✳️ رقص در مکتب های عرفانی
🔹رقص حرکتی است هماهنگ و موزون، معمولاً همراه با آوا و نوا. طبق این تعریف، رقص سه مؤلفهٔ اساسی دارد: ۱. حرکت، ۲. هماهنگی یا هارمونی، ۳. آوا و نوا.
🔹حرکت، در اصطلاح فلاسفه، تغییری است از قوه به فعل. رقص نیز نوعی حرکت است، حرکت از نقص به کمال، از قوه به فعل. از نگاه فلاسفهٔ مسلمان، جهان، و هر موجودی، تکویناً و جبراً در حرکت است. در این صورت می‌توانیم بگوییم انسان‌‌ها و تمام هستی در رقص‌اند، اما این رقص مولفهٔ دیگری هم دارد.
🔹این رقص هماهنگ و موزون است. اجزای این رقص در نسبتی هماهنگ با هم حرکت می‌کنند و کل را تشکیل بلکه تغییر می‌دهند. این هماهنگی یا هارمونی را برای نمونه می‌توانیم در حرکت اجرام آسمانی مشاهده کنیم. در رقصِ سماع نیز، که نماد و نمودی از حرکت و سلوکِ صوفیان است، اجزا موزون است و هر کدام از حرکات جلوه‌ای است از حقیقتی.
🔹اما این حرکتِ موزونْ خودبه‌خودی به وجود نمی‌آید. عامل یا مؤلفهٔ مهم دیگری لازم دارد: شنیده شدن آوا یا صدا در گوش فرد. اساساً بعد از شنیده شدن صداست که حرکت آغاز می‌شود. این صدا ممکن است صدای موسیقی باشد و از بیرون شنیده شود و ممکن است از درون فرد شنیده شود.
🔹در رقص عرفانی، یا سلوک عرفانی، نیز سالک بدون آوا به رقص درنمی‌آید. «سماع» از ریشهٔ «سمع» به معنای شنیدن است. عارف صدای حق را در گوش خود می‌شنود و به حرکت درمی‌آید، حرکتی هماهنگ، برای شکوفا شدن و به فعلیت درآمدن.
🔹گاهی این رقص نمود بیرونی ندارد و کاملاً درونی است. می‌گویند سعدالدین حمویه، شاگرد نجم‌الدین کبری و استاد عزیزالدین نسفی، در مجلس سماع بود. اصحاب در رقص و سماع بودند و شیخ ساکت و ساکن. وقتی علت را جویا شدند، سعدالدین این آیه را خواند: «وَتَرَى الْجِبَالَ تَحْسَبُهَا جَامِدَةً وَهِيَ تَمُرُّ مَرَّ السَّحَابِ؛ و كوه‌ها را مى‌بينى [و] مى‌پندارى كه آن‌ها بى‌حركت‌اند و حال آنكه آن‌ها ابرآسا در حركت‌اند» (نمل: ۸۸) {فولادوند}.
🔹رقصی که در اینجا بیان شد با رقص متعارفی که می‌شناسیم تفاوت‌هایی دارد. در آن نوع رقص جنبه‌های نمایش و اجرا غلبه دارد و نوعاً به هدف هنر و سرگرمی و هم‌زیستی و مانند آن است. البته شاید بتوان گفت همهٔ رقص‌ها در یک وجه با هم مشترک‌اند: تجربهٔ زیستن در لحظهٔ حال. رقص، در این نوع نگاه، نوعی مراقبه است برای تجربه کردنِ اکنون و اینجا، و یکی از دلایل شادی‌آفرینی‌اش همین می‌تواند باشد.
بی‌مناسبت نیست که نظر سهروردی را در اینجا بیاوریم :
شیخ را گفتم که رقص کردن بر چه می‌آید؟
شیخ گفت:
جان قصدِ بالا کند،همچو مرغی که خواهد که خود را از قفس به در اندازد.قفسِ تن مانع آی‍د؛
مرغِ جان قوت کند و قفسِ تن را از جای برانگیزاند. اگر مرغ را قوت عظیم بود، پس قفس بشکند و برود. و اگر آن قوت ندارد، سرگردان شود و قفس را با خود می‌گرداند.
❇️ فی حالة الطفولیه. سهرودی، شهاب‌الدین. تهران: مولی، ۱۳۷۴، ص ۲۴.
#حرکت
#فلسفه
#عرفان
#الهیات
مطلب ارسالی از: کانال « الهیاتیک »
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
🔹رقص حرکتی است هماهنگ و موزون، معمولاً همراه با آوا و نوا. طبق این تعریف، رقص سه مؤلفهٔ اساسی دارد: ۱. حرکت، ۲. هماهنگی یا هارمونی، ۳. آوا و نوا.
🔹حرکت، در اصطلاح فلاسفه، تغییری است از قوه به فعل. رقص نیز نوعی حرکت است، حرکت از نقص به کمال، از قوه به فعل. از نگاه فلاسفهٔ مسلمان، جهان، و هر موجودی، تکویناً و جبراً در حرکت است. در این صورت می‌توانیم بگوییم انسان‌‌ها و تمام هستی در رقص‌اند، اما این رقص مولفهٔ دیگری هم دارد.
🔹این رقص هماهنگ و موزون است. اجزای این رقص در نسبتی هماهنگ با هم حرکت می‌کنند و کل را تشکیل بلکه تغییر می‌دهند. این هماهنگی یا هارمونی را برای نمونه می‌توانیم در حرکت اجرام آسمانی مشاهده کنیم. در رقصِ سماع نیز، که نماد و نمودی از حرکت و سلوکِ صوفیان است، اجزا موزون است و هر کدام از حرکات جلوه‌ای است از حقیقتی.
🔹اما این حرکتِ موزونْ خودبه‌خودی به وجود نمی‌آید. عامل یا مؤلفهٔ مهم دیگری لازم دارد: شنیده شدن آوا یا صدا در گوش فرد. اساساً بعد از شنیده شدن صداست که حرکت آغاز می‌شود. این صدا ممکن است صدای موسیقی باشد و از بیرون شنیده شود و ممکن است از درون فرد شنیده شود.
🔹در رقص عرفانی، یا سلوک عرفانی، نیز سالک بدون آوا به رقص درنمی‌آید. «سماع» از ریشهٔ «سمع» به معنای شنیدن است. عارف صدای حق را در گوش خود می‌شنود و به حرکت درمی‌آید، حرکتی هماهنگ، برای شکوفا شدن و به فعلیت درآمدن.
🔹گاهی این رقص نمود بیرونی ندارد و کاملاً درونی است. می‌گویند سعدالدین حمویه، شاگرد نجم‌الدین کبری و استاد عزیزالدین نسفی، در مجلس سماع بود. اصحاب در رقص و سماع بودند و شیخ ساکت و ساکن. وقتی علت را جویا شدند، سعدالدین این آیه را خواند: «وَتَرَى الْجِبَالَ تَحْسَبُهَا جَامِدَةً وَهِيَ تَمُرُّ مَرَّ السَّحَابِ؛ و كوه‌ها را مى‌بينى [و] مى‌پندارى كه آن‌ها بى‌حركت‌اند و حال آنكه آن‌ها ابرآسا در حركت‌اند» (نمل: ۸۸) {فولادوند}.
🔹رقصی که در اینجا بیان شد با رقص متعارفی که می‌شناسیم تفاوت‌هایی دارد. در آن نوع رقص جنبه‌های نمایش و اجرا غلبه دارد و نوعاً به هدف هنر و سرگرمی و هم‌زیستی و مانند آن است. البته شاید بتوان گفت همهٔ رقص‌ها در یک وجه با هم مشترک‌اند: تجربهٔ زیستن در لحظهٔ حال. رقص، در این نوع نگاه، نوعی مراقبه است برای تجربه کردنِ اکنون و اینجا، و یکی از دلایل شادی‌آفرینی‌اش همین می‌تواند باشد.
بی‌مناسبت نیست که نظر سهروردی را در اینجا بیاوریم :
شیخ را گفتم که رقص کردن بر چه می‌آید؟
شیخ گفت:
جان قصدِ بالا کند،همچو مرغی که خواهد که خود را از قفس به در اندازد.قفسِ تن مانع آی‍د؛
مرغِ جان قوت کند و قفسِ تن را از جای برانگیزاند. اگر مرغ را قوت عظیم بود، پس قفس بشکند و برود. و اگر آن قوت ندارد، سرگردان شود و قفس را با خود می‌گرداند.
❇️ فی حالة الطفولیه. سهرودی، شهاب‌الدین. تهران: مولی، ۱۳۷۴، ص ۲۴.
#حرکت
#فلسفه
#عرفان
#الهیات
مطلب ارسالی از: کانال « الهیاتیک »
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
Comments
Be the first to add a comment
Log in to comment