تیرماه ۱۳۲۸ قراردادی بین سر نویل گس، نمایندهی شرکت نفت، و عباس گلشاییان، وزیر دارایی وقت، امضا شد. قرار بود که محاسبات بر اساس قرارداد جدید باشه. قرارداد برای تصویب به مجلس برده شد، ولی مصدق و یاران جبههی ملّیاش در تصویب قرارداد خلل ایجاد میکردند و در آخر هم تصویب نشد. از زمان امضای قرارداد به بعد، بهدلیل تصویب نشدن قرارداد، شرکت حقالامتیاز ایران رو نمیپرداخت، چون مشخص نبود که قرارداد تصویب میشه یا نه و پرداخت باید بر چه اساسی باشه. به همین دلیل اوضاع اقتصادی ایران بسیار سخت و فلاکتبار شد، گزارشهایی هست که مردم به خوردن علف روی آورده بودند. آمریکا هم از پرداخت کمک مالی سر باز میزد و عنوان میکرد که ایران باید اصلاحات ساختاری انجام بده تا کمک طرح مارشال پرداخت بشه. بعد از این هم که مصدق مصدر کار شد و به مقام نخستوزیری رسید، در حل بحران نفت توفیقی نیافت، چون با توهمات پوچی این -بهقول خودشون- نهضت رو راه انداخته بود و اگه به راهحلها تن در میداد برخلاف تبلیغات پوچ پیشین خودش عمل کرده بود و خوار و خفیف میشد. در آخر پیشنهادی سهمادهای از طرف هندرسن به دولت ایران تسلیم شد که بهنظر میومد ایران موافقش بود، ولی در همین زمان رأی دادگاه بینالمللی به نفع ایران صادر شد و دو محمولهی نفتی ایران که به ایتالیا صادر شده، ولی بهدلیل شکایت شرکت نفت ایران و انگلیس توقیف شده بود، آزاد شد. مصدق هم کیفور و مست که «تحریمها اثر نداشته» و «ما میتوانیم» و «انگلیس هیچ غلطی نمیتونه بکنه» پیشنهاد رو رد کرد. اقتصاد ایران کاملاً نابود شده بود، تنها تا آذر ۳۱ مصدق ۴۵۰ میلیون تومان بدهی بالا آورده بود، قانون مالیات بر اراضی، مالیات بر معاملات اقتصادی رو وضع کرده بود، ولی افاقهای نکرد. تنها چیزی که میتونست مصدق رو نجات بده، این بود که «مظلوم» واقع بشه، درواقع اگر تن به کنارهگیری و پذیرش عزل میداد، مسئولیت این اشتباهات و فجایع، و بیعرضگی خودش رو قبول کرده بود و با این کار به مردم این ادعا رو ثابت میکرد که عوامل خارجی و داخلی در کارش برای حل بحران و ملّی کردن نفت، خلل ایجاد میکردهاند. تبعید به احمدآباد و اسطوره شدن، بهتر از کنارهگیری و کاهش رنج مردم و جلوگیری از اون همه زیان بود.
✅ @karkhone