📑اسناد آرشیوی دیگر آمریکا تأیید میکنند که نه ستاد سیا، نه وزارت خارجهی آمریکا و نه حتی کاخ سفید و سفیر آمریکا، از هیچیک از حوادثی که قرار بود در ۲۸ [اَ]مُرداد اتفاق بیفتند، خبر نداشتند و یا از برنامهی قبلی آن روز اطلاعی نداشتند.
چنانکه در زیر خواهیم دید، سرنگونی مصدق برای همه شگفتآور بود.
سفارت آمریکا در یک گزارش سری به وزارت خارجه اعلام میکند که سفیر آمریکا و مقامهای سفارت در تهران، ضمن اینکه بر حوادث ۲۸ [اَ]مُرداد نظارت دارند، اما بسیار نگران «انگیزه و علل» تظاهرات شاهدوستان بودند.
در یک جمعبندی سری پس از کودتا که در ۲۹ [اَ]مُرداد / ۲۰ اوت، به وزارت خارجه ارسال شده است، بهطور مثال، سفیر هندرسون اعتراف میکند در میان سایر چیزهایی که (در ۲۸ [اَ]مُرداد) شورش در آن توفیق یافت، یکی «خودجوش بودنِ فراوان آن بوده» و از میان پنج عاملی که سفیر آنها را انگیزههای شورش بیان میکند، هیچیک به دستکاریهای خارجیان ربطی ندارد.
تأییدات هندرسون نیز در مصاحبهی تاریخ شفاهی وی که در کتابخانهی ترومن در ۱۹۷۲/۱۳۵۱ انجام شده، بههمان میزان روشنگرانه است، آنجا که میگوید:
«وقتی در ۱۷ اوت/ ۲۶ [اَ]مُرداد به تهران بازگشتم، برداشتم این بود که مصدق حداقل برای مدتی در مبارزهی طولانی خود با شاه پیروز میدان خواهد بود. از حوادثی که در روز بعد اتفاق افتاد، تعجب کردم و گمان میکنم که اگر روزی تلگرافهای من به وزارت خارجه منتشر شود، خواهید دید که درست میگویم.»
تلگرافهایی که هندرسون به آنها اشاره میکند، بعداً طبقهبندی شدند و از برخی از آنها در این پژوهش یاد شده است. این اسناد بهواقع گفتههای وی را در این مصاحبه تأیید میکند.
📗 ایران و سازمان سیا؛ بازنگری در سقوط دولت مصدق، داریوش بایندر
➖➖➖➖➖➖📑تعارض اسناد وزارت امور خارجهی آمریکا و خصوصاً گزارش مهم ویلبر با آنچه که کرمیت روزولت مدعی آنست، نشان از شیوهی رایجی دارد که در بسیاری موارد، افراد _ بمنظور بزرگنمایی عملکرد خود و بالا بردن سطح عملیات خویش در راه انجام مسئولیتها و ماموریتهای محوّله _ بدان مبادرت میکنند تا بدینترتیب موفقیت حاصله را یکسره، نتیجهی درایت، ابتکار و خلاقیت خویش وانمود کنند.
گاه، این شیوهی بزرگنمایی، آنچنان پیش میرود که با مستندات قطعی، تعارض یافته و به افسانه یا به «عملیات محیّرالعقول» پهلو میزند. بر این اساس است که استفن دوریل با استناد به منابع مختلف تاکید میکند که آیزنهاور پس از مطالعهی گزارش روزولت چنین نوشت: «گزارش او بیشتر به داستان شباهت داشت، تا به یک واقعیت تاریخی!»
📘دکتر محمّد مصدق؛ آسیبشناسی یک شکست (از انقلاب مشروطیت به انقلاب اسلامی)، علی میرفطروس
@cafe_andishe95