✳️ کلاسیک‌خوانی در زندگی روزمره ایرانیان
شعر و ادبیات، اگر نگوییم مهم‌ترین، دست‌کم یکی از اصلی‌ترین ارکان فرهنگ ایرانیان است تا جایی که برخی به اغراق می‌گویند عموم ایرانیان شاعر مسلک‌اند و شعر و شاعری در زندگی روزمره ایشان جریان دارد.
میراث مکتوب- شعر و ادبیات، اگر نگوییم مهم‌ترین،دست‌کم یکی از اصلی‌ترین ارکان فرهنگ ایرانیان است تا جایی که برخی به اغراق می‌گویند عموم ایرانیان شاعر مسلک‌اند و شعر و شاعری در زندگی روزمره ایشان جریان دارد. شاعران و نویسندگان بزرگ ایرانی از فردوسی و خیام گرفته تا سعدی و مولانا و حافظ، کم و بیش در متن زندگی روزمره مردم ایران حضور دارند،در جشن ها و مراسم آیینی آنها، در شادی‌ها و غم‌ها. ایرانیان در ایام فراغت و برای تفریح بر سر مزار شاعران بزرگ خود می‌روند و با آرامگاه آنها عکس یادگاری می‌گیرند.این حضور هر روزه ادبیات و ادیبان در زندگی روزمره ایرانیان البته همواره با فراز و نشیب‌هایی همراه بوده است،یعنی مثلا زمانی به حافظ بیشتر توجه می‌کنند، روزگاری رباعیات خیام را بیشتر می‌خوانند،ایامی مثنوی معنوی مولانا بورس می‌شود و هنگامی به شاهنامه خوانی روی می‌آورند یا گلستان و بوستان سعدی را جمع خوانی می‌کنند.
درسال‌های اخیر هم به نظر می‌رسد این توجه به شاعران بزرگ،بیشتر شده و از هر سو می شنویم که گروه‌هایی تشکیل شده و متن‌خوانی می‌کنند،خواه هفت پیکر نظامی را یا تاریخ بیهقی را یا سیرالملوک خواجه نظام الملک را. اما این توجه ایرانیان به ادبیات و شعر از کجا ناشی می‌شود؟چرا شعر و شاعری تا این اندازه برای فارسی‌زبان‌ها مهم است؟توجه یا عدم توجه به یک شاعر یا ادیب در دوره‌های زمانی متفاوت ناشی از چیست؟چرا بار دیگر کلاسیک‌خوانی بورس شده؟این پرسش ها را با محمد حسین دلال رحمانی، جامعه شناس ادبیات در میان گذاشتیم. دکتر دلال رحمانی، تا کنون دو کتاب مهم در زمینه جامعه شناسی ادبیات در ایران نوشته: «تبارشناسی ادبیات و تاریخنگاری ادبی در ایران»و«از نابهنگامی حیات تا سترونی خیال: مطالعه‌ای جامعه شناختی در ادبیات داستانی ایران.»
به عنوان پرسش نخست بفرمایید جایگاه شعر و شاعری و به‌طور کلی ادبیات در زندگی روزمره ایرانیان کجاست؟ آیا درست است که برای ایرانیان شعر و شاعری اهمیت ویژه‌ای دارد؟
شعر در فرهنگ معاصر ما اهمیت داشته و این امر بیش از هر چیز ناشی از عطف توجهی است که از مشروطه به بعد به متون بازمانده از گذشته صورت گرفت که خود داستانی جداگانه دارد.اما به طور کلی می‌توان گفت که بنا به دلایل تاریخی نوعی تداوم در زبان فارسی وجود داشته است که علی‌رغم تمامی تغییرات زبان فارسی، هنوز سخن شاعران کهن برای مخاطب امروز قابل فهم است.این امر این امکان را فراهم می‌کند که بسیاری از متون کهن مخاطبان غیرحرفه ای داشته باشند.همین تداوم است که فروش شعر شاعران ۸۰۰ سال پیش را در پیاده‌روهای شلوغ شهری یا در پمپ بنزین‌ا ممکن می‌کند.
به سختی ممکن است نمونه دیگری در جهان پیدا کنیم که نسبت شعر کهن با زندگی روزمره چنین گسترده باشد به شکلی که شعر کهن از موسیقی آوانگارد تا سنتی و از دیوار نوشته‌های مذهبی و آموزشی تا تبلیغات کالا و حتی برخی از گونه های تکدی‌گری(بر‌مبنای گرفتن فال حافظ)قابل مشاهده باشد. این امر پیوندی میان ما و آن گذشته برقرار کرده است که نباید نادیده گرفته شود.این امر ما را متفاوت می‌سازد و اثر خود را بر حیات اجتماعی و تغییر و تحول ما بر جای می‌‌گذارد.
علت اهمیت ادبیات برای فارسی‌زبانان چیست و چرا ایرانیان به شاعران بزرگ خود چنین علاقه دارند تا جایی که در جشن‌ها و مراسم آیینی خود به دیوان اشعار آنها رجوع می‌کنند و در اوقات فراغت و برای تفریح بر سر مزار آنها می‌روند؟
آن تداوم تاریخی،اثرگذاری حال از گذشته را تسهیل کرده است.در نتیجه گذشته مدام با جریان‌هایی در لحظه حال پیوند می‌خورد و امکان‌های تازه‌ای می‌آفریند.خصایص این گذشته و نیازهای معاصر ما در این زمینه نقشی کلیدی دارند.می‌توان مشاهده کرد که شعر حتی در قرون میانی به واسطه امکانی که برای بقای نام سلطان داشت،توانست نقشی تاریخی در مناسبات اداری و حتی اجرایی مملکت پیدا کند. در این دوران،مواردی وجود دارد که یک بیت شعر سرنوشت یک جنگ یا یک محاکمه را تغییر داده است.در میانه قرون میانی پیوندی میان شعر با آسمان و غیب قدسی پدید آمد و این امکان فراهم شد که متن ادبی در کنار متون مقدس قرار گیرد.در خاطر داشته باشیم که در سنت عرب،شعر نسبتی با غیب داشت و تاثیرپذیری از تابعه و جن‌ها(حتی ابلیس)در سرایش شعر ادعایی رایج بود. اما تصور می‌شد که این نسبت با وجه شرورانه و غیرقدسی غیب بهتر برقرار می‌شود.به همین جهت برخی از سخن سنجان کهن ادعا می‌کردند که شعر مانند بیچاره و گرفتاری است که باب رهایی آن شر است و وقتی به امر خیر بپردازد ضعیف می‌شود.
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
👇👇👇👇
شعر و ادبیات، اگر نگوییم مهم‌ترین، دست‌کم یکی از اصلی‌ترین ارکان فرهنگ ایرانیان است تا جایی که برخی به اغراق می‌گویند عموم ایرانیان شاعر مسلک‌اند و شعر و شاعری در زندگی روزمره ایشان جریان دارد.
میراث مکتوب- شعر و ادبیات، اگر نگوییم مهم‌ترین،دست‌کم یکی از اصلی‌ترین ارکان فرهنگ ایرانیان است تا جایی که برخی به اغراق می‌گویند عموم ایرانیان شاعر مسلک‌اند و شعر و شاعری در زندگی روزمره ایشان جریان دارد. شاعران و نویسندگان بزرگ ایرانی از فردوسی و خیام گرفته تا سعدی و مولانا و حافظ، کم و بیش در متن زندگی روزمره مردم ایران حضور دارند،در جشن ها و مراسم آیینی آنها، در شادی‌ها و غم‌ها. ایرانیان در ایام فراغت و برای تفریح بر سر مزار شاعران بزرگ خود می‌روند و با آرامگاه آنها عکس یادگاری می‌گیرند.این حضور هر روزه ادبیات و ادیبان در زندگی روزمره ایرانیان البته همواره با فراز و نشیب‌هایی همراه بوده است،یعنی مثلا زمانی به حافظ بیشتر توجه می‌کنند، روزگاری رباعیات خیام را بیشتر می‌خوانند،ایامی مثنوی معنوی مولانا بورس می‌شود و هنگامی به شاهنامه خوانی روی می‌آورند یا گلستان و بوستان سعدی را جمع خوانی می‌کنند.
درسال‌های اخیر هم به نظر می‌رسد این توجه به شاعران بزرگ،بیشتر شده و از هر سو می شنویم که گروه‌هایی تشکیل شده و متن‌خوانی می‌کنند،خواه هفت پیکر نظامی را یا تاریخ بیهقی را یا سیرالملوک خواجه نظام الملک را. اما این توجه ایرانیان به ادبیات و شعر از کجا ناشی می‌شود؟چرا شعر و شاعری تا این اندازه برای فارسی‌زبان‌ها مهم است؟توجه یا عدم توجه به یک شاعر یا ادیب در دوره‌های زمانی متفاوت ناشی از چیست؟چرا بار دیگر کلاسیک‌خوانی بورس شده؟این پرسش ها را با محمد حسین دلال رحمانی، جامعه شناس ادبیات در میان گذاشتیم. دکتر دلال رحمانی، تا کنون دو کتاب مهم در زمینه جامعه شناسی ادبیات در ایران نوشته: «تبارشناسی ادبیات و تاریخنگاری ادبی در ایران»و«از نابهنگامی حیات تا سترونی خیال: مطالعه‌ای جامعه شناختی در ادبیات داستانی ایران.»
به عنوان پرسش نخست بفرمایید جایگاه شعر و شاعری و به‌طور کلی ادبیات در زندگی روزمره ایرانیان کجاست؟ آیا درست است که برای ایرانیان شعر و شاعری اهمیت ویژه‌ای دارد؟
شعر در فرهنگ معاصر ما اهمیت داشته و این امر بیش از هر چیز ناشی از عطف توجهی است که از مشروطه به بعد به متون بازمانده از گذشته صورت گرفت که خود داستانی جداگانه دارد.اما به طور کلی می‌توان گفت که بنا به دلایل تاریخی نوعی تداوم در زبان فارسی وجود داشته است که علی‌رغم تمامی تغییرات زبان فارسی، هنوز سخن شاعران کهن برای مخاطب امروز قابل فهم است.این امر این امکان را فراهم می‌کند که بسیاری از متون کهن مخاطبان غیرحرفه ای داشته باشند.همین تداوم است که فروش شعر شاعران ۸۰۰ سال پیش را در پیاده‌روهای شلوغ شهری یا در پمپ بنزین‌ا ممکن می‌کند.
به سختی ممکن است نمونه دیگری در جهان پیدا کنیم که نسبت شعر کهن با زندگی روزمره چنین گسترده باشد به شکلی که شعر کهن از موسیقی آوانگارد تا سنتی و از دیوار نوشته‌های مذهبی و آموزشی تا تبلیغات کالا و حتی برخی از گونه های تکدی‌گری(بر‌مبنای گرفتن فال حافظ)قابل مشاهده باشد. این امر پیوندی میان ما و آن گذشته برقرار کرده است که نباید نادیده گرفته شود.این امر ما را متفاوت می‌سازد و اثر خود را بر حیات اجتماعی و تغییر و تحول ما بر جای می‌‌گذارد.
علت اهمیت ادبیات برای فارسی‌زبانان چیست و چرا ایرانیان به شاعران بزرگ خود چنین علاقه دارند تا جایی که در جشن‌ها و مراسم آیینی خود به دیوان اشعار آنها رجوع می‌کنند و در اوقات فراغت و برای تفریح بر سر مزار آنها می‌روند؟
آن تداوم تاریخی،اثرگذاری حال از گذشته را تسهیل کرده است.در نتیجه گذشته مدام با جریان‌هایی در لحظه حال پیوند می‌خورد و امکان‌های تازه‌ای می‌آفریند.خصایص این گذشته و نیازهای معاصر ما در این زمینه نقشی کلیدی دارند.می‌توان مشاهده کرد که شعر حتی در قرون میانی به واسطه امکانی که برای بقای نام سلطان داشت،توانست نقشی تاریخی در مناسبات اداری و حتی اجرایی مملکت پیدا کند. در این دوران،مواردی وجود دارد که یک بیت شعر سرنوشت یک جنگ یا یک محاکمه را تغییر داده است.در میانه قرون میانی پیوندی میان شعر با آسمان و غیب قدسی پدید آمد و این امکان فراهم شد که متن ادبی در کنار متون مقدس قرار گیرد.در خاطر داشته باشیم که در سنت عرب،شعر نسبتی با غیب داشت و تاثیرپذیری از تابعه و جن‌ها(حتی ابلیس)در سرایش شعر ادعایی رایج بود. اما تصور می‌شد که این نسبت با وجه شرورانه و غیرقدسی غیب بهتر برقرار می‌شود.به همین جهت برخی از سخن سنجان کهن ادعا می‌کردند که شعر مانند بیچاره و گرفتاری است که باب رهایی آن شر است و وقتی به امر خیر بپردازد ضعیف می‌شود.
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
👇👇👇👇
Comments
Be the first to add a comment
Log in to comment