او در جست‌وجوی آزادیِ عبادت نیامد. در سال ۱۷۰۰ آزادیِ عبادت در انگلستان از آمریکا بیشتر بود. آزادی‌ای که انگلیسی‌های خواهان آزادی، به دست آورده بودند: در خانه ماندند و برایش جنگیدند و به دستش آوردند. آزادیِ عبادت؟ تاریخ نیوانگلند را در نخستین سده‌ی وجودش بخوانید.
هر آزادی؟ سرزمین آزادی! اینجا سرزمین آزادی است! اگر چیزی بگویم که خوششان نیاید، اوباشِ آزاد لینچم می‌کنند؛ و این است آزادی من. آزاد؟ هیچ کشوری ندیده‌ام که فرد در آن چنین ترس خفت‌باری از هم‌وطنانش داشته باشد. چون همان‌طور که گفتم، آزادند همان لحظه کسی را که از آن‌ها نیست لینچش کنند.
واقعا اگر این‌قدر شیفته‌ی حقیقت درباره‌ی ملکه ویکتوریا هستید، کمی هم حقیقتِ خودتان را امتحان کنید.
آن پدران زائر و جانشینان‌شان برای آزادیِ عبادت به اینجا نیامدند. وقتی رسیدند چه برپا کردند؟ اسمش را آزادی می‌گذارید؟
برای آزادی نیامدند. یا اگر آمدند، به‌طرز غم‌انگیزی حرف خودشان را پس گرفتند.
بسیار خب، پس برای چه آمدند؟ به دلایل بسیار. شاید کمتر از هر چیز در جست‌وجوی نوعی آزادی؛ منظورم آزادی به معنای مثبتش است. هدف آنها بیش از هر چیز فراز بود؛ ساده‌ترینِ انگیزه‌. فرار از چه؟ در نهایت از خودشان. از همه‌چیز. بیشتر مردمی که به آمریکا آمده‌اند، و هنوز هم می‌آیند، برای همین آمده‌اند: تا از هرچه هستند و هرچه بوده‌اند بگریزند.
«از این پس بی‌ارباب باش.»
این حرف سر جای خود، اما معنایش آزادی نیست. تقریباً برعکسش. نوعی قید است، بی‌هیچ امیدِ رهایی. در واقع تا چیزی را پیدا نکنی که واقعاً و به‌راستی می‌خواهی باشی، آزادی در کار نیست. و مردم آمریکا همیشه درباره‌ی چیزهایی که نیستند فریاد زده‌اند. مگر البته میلیونر باشند، یا در راه میلیونر شدن.
با این همه، این حرکت روی مثبتی هم دارد. آن سیلاب عظیمِ زندگی انسانی که با کشتی از اروپا و اقیانوس اطلس گذشته و به آمریکا ریخته، صرفاً بر موجِ انزجار از اروپا و تنگناهای شیوه‌های زندگی اروپایی به آن‌سو نرفته است. این انزجار، به گمان من، انگیزه‌ی اصلی مهاجرت بوده و هنوز هم هست اما حتی این انزجار هم علتی داشته است.
انگار انسان گاهی گرفتار جنونِ گریختن از هر نوع مهار می‌شود. در اروپا مسیحیتِ کهن ارباب واقعی بود. کلیسا و اشرافیتِ راستین مسئول تحقق آرمان‌های مسیحی بودند؛ شاید کمی بی‌قاعده، اما به هر حال مسئول بودند.
اربابی، پادشاهی و پدری در عصر رنسانس قدرت خود را از دست دادند و درست در همین هنگام بود که آن کوچ عظیم به آن سوی اقیانوس اطلس آغاز شد. آدم‌ها از چه دور می‌شدند؟ از اقتدار کهنه‌ی اروپا؟ بندهای اقتدار را می‌گسستند و به رهایی تازه و مطلق‌تر می‌گریختند؟ شاید. اما ماجرا بیش از این بود.
آزادی به جای خود، اما آدم‌ها نمی‌توانند بی‌ارباب زندگی کنند. همیشه اربابی هست. آدم‌ها یا با دلِ خوش از اربابی فرمان می‌برند که به او باور دارند، یا در مخالفتی ساینده با اربابی زندگی می‌کنند که می‌خواهند زیر پایش را خالی کنند. در آمریکا همین مخالفتِ ساینده عامل حیاتی بوده است. همین به یانکی‌ها جان جست‌وخیز داده. البته ورود مداومِ اروپاییان بنده‌خو بوده که برای آمریکا طبقه‌ی کارگری فرمانبردار فراهم کرده است هر چند اطاعتِ راستین آنها هم بیش از نسل اول دوام نیاورد.
اما ارباب کهنه هنوز آنجاست، آن‌طرف در اروپا، نشسته است. مثل یک پدر یا مادر. جایی در ژرفای دل هر آمریکایی، شورشی علیه پدرومادریِ کهنه‌ی اروپا هست. با این همه، هیچ آمریکایی احساس نمی‌کند کاملاً از آن ارباب گریخته باشد. آن شکیباییِ آهسته‌سوزِ مخالفت آمریکایی همین جاست. آن اطاعتِ آهسته‌سوز و خورنده از ارباب کهنه، اروپا؛ آن رعیتِ ناراضی؛ آن مخالفتِ بی‌امان.
هرچه هستی، بی‌ارباب باش.

«کا کا کالیبان
اربابی تازه بگیر، آدمی تازه شو.»
بردگان گریخته، می‌توان گفت، جمعیتِ جمهوری‌های لیبریا یا هائیتی را تشکیل می‌دهند.
همان لیبریا بس! آیا باید به آمریکا هم همین‌طور نگاه کنیم؟ جمهوری عظیمی از بردگان گریخته. وقتی انبوه مهاجران اروپای شرقی را در نظر می‌گیرید، واقعاً می‌شود گفت: جمهوری عظیمی از بردگان گریخته. اما آدم جرئت نمی‌کند همین را درباره‌ی پدران زائر و آن توده‌ی بزرگِ آمریکاییان آرمان‌گرا بگوید آمریکاییان امروزی که این فکر عذابشان می‌دهد؛ جمهوری عظیمی از بردگان گریخته. مواظب باش، آمریکا! و اقلیتی از آدم‌های جدی که خودشان را عذاب می‌دهند.
بی‌اربابان.
«کا کا کالیبان
اربابی تازه بگیر، آدمی تازه شو.»
پس پدران زائر برای چه آمدند، وقتی آن‌طور هولناک از دریایی سیاه گذشتند؟ آه، با روحی سیاه. با انزجاری سیاه از اروپا، از اقتدار کهنه‌ی اروپا، از شاهان و اسقفان و پاپ‌ها و بیشتر از این. اگر دقیق شوی، بیشتر. مردانی سیاه و ارباب‌منش که چیز دیگری می‌خواستند. شاید نه شاهی، نه اسقفی حتی نه خدای قادر مطلقی.