🔺به سودای بهشت، یک‌راست به سوی جهنم🔺
✍ا. سرگشته
دوستی جوان به خانه‌مان آمد؛ دانشجوی دکترا که بیش از نیمی از عمرش را در خارج از ایران گذرانده. از جمله در انگلیس، آلمان، کانادا، آمریکا و مکزیک زندگی کرده و به کشورهای دیگری هم سفر کرده است. جز فارسی، انگلیسی و مقداری اسپانیایی و عربی می‌داند. سری پرشور و دائم در کتاب دارد. مدام بحث می‌کرد. از جمله گفت "تو در اینجا [آمریکا] به ساحل امن رسیده‌ای و آرمان‌هایت را فراموش کرده‌ای اما طبقهُ کارگر از این لاکشری برخوردار نیست که منتظر بماند تا ببیند آینده چه می‌شود. طبقهُ کارگر باید قدرت را به دست بگیرد و وظیفهُ ما روشنفکران کمک رساندن به بشریت است برای پیدا کردن راه حل رادیکال به مسائل عاجل عالم."
همان حرف‌های کلیشه‌ای؛ همان تهمت‌ها به دیگرانی که مثل ما فکر نمی‌کنند؛ همان توهُم که جهان تا امروز معطل مانده بوده که من برسم و نسخهُ رهایی پیشش بگذارم؛ و همان تصور که این بار که انقلاب کردیم سوسیالیسم حقیقی را بنا می‌کنیم. "یک یا لنین دیگر تا سوسیالیسم نمانده"! وقتی پرسیدم اقتصاد سوسیالیستی چطور اداره می‌شود، گفت "با تلفنِ همراه به سازمان مرکزی پیامک می‌زنیم که به فلان کالا احتیاج داریم و آن وقت همه باهم راُی می‌گیریم و هر کالایی که بیشتر راُی آورد همه دست به دست می‌دهیم و آن را تولید می‌کنیم"!
با او نه می‌شد بحث نکرد (چون رو در رو بودیم و مثل همهُ روشنفکران از بام تا شام یک بند حرف می‌زد و ول کن ماجرا نبود) و نه می‌شد بحث کرد (چون میلی به شنیدن نداشت و تکلیفش با خودش و دنیا و دیگران روشن بود و هر کس مثل او فکر نمی‌کرد خرده‌بورژوای وامانده و خودفروخته بود). به من گفت "مثل همهُ استالینیست‌های پشیمان فاشیست شده‌ای!" من هم پرت و پلاهایی گفتم. مثلا این که چیزی به نام "بشریت" وجود خارجی ندارد؛ و مسائل عالم "راه حل" ندارد؛ و شاه‌کلیدی نیست که همهُ درها را باز کند؛ و همهُ نهادها و چاره‌جویی‌های انسانی چند صباحی کار می‌کنند و بعد از کار می افتند. گفتم اساسا تصور مارکس از "تکامل" خطا بود و انسان‌شناسی مارکسی خطاهای اساسی دارد و به‌تَبًع آن سیاست‌ورزی مارکسیستی هم دچار خطاهای اساسی است.
سر و ته حرف‌هایش با هم نمی‌خواند. از سویی می‌گفت باید دولت‌ها را تقویت کرد، از طرفی از دنیای بدون مرز سخن می‌گفت. از طرفی از جاسوسی احزاب کمونیست به نفع شوروی دفاع می‌کرد، از طرف دیگر از اهمیت حاکمیت قانون حرف می‌زد. معلوم بود راجع به این مسائل دقيق فکر نکرده است. این هم معلوم بود که درهُ میان ما عریض‌تر از آن است که با این قبیل بحث‌ها بشود پلی بر آن زد، خاصه این که نه او مرا قبول داشت و نه من او را. دست آخر به او توصیه کردم آثار هابسبام را بخواند، که گفت خوانده است.
خداوند این نعمت را به مردم ایران ارزانی کرد که به یمن انقلاب فرخندهُ اسلامی از اسلام حداکثری دست بشوید. امیدوارم زلزله‌ای دیگر لازم نباشد تا روشنفکران چپ ما هم از سیاست‌ورزی حداکثری و جستجوی "راه حل رادیکال برای مسائل بشریت" دست بشویند.
#هومن_پناهنده
@gashthaa
✍ا. سرگشته
دوستی جوان به خانه‌مان آمد؛ دانشجوی دکترا که بیش از نیمی از عمرش را در خارج از ایران گذرانده. از جمله در انگلیس، آلمان، کانادا، آمریکا و مکزیک زندگی کرده و به کشورهای دیگری هم سفر کرده است. جز فارسی، انگلیسی و مقداری اسپانیایی و عربی می‌داند. سری پرشور و دائم در کتاب دارد. مدام بحث می‌کرد. از جمله گفت "تو در اینجا [آمریکا] به ساحل امن رسیده‌ای و آرمان‌هایت را فراموش کرده‌ای اما طبقهُ کارگر از این لاکشری برخوردار نیست که منتظر بماند تا ببیند آینده چه می‌شود. طبقهُ کارگر باید قدرت را به دست بگیرد و وظیفهُ ما روشنفکران کمک رساندن به بشریت است برای پیدا کردن راه حل رادیکال به مسائل عاجل عالم."
همان حرف‌های کلیشه‌ای؛ همان تهمت‌ها به دیگرانی که مثل ما فکر نمی‌کنند؛ همان توهُم که جهان تا امروز معطل مانده بوده که من برسم و نسخهُ رهایی پیشش بگذارم؛ و همان تصور که این بار که انقلاب کردیم سوسیالیسم حقیقی را بنا می‌کنیم. "یک یا لنین دیگر تا سوسیالیسم نمانده"! وقتی پرسیدم اقتصاد سوسیالیستی چطور اداره می‌شود، گفت "با تلفنِ همراه به سازمان مرکزی پیامک می‌زنیم که به فلان کالا احتیاج داریم و آن وقت همه باهم راُی می‌گیریم و هر کالایی که بیشتر راُی آورد همه دست به دست می‌دهیم و آن را تولید می‌کنیم"!
با او نه می‌شد بحث نکرد (چون رو در رو بودیم و مثل همهُ روشنفکران از بام تا شام یک بند حرف می‌زد و ول کن ماجرا نبود) و نه می‌شد بحث کرد (چون میلی به شنیدن نداشت و تکلیفش با خودش و دنیا و دیگران روشن بود و هر کس مثل او فکر نمی‌کرد خرده‌بورژوای وامانده و خودفروخته بود). به من گفت "مثل همهُ استالینیست‌های پشیمان فاشیست شده‌ای!" من هم پرت و پلاهایی گفتم. مثلا این که چیزی به نام "بشریت" وجود خارجی ندارد؛ و مسائل عالم "راه حل" ندارد؛ و شاه‌کلیدی نیست که همهُ درها را باز کند؛ و همهُ نهادها و چاره‌جویی‌های انسانی چند صباحی کار می‌کنند و بعد از کار می افتند. گفتم اساسا تصور مارکس از "تکامل" خطا بود و انسان‌شناسی مارکسی خطاهای اساسی دارد و به‌تَبًع آن سیاست‌ورزی مارکسیستی هم دچار خطاهای اساسی است.
سر و ته حرف‌هایش با هم نمی‌خواند. از سویی می‌گفت باید دولت‌ها را تقویت کرد، از طرفی از دنیای بدون مرز سخن می‌گفت. از طرفی از جاسوسی احزاب کمونیست به نفع شوروی دفاع می‌کرد، از طرف دیگر از اهمیت حاکمیت قانون حرف می‌زد. معلوم بود راجع به این مسائل دقيق فکر نکرده است. این هم معلوم بود که درهُ میان ما عریض‌تر از آن است که با این قبیل بحث‌ها بشود پلی بر آن زد، خاصه این که نه او مرا قبول داشت و نه من او را. دست آخر به او توصیه کردم آثار هابسبام را بخواند، که گفت خوانده است.
خداوند این نعمت را به مردم ایران ارزانی کرد که به یمن انقلاب فرخندهُ اسلامی از اسلام حداکثری دست بشوید. امیدوارم زلزله‌ای دیگر لازم نباشد تا روشنفکران چپ ما هم از سیاست‌ورزی حداکثری و جستجوی "راه حل رادیکال برای مسائل بشریت" دست بشویند.
#هومن_پناهنده
@gashthaa
1 comment
Zahra Davari
امیدواریم
Log in to comment