجزایر اقیانوسیه، فرهنگ‌هایی در هند و خیلی از اقوام آفریقایی هم به توتم اعتقاد دارن. گویی توتم‌باوری یه امر گسترده‌ست و همین، اهمیتش رو زیاد میکنه.

🗯 توتم باعث ایجاد پیوند بین افراد هم میشه. اگه دو فرد، با هم توتم مشترک داشته باشن، در واقع نوعی پیوند توتمی بینشون ایجاد شده. ممکنه دو نفر از یه خانواده، توتم‌های مختلفی داشته باشن؛ اما دو نفری که کاملاً با هم غریبه‌ن، توتم‌های یکسان داشته باشن. جیمز فریزر (انسان‌شناس، اهل اسکاتلند) توی کتاب «توتم‌باوری و ازدواج با غیرمحارم» مینویسه: "پیوندی که به وسیلۀ توتم ایجاد می‌شود، محکم‌تر از پیوند خونی یا خانوادگی به معنی مدرن کلمه است".
چرا دو انسان که اشتراک ژنی کمتری (نسبت به خانواده و فامیل) دارن، یه پیوند به این محکمی بینشون ایجاد میشه؟
چرا این انسان‌ها به تکالیف توتمی خودشون تا این حد پایبندن؟
اصلاً منشأ باور به توتم چیه؟ چرا آدم‌ها چنین اعتقادی پیدا کردن؟

✅ نقد و نظر: @Ali_soltanzadeh

@philosophycafe

Comments

Be the first to add a comment