⭕️ آینده همه در گرو کندن شرّ زغال است
📌 باید عادت به مصرف زغالسنگ را برای همیشه کنار بگذاریم
🖌 مافالدا دوارته
♦️اگر زغالسنگ، کشوری بود، اکنون خود بهتنهایی بزرگترین انتشاردهنده گازهای گلخانهای میبود. در سال ۲۰۲۰ بر اثر سوزاندن زغالسنگ، ۱۳.۷ گیگاتن دیاکسید کربن وارد جو شد که معادل ۳۹ درصد کل انتشار دیاکسید کربن بود.
برای جلوگیری از بدترین اثرات تغییرات زیستمحیطی و تحقق پیمان پاریس، باید عادت به مصرف زغالسنگ را برای همیشه کنار بگذاریم و سریع و بدون جا ماندن کسی، به مصرف انرژیهای پاک گذار کنیم. این گذار ضرورتی مبرم برای تمام جاهای دنیا است، اما دشوارترین موانع سیاسی و اجتماعی-اقتصادی، در کشورهای رو به توسعه است. گردهمایی سران کشورهای جهان در ماه آینده در نشست کوپ۲۶ در گلاسگو فرصتی تاریخی خواهد بود برای پیشبرد اقتصاد رها از زغالسنگ و حمایت از نیازمندترین کشورها به این نوع اقتصاد.
در ماجرای زغالسنگ، با دو الگوی بسیار متفاوت توسعه روبهرو هستیم. تقاضا برای انرژی حاصل از سوزاندن زغالسنگ در ثروتمندترین کشورهای جهان روند کاهشی شدیدی دارد و از سال ۲۰۱۰ به میزان ۱۸.۶ درصد کاهش یافته است. کشورهای سازمان همکاری و توسعه اقتصادی (OECD) در سال ۲۰۱۹ بیش از هر زمانی در تاریخ، نیروگاههای زغالسنگی را بازنشسته کردند و انرژی پاک به شکل فزایندهای رواج مییابد. در کشورهای صنعتی، سهم نیروگاههای بادی و خورشیدی از راهاندازی طرحهای جدید انرژی، رقم شگفتانگیز ۹۵ درصد است.
اما در کشورهای رو به توسعه با تصویر بسیار متفاوت دیگری روبهرو میشویم. زغال سنگ در این کشورها بر ۴۴ درصد شبکه برق سیطره دارد و محرک رشد اقتصادی گستردهای است. جنوب اقتصادی جهان در حال سر بلند کردن است و در کوتاهمدت، اقتصاد همچنان به نفع انرژی زغالسنگ است.
منشا ماندگاری زغالسنگ در عرصه انرژی پیچیده است. طبق یک توضیح، تولید زغالسنگ نیز مانند بسیاری از بخشهای دیگر (صنعت و اقتصاد) جهان، از فراز و نشیبهای بازار آزاد محفوظ است. ۹۳ درصد نیروگاههای زغالسنگی جهان متکی به قراردادهای درازمدت و تعرفههای غیررقابتی هستند و به همین دلیل، سالها یا حتی دههها پس از آن که مزیت رقابتیشان را از دست دادهاند، در میدان یکهتازی میکنند. افزون بر این، زغالسنگ بیش از همه از یارانههای سوخت فسیلی بهرهمند است و موجب تداوم وضعیت خطرناک موجود در سیاره ما میشود.
عامل دیگری هم هست که کمتر آشکار، اما همانقدر بحرانزا است. اقتصادهای نوپا امکانات بسیار خوبی برای سرمایهگذاری ایجاد میکنند، اما سرمایهگذاران خصوصی در تأمین سرمایه برای بنیان نهادن زیرساختهای پاک در کشورهای فاقد سیاستهای قطعی در زمینه انرژیهای تجدیدپذیر، محتاطانه عمل میکنند. مثلاً طبق بررسی مؤسسه بلومبرگ انایاف در باره ۱۰۸ اقتصاد نوپا، فقط ۴۱ درصد آنها دارای نهادهای تنظیم مقررات متناسب با اهدافشان در زمینه انرژیهای پاک هستند.
ادامه مطلب...