✅ بهرهمندي از زبان گفتاري(2)
🔸ركگويي و صداقت:
ما در گفتوگوهاي رودررو با يكديگر خندهرو، فروتن و صميمي هستيم. چرا در نوشتههاي خود اينگونه نباشيم؟ براي نمونه، نويسنده نبايد از اعتراف به ناداني خود در مسئلهاي خاص(نه به نحو كلي و تعارفگونه) ابا داشته باشد؛ زيرا روزانه همة ما چنين اعترافهايي داريم. در فرهنگ مردم عادي و در محاورات روزانه، فراوان اتفاق ميافتد كه كسي به «ندانستن» يا «ناكامي در امري» اعتراف ميكند و مثلا ميگويد: «من معناي اين جمله را نميدانم.» 1 اما گويا نويسندگان بنا ندارند هيچگاه در هيچامري اظهار ناداني كنند؛ جز در مقدمة كتاب، آن هم از باب تعارف! معمولا مؤلفان به اندكي تعارفات مصنوعي در مقدمة نوشتارشان بسنده ميكنند و سپس در هيچجاي ديگر كتاب، به خوانندة خود نميگويند كه مثلا «من دربارة اين مسئلة خاص بيش از اين نميدانم» يا «فرصت مطالعه و جستوجوي بيشتر در اين موضوع را نداشتم.» بلكه گاهي ترجيح ميدهند به جاي اينگونه اعترافات صميمي، بگويند: «تحقيق بيشتر در اين موضوع، بيرون از گنجايش اين كتاب است» يا «در اين مقال نميگنجد» يا «به فرصتي ديگر واميگذاريم» يا «شرح اين هجران و اين خون جگر/ اينزمان بگذار تا وقت دگر». اينگونه عبارات، اگر فقط براي پوشاندن ضعف و كاستي نويسنده باشد، جز اينكه ناقض صداقت و شجاعت علمي است، نوشتة او را از امتياز سادگي و صميميت با خواننده هم محروم ميكند.
1 . براي نمونه، آقاي خانلري، در يادداشتهايي كه در شرح برخي ابيات حافظ نوشته است، گاهي بهصراحت و روشني به خوانندة خود ميگويد كه من معناي اين بيت را نميدانم. (ر.ك: ديوان حافظ، تصحيح ناتل خانلري، يادداشتهاي پايان كتاب، ص1002 و 1163)
✳️ مرحوم استاد رضا بابایی، کتاب «آئین قلم»
@kanoonnevisandeganqom@molavi_asar_o_afkar@ferdosesokhan