منابع خبری اسرائیل (از جمله جروزالم پست و تایمز آو اسرائیل) گزارش دادهاند که بر اساس یک گزارش ویژه و محرمانهٔ آژانس بینالمللی انرژی اتمی، جمهوری اسلامی ایران در سال ۲۰۰۳ چندین آزمایش انفجاری مرتبط با توسعهٔ سلاح هستهای را بهصورت مخفیانه انجام داده و پنهانکاری کرده است . بخش زیادی از اطلاعات این گزارش ظاهراً مبتنی بر اسنادی است که موساد در سال ۲۰۱۸ طی عملیات دستیابی به «آرشیو هستهای» ایران بهدست آورده است . این ادعاها در حالی مطرح میشود که ایران همواره تأکید کرده برنامه هستهایاش صرفاً اهداف صلحآمیز دارد.
برای صحتسنجی این ادعا، خبرگزاری رویترز نیز با استناد به گزارش محرمانهٔ آژانس تأیید میکند که ایران در چند سایت اعلامنشده فعالیتهای هستهای پنهانی داشته است . بهطور مشخص، آژانس دریافت که در تاسیسات «لویزان-شیان» تهران یک قرص فلز اورانیوم در سال ۲۰۰۳ دستکم دو بار جهت ساخت منبع نوترونی انفجاری (چاشنی نوترونی) بهکار گرفته شده است . این فرایند (تولید چاشنی نوترونی به روش انفجاری) برای آغاز واکنش زنجیرهای در یک سلاح هستهای طراحی شده و آژانس آن را بخشی از آزمایشهای مقیاسکوچک ایران در آن دوره میداند.
جزئیات گزارش حاکی از آن است که ایران حوالی سال ۲۰۰۳ چندین «آزمایش انفجار همگرا» (implosion) انجام داده است؛ این نوع آزمایشها مهارتی کلیدی برای ساخت بمب اتمی محسوب میشوند. به گفتهٔ مؤسسهٔ علوم و امنیت بینالمللی (ISIS) که گزارش آژانس را تحلیل کرده، این فعالیتها در واقع تدارک ایران برای یک «آزمایش سرد» در توسعهٔ بمب اتم بوده است . در یک آزمایش سرد، یک بمب هستهای بهطور کامل شبیهسازی و مونتاژ میشود با این تفاوت که بهجای هستهٔ قابل شکافت (اورانیوم یا پلوتونیوم جنگی)، از مواد هستهای غیربحرانی (مثلاً اورانیوم طبیعی یا ضعیفشده) استفاده میشود.
بر اساس این تحلیل، ایران در سایت مریوان دستکم چهار آزمایش انفجاری تمامعیار انجام داده که طی آن چاشنیهای انفجاری همگرا با ایجاد موج ضربهٔ کروی بهسمت داخل، یک هستهٔ غیرانفجاری را متراکم کردهاند . این آزمایشها عملاً انفجار یک سلاح هستهای را بدون استفاده از اورانیوم غنیشده شبیهسازی کردهاند. در این فرآیند از منابع نوترونی انفجاری (EDNS) بهره گرفته شده که با انفجار مواد پرقدرت، تعداد زیادی نوترون آزاد میکنند؛ وجود چنین چاشنی نوترونی برای آغاز واکنش زنجیرهای بمب اتمی حیاتی است.
کارشناسان میگویند چنین آزمایشهای انفجاری هیچ کاربرد غیرنظامی ندارد و صرفاً برای تسلیحات اتمی بهکار میرود . همین یافته که ایران توانسته این آزمایشهای پیچیده را پیش ببرد، نشان میدهد برنامهٔ تسلیحاتی آن در جنبههای فنی (فراتر از صرف غنیسازی اورانیوم) بسیار پیشرفتهتر از چیزی بوده که پیشتر تصور میشد . هرچند بخش زیادی از این فعالیتهای مخفی مربوط به حدود ۲۰ سال پیش است، اما نگهداری دقیق سوابق توسط ایران به این معنی است که پیشرفتهای حاصله میتواند در صورت ارادهٔ تهران برای جهش به سمت ساخت بمب در شرایط کنونی مورد استفاده قرار گیرد.
👤shahin modares
➖➖➖ 🌐🌐 @PN_KFP