قیمتگذاری دستوری و مداخله در معاملات داوطلبانه مردم
| لس لیوینگستون
کنترل قیمتها، اعماز تعیین سقف یا تعیین کف، مانع انتخاب آزادانه افراد میشود. این کنترلها، مداخله در معاملات داوطلبانه مردم هستند و به کمبود یا مازاد عرضه دامن میزنند، بازار سیاه یا فعالیتهای اقتصادی زیرزمینی ایجاد میکنند، و موجب اعمال مجرمانه میشوند. قیمتهایی که در بازار آزاد شکل میگیرند، سبب شکلگیری عرضه و تقاضای هماهنگ میشوند و بازارها را شفاف و اقتصاد را کارآمد میکنند.
علاوه بر کنترلهای قیمتی، مداخلههای دیگری مانند مداخلههای یارانهای و مالیاتی (مانند مالیات فروش، مالیاتهای غیرمستقیم، عوارض گمرکی) هم در بازارها رخ میدهد. یارانهها موجب مازاد عرضه میشوند، زیرا تولیدکننده برای کالا و خدماتی که یارانه دریافت میکند انگیزه فراوانی برای افزایش عرضه دارد. یکی از نمونههای رخ دادن مازاد عرضه بر اثر یارانهها، افزایش تولید اتانول یارانهای (در آمریکا) است که عرضه مازاد آن موجب غیربهینهشدن تولید شده است. جالب است که یارانه اتانول موجب کاهش قیمت آن هم نشده است. این درست است که مصرفکنندگان اتانول یارانهای آنرا ارزانتر میخرند اما از آنجا که یارانهها از شمول داراییهای مشمول مالیات خارجند، و دولت این کسری مالیاتی را از محل هایدیگر تامین میکند، یارانهای که اینجا دریافت شده جای دیگری در قالب مالیات پرداخت میشود.
یارانه اتانول عوارض جانبی هم دارد. مواد اولیه اتانول غلاتی مانند گندم و ذرت هستند که بالا رفتن تقاضای آنها برای استحصال اتانول، موجب افزایش قیمتشان میشود. افزایش قیمت غلات که خوراک اصلی دام و طیور است به افزایش قیمت گوشت قرمز و سفید میانجامد. خلاصه اینکه، یارانهها علاوه بر دامنزدن به مازاد عرضه کالاهای یارانهای، نتایج ناخواستهای مانند کمیابشدن کالاهای دیگر هم به دنبال دارد. وضع مالیات بر کالاها یا خدمات، موجب افزایش قیمت و کمیابی آنها میشود. همانگونه که یارانهها موجب مازاد عرضه میشوند، مالیاتها موجب کمیابی آنها میشوند؛ زیرا هر چیزی که مالیات آن افزایش یابد و بر اثر این مالیات، قیمتش بالا برود، متقاضیان کمتری خواهد داشت.
جان کلام اینکه، یارانهها و مالیاتها، همانند قیمتگذاری، مداخله در سازوکار قیمتها هستند و موجب مازاد عرضه یا کاهش عرضه میشوند؛ زیرا با آمدنشان مانع شفاف سازی خودکار بازار میشوند و اقتصاد را ناکارآمد میکنند. منابع اقتصادی آنگاه که در تملک مالکان خصوصی نباشند، قیمتشان در بازار آزاد تعیین نمیشود و به صورت غیربهینه تخصیص داده میشوند.
✅ @karkhone