🔵 #هشدار_مرگ_آبی_سیستان
🔺 در سیستان به دلیل اینکه به لحاظ زمین‌‌‌شناسی، دشت آبرفتی است و ساخت خاک آن رسی بوده، امکان تشکیل سفره‌‌‌های آب زیرزمینی غنی وجود ندارد. از سوی دیگر با روند شتابان افزایش بهره‌‌‌برداری و مصرف آب در افغانستان، اعمال برنامه‌‌‌های کنترل و مهار آب هیرمند یا انحراف آب هیرمند به مسیرهای دیگر و توجه به سابقه افغان‌‌‌ها در عدم‌رعایت حق‌آبه ایران، تکرار خشکسالی‌‌‌ها با شدت زیاد و زمان طولانی‌‌‌تر با دوره‌‌‌های کوتاه‌‌‌تر بین خشکسالی‌‌‌ها، دور از انتظار نیست و نخواهد بود.
🔺 این پیش‌‌‌درآمد نشان داد که سیستان و بلوچستان در طول دهه‌‌‌های اخیر در صدر جدول شاخص‌‌‌های توسعه‌‌‌نیافتگی و محرومیت بوده است.
🔺 اکنون خبرها از تنش شدید آبی به خاطر بستن آب هیرمند از سوی طالبان و ناموفق بودن پروژه استحصال آب‌‌‌های ژرف، انتقال آب و استفاده از چاه‌‌‌نیمه‌‌‌ها و آب‌‌‌های سیلابی حکایت دارد؛ مشکلی که مقامات محلی آن را در بسیاری از مناطق شمال سیستان و بلوچستان فوق‌‌‌بحرانی توصیف کرده‌‌‌اند.
▫️▫️▫️▫️▫️▫️▫️▫️▫️▫️▫️▫️▫️▫️▫️▫️▫️
✔️ راهحل مناقشه آبی ایران- افغانستان
✍ سوسن نوربخش/ دکترای علوم سیاسی دانشگاه تهران
در مواجهه با مسائل آبی و هیدروپلیتیک، توجه به این نکته اساسی است که تصمیم‌گیری در خصوص مناقشات آبی، بیش از آنکه متاثر از معادلات هیدرولیکی و پیوست‌‌‌های محیط‌‌‌زیستی باشد، از معادلات سیاسی و اقتصادی تاثیر می‌‌‌پذیرد. درست در همین نقطه است که «دیپلماسی آب» به‌عنوان ابزار کلیدی برای مواجهه با مناقشات آبی فرامرزی به کار می‌‌‌آید. این روزها مناقشه بین ایران و افغانستان بر سر حق‌آبه هیرمند حاکی از آن است که تلاش برای دسترسی، کنترل و مهار منابع آبی به شکل فزاینده‌‌‌ای در حال گره‌خوردن با امنیت ملی و امنیت محیط‌‌‌زیستی کشور است. این مساله البته مختص کشور ما نیست؛ چرا که تقریبا ۴۰درصد جمعیت کره‌زمین در حوضه‌‌‌های آبریز فرامرزی ساکن هستند؛ این امر به معنای آن است که امنیت ملی، امنیت آبی، امنیت غذایی و امنیت محیط‌‌‌زیستی ۴۰درصد جمعیت ساکن کره‌زمین و ۱۵۱ کشور دنیا به یکدیگر وابسته است.
جدیدترین داده‌‌‌های The Pacific Institute نشان می‌دهد که غرب آسیا و به‌ویژه خاورمیانه در یک‌دهه اخیر در کانون منازعات آبی جهان قرار گرفته است. در این بین ایران با داشتن بیشترین تعداد همسایه (۱۵کشور) و حوضه آبریز مشترک با آنها موقعیت هیدروپلیتیکی ویژه‌‌‌ای دارد. ایران در حالی در «حوضه آبریز هیرمند» قرار گرفته که در آخرین مطالعات، این حوضه آبریز به‌عنوان یکی از حوضه‌‌‌های پرمناقشه معرفی شده است. در واقع ایران در مرزهای شرقی خود در پایین‌‌‌دست کشوری (افغانستان) قرار گرفته است که جزو ناامن‌‌‌ترین کشورهای دنیاست و امارت اسلامی آشکارا از آب به‌عنوان ابزاری برای ایجاد تنش و بی‌‌‌ثباتی در منطقه استفاده می‌کند.
در چنین شرایطی ضروری است دستگاه دیپلماسی کشور از نگاه‌‌‌های سنتی به دیپلماسی یعنی صرف «مذاکره» با مقامات افغانستان عبور کند و از ابزارهای متفاوتی که به شکل بالقوه و بالفعل در جعبه ابزار دیپلماسی آب ایران و افغانستان وجود دارد بهره ببرد. متاسفانه نگاهی به ۲۶دور مذاکره ایران و افغانستان نشان می‌دهد که وزارت نیرو به‌عنوان کمیسار عالی آب ایران در افغانستان، با نگاهی تقلیل‌‌‌گرایانه و سنتی به دیپلماسی، دیپلماسی آب را به صرف «مذاکره برای مذاکره» تقلیل داده است. به بیان بهتر در شرایطی که طالبان آشکارا از رهاسازی حق‌آبه خودداری می‌کند و سعی در ایجاد تنش در روابط دوکشور دارد، ضروری است ایران به‌گونه‌‌‌ای رفتار کند که بقا و امنیت افغانستان را به دریافت حق‌آبه سیستان گره بزند./ شرق
©@ruralwomenissues
🔺 در سیستان به دلیل اینکه به لحاظ زمین‌‌‌شناسی، دشت آبرفتی است و ساخت خاک آن رسی بوده، امکان تشکیل سفره‌‌‌های آب زیرزمینی غنی وجود ندارد. از سوی دیگر با روند شتابان افزایش بهره‌‌‌برداری و مصرف آب در افغانستان، اعمال برنامه‌‌‌های کنترل و مهار آب هیرمند یا انحراف آب هیرمند به مسیرهای دیگر و توجه به سابقه افغان‌‌‌ها در عدم‌رعایت حق‌آبه ایران، تکرار خشکسالی‌‌‌ها با شدت زیاد و زمان طولانی‌‌‌تر با دوره‌‌‌های کوتاه‌‌‌تر بین خشکسالی‌‌‌ها، دور از انتظار نیست و نخواهد بود.
🔺 این پیش‌‌‌درآمد نشان داد که سیستان و بلوچستان در طول دهه‌‌‌های اخیر در صدر جدول شاخص‌‌‌های توسعه‌‌‌نیافتگی و محرومیت بوده است.
🔺 اکنون خبرها از تنش شدید آبی به خاطر بستن آب هیرمند از سوی طالبان و ناموفق بودن پروژه استحصال آب‌‌‌های ژرف، انتقال آب و استفاده از چاه‌‌‌نیمه‌‌‌ها و آب‌‌‌های سیلابی حکایت دارد؛ مشکلی که مقامات محلی آن را در بسیاری از مناطق شمال سیستان و بلوچستان فوق‌‌‌بحرانی توصیف کرده‌‌‌اند.
▫️▫️▫️▫️▫️▫️▫️▫️▫️▫️▫️▫️▫️▫️▫️▫️▫️
✔️ راهحل مناقشه آبی ایران- افغانستان
✍ سوسن نوربخش/ دکترای علوم سیاسی دانشگاه تهران
در مواجهه با مسائل آبی و هیدروپلیتیک، توجه به این نکته اساسی است که تصمیم‌گیری در خصوص مناقشات آبی، بیش از آنکه متاثر از معادلات هیدرولیکی و پیوست‌‌‌های محیط‌‌‌زیستی باشد، از معادلات سیاسی و اقتصادی تاثیر می‌‌‌پذیرد. درست در همین نقطه است که «دیپلماسی آب» به‌عنوان ابزار کلیدی برای مواجهه با مناقشات آبی فرامرزی به کار می‌‌‌آید. این روزها مناقشه بین ایران و افغانستان بر سر حق‌آبه هیرمند حاکی از آن است که تلاش برای دسترسی، کنترل و مهار منابع آبی به شکل فزاینده‌‌‌ای در حال گره‌خوردن با امنیت ملی و امنیت محیط‌‌‌زیستی کشور است. این مساله البته مختص کشور ما نیست؛ چرا که تقریبا ۴۰درصد جمعیت کره‌زمین در حوضه‌‌‌های آبریز فرامرزی ساکن هستند؛ این امر به معنای آن است که امنیت ملی، امنیت آبی، امنیت غذایی و امنیت محیط‌‌‌زیستی ۴۰درصد جمعیت ساکن کره‌زمین و ۱۵۱ کشور دنیا به یکدیگر وابسته است.
جدیدترین داده‌‌‌های The Pacific Institute نشان می‌دهد که غرب آسیا و به‌ویژه خاورمیانه در یک‌دهه اخیر در کانون منازعات آبی جهان قرار گرفته است. در این بین ایران با داشتن بیشترین تعداد همسایه (۱۵کشور) و حوضه آبریز مشترک با آنها موقعیت هیدروپلیتیکی ویژه‌‌‌ای دارد. ایران در حالی در «حوضه آبریز هیرمند» قرار گرفته که در آخرین مطالعات، این حوضه آبریز به‌عنوان یکی از حوضه‌‌‌های پرمناقشه معرفی شده است. در واقع ایران در مرزهای شرقی خود در پایین‌‌‌دست کشوری (افغانستان) قرار گرفته است که جزو ناامن‌‌‌ترین کشورهای دنیاست و امارت اسلامی آشکارا از آب به‌عنوان ابزاری برای ایجاد تنش و بی‌‌‌ثباتی در منطقه استفاده می‌کند.
در چنین شرایطی ضروری است دستگاه دیپلماسی کشور از نگاه‌‌‌های سنتی به دیپلماسی یعنی صرف «مذاکره» با مقامات افغانستان عبور کند و از ابزارهای متفاوتی که به شکل بالقوه و بالفعل در جعبه ابزار دیپلماسی آب ایران و افغانستان وجود دارد بهره ببرد. متاسفانه نگاهی به ۲۶دور مذاکره ایران و افغانستان نشان می‌دهد که وزارت نیرو به‌عنوان کمیسار عالی آب ایران در افغانستان، با نگاهی تقلیل‌‌‌گرایانه و سنتی به دیپلماسی، دیپلماسی آب را به صرف «مذاکره برای مذاکره» تقلیل داده است. به بیان بهتر در شرایطی که طالبان آشکارا از رهاسازی حق‌آبه خودداری می‌کند و سعی در ایجاد تنش در روابط دوکشور دارد، ضروری است ایران به‌گونه‌‌‌ای رفتار کند که بقا و امنیت افغانستان را به دریافت حق‌آبه سیستان گره بزند./ شرق
©@ruralwomenissues
Comments
Be the first to add a comment
Log in to comment