🚫پیش از آنکه از ایران مهاجرت کنم، به زبان آوردن دشنامهای رکیک جنسی در فضای عمومی به طبقه پایین فرهنگی تعلق داشت اما این طبقه هم در کاربرد چنین دشنامهایی، اصولی را رعایت میکرد. لاتترین و بیادبترین افراد در حضور زنان و کودکان کلمات رکیک جنسی به کار نمیبردند. هشدار «زن و بچه رد میشه» را لاتها ابداع کردند نه فرهیختگان. چنین دشنامگوییهایی خاص مردان بود. زنانی را که این کلمات را به کار میبردند، تنها در جاهایی مانند شهرنو میشد یافت.
هم به عنوان شهروند عادی و هم به عنوان خبرنگار، در انواع و اقسام کشورها شاهد تظاهرات بودهام. از انقلاب ۱۳۵۷ که در کودکی شاهدش بودم و جنبش دانشجویی تیر ۱۳۷۸ تا انقلابهای عربی که در متنش زیستم و تظاهرات در انگلستان و اسپانیا و ایتالیا و سوییس و بلژیک و ترکیه و تظاهرات فلسطینیان در سرزمینهای اشغالی، هم تظاهرات مسالمتآمیز دیدهام و هم تظاهرات خشونتباری که از میدان جنگ ترسناکتر بود. در هیچکدام از اینها دشنامهای رکیک چه از نوع جنسی و چه غیرجنسی نشنیدم. در مورد انقلاب ۱۳۵۷ اگر خودتان در آن زمان نبودید، میتوانید از پدر و مادرهایتان بپرسید.
شنیدن این دشنامها در قالب شعار در جنبش ۱۴۰۱ بسیار شگفتزدهام کرد، بویژه که به نام زن، زندگی، آزادی به راه افتاد و نام یک دختر بر خود داشت. همان زن و همان دختری که فرهنگ ایرانی همیشه اقتضا میکرد حتی اراذل و اوباش هم با او با ادب سخن بگویند، چه رسد به کاربرد زشتترین دشنامهای جنسی و زنستیز.
این دشنامها در ۱۴۰۱ ظهور کرد و در آغاز در حاشیه بود. در تظاهرات خارج از کشور بیشتر به کار رفت و در جاهایی همچون ترکیه، کاملاً شعار محوری شد. در ۱۴۰۴ همه جا از حاشیه به متن آمد و از شعارهای اصلی تظاهرکنندگان در داخل و خارج از کشور شد.
میگویند جمهوری اسلامی مردم را به اینجا رسانده و چنین بلایی بر سر فرهنگ ایرانیان آورده. بسیار خوب. چرا وقتی میگوییم مداخله نظامی خارجی ممکن است بلای سوریه و لیبی و عراق را بر سر ایران بیاورد، میگویید ایرانیان فرق دارند و فرهنگی هزاران ساله دارند و متفاوت از مردمان کشورهاییاند که مرزهایشان را انگلیسیها با خطکش روی کاغذ کشیدهاند. این چه فرهنگ هزاران سالهای است که جمهوری اسلامی در چند دهه توانست زیر و رویش کند و اثری از ادب ایرانی باقی نگذارد؟
آیا در اوج جنگ خانمان برانداز در سوریه و نسلکشی در غزه یک ویدیو از یک سوری یا فلسطینی در فضای مجازی دیدید که در آن فحش خواهر و مادر نثار باعث و بانی جنگ کرده باشند؟ شما که خودتان را از سوری و فلسطینی برتر میدانید چطور هنوز جنگ ندیده، فرهنگتان را در کاسه توالت انداخته و سیفون را کشیدهاید.
در این میان، رفتار کسانی قابل توجه است که عنوان نخبه و جامعهشناس بر خود گذاشتهاند. میگویند مردم خشمگینند و حق دارند خشمشان را این گونه خالی کنند. جالب است تا همین چند سال پیش اگر کسی عباراتی همچون «خالهزنکی» یا «مرد باش» به کار میبرد، این «نخبگان» و «جامعهشناسان» فریادشان به هوا میرفت که شرم بر شما باد! این چه سخنان زشت و جنسیتزدهای است، اما امروز در برابر زشتترین دشنامهای حاوی عبارات زنستیزانه، توجیه میکنند که حق مردم است و حتی تجویز و تشویق هم میکنند.
درباره کودک پرخاشگر میگویند سببش تنش و خشونت در خانواده است. میکوشند این کودک را درمان کنند نه اینکه به ادامه رفتار پرخاشگرانه تشویق کنند. سنگ به دست او نمیدهند بگویند آفرین خوب کاری میکنی، بزن و بشکن و فحش بده و خراب کن، پرخاشگر بمان و پرخاشگرتر شو که پرخاشگری حق توست و نیکوست.
دوست عزیز، شما نخبه و جامعهشناس نیستی، موجسواری. شما از روش علمی پیروی نمیکنی، دنبال بوی کباب به راه افتادهای. غافل از اینکه خر داغ میکنند.
#مهرداد_فرهمند
➡️Ellinne