یزید و معاویه و استالین پدیده‌های ساده‌ای هستند، مظاهر فزون‌خواهی و شیفتگیِ‌انسان به قدرت. آنها تفاوت ماهوی با آن انسانِ مثلا سی‌هزارسال پیش ندارند که برای‌ ربودن توشه هم‌نوع‌اش او را به قتل می‌رساند. اما فهمِ امثال این قاآنی به سادگیِ درک‌نمودنِ معاویه و حجاج‌ابن‌یوسف نیست.

این‌ هم که بگوییم طرف ایمان‌ ندارد، یا اسلام را نفهمیده، یا گرفتار تبلیس ابلیس است یا خائن و تبهکار است و از این قبیل، هیچ گره معرفتی از فهمِ پدیده این آدم و امثال او، که در این بساط فراوان‌اند، نمی‌گشاید زیرا همه این ادعاها "خطابیات"اند و نه توضیحات و تبیین‌ها.


مسئله اینجاست که آدمی غرایز اولیه خودش را در ظرفِ "شاکله‌هایِ ذهنیتی" موردقبولِ عام می‌ریزد تا اولا در پیگیری آن غرایز پیش خودش سرافکنده نباشد، و ثانیا آنگاه که آن غرایز اولیه را پی‌می‌گیرد درمیان جمعیتی که همان "شاکله‌هایِ ذهنیتی" را دارند "موجه" جلوه کند.

قرآن که درهنگامه یک جدالِ بزرگ اجتماعی تکوین یافت، بسیار متوجه این پدیده‌انسانی است. مثلا آنجا که گفت: "مِن‌الناس مَن یُعجِبُک قُوله فی‌الحیات‌الدّنیا و یُشهِدالله علی ما فی قَلبه و هو اَلَدُّالخِصام" (از مردمان کسان‌اند که در دنیا سخن‌شان تو را شیفته کند، و خدا را گواه دُرستی آنچه در دل دارند گیرند، (ولی) از سرسخت‌ترین دشمنانت باشند!).


متن کامل یادداشت علی صاحب‌الحواشی را در Instant view بخوانید

https://telegra.ph/Yazid-07-09



جان آگه با #فرهیختگان

Comments

Be the first to add a comment