✳️ کوتاه‌ترین داستان در ادبیات پارسی
مولوی در مثنوی معنوی می گوید ...
《مرغکی اندر شکارِ کِرم بود
گربه فرصت یافت، او را در ربود》
▪️این بیتِ زیبا و پرمایه، خود به تنهایی یک داستان هست، داستانی نگاره ای، این نگاره، بر بنیادِ نمادهایی بنا شده است که با بیان و گزارش درمی‌یابیم، چه آراستنِ (نظمِ)منشوری و شگفتی دارد، نوشتارِ فشرده‌ای که به کوتاهی، به ریخت(شکل) بیان در آمده است.
◀️ برای بیشتر دانستن و درک این بیت، نخست نمادهایش را می‌کاویم ...
▪️مرغک : آدم های سودجو(فرصت‌طلب)،
فرمانروایان جفاکار، و .....
( یک نگاه / یک دم / و زمان ها).
▪️کِرم : آدم های بی‌پناه، زمان های کوتاه، توان های کوچک، (لحظه‌ها و فرصت‌های) کوچک و بی مایه.
▪️گربه : آدم های زبردست(قاهر/ قهار)، توانی های بزرگ‌تر، زمان ها و پیش آمدهای برتر، رخداد ، روزگار ، مرگ.
⬅️ چم(معنی) بیت ...
یکی از چم(معانی) چندگانهِ بیت این هست، کسی در کمین بی‌گناهی نشسته بود تا او را بفریبد، نادان و ناآگاه(غافل) از این‌که روزگار در کمین او بود.
▪️این بیت، همهِ آن چیزی هست که ما در واژه‌ی #آز در زبان پارسی و #حرص در زبان تازی می‌بینیم،
▪️بیانی نگاره ای از چند و چون #آز آدمی، #آزی که در فرهنگ دیرینهِ ما و در شاهنامه فردوسی فرزانه با نام #دیوی بوده است و اهریمنی.
❇️ وانگهی ... #آز در شاهنامه
《چو بستی کمر بر در راه آز
شود کار گیتیت یکسر دراز》
▪️#آز در شاهنامه #دیو همدستی دارد به نام #نیاز و این هر دو سرچشمه آفرینش همه دیوان اند (=دیوساز).
▪️#نیاز آمیخته شده از دو بخش «نی+از» است به چم(معنی) مجبور کردن ، بستن ، فشارآوردن و واژه (azeh) به چمِ فشار و تنگنایی است و #نیاز پارسی از همین ریشه است که افزون براین نیاز و نیازمندی(احتیاج) به چم(معنی) کام وگرای و #آز است.
▪️#آز نخستین بار در شاهنامه و دوران پادشاهی #فریدون به چشم می خورد، این به چم(یعنی) در درازای پادشاهی #پیشدادیان از وجود چنین پتیاره ای نمی توان سراغ گرفت و جهان به کام آدمیان هست و همگان در امن و آسایش به سر می برند.
▪️#فریدون با برگزیدن #ایرج، فرزند کهین به پادشاهی ایران و دور ساختن سلم و تور (دادن روم و توران به آنان) پروایی و یارایی(مجالی) برای تاخت و تاز(جولان) #آز پیش می آید.
▪️دیو #آز نخست به سراغ #سلم، برادر بزرگ تر می رود و وجود او را به آشوب و ناراستی دچار می سازد و سرانجام مرگ #ایرج ریخت می گیرد ...
《دلش گشت غرقه به آز اندرون
به اندیشه بنشست با رهنمون
نبودش پسندیده بخش پدر
که داد او به کهتر پسر تخت زر》
▪️در چنین هنگامهِ ناگواری، فرزانه توس سخن را به پند و اندوه می کشاند و به نشان دادن ریشه ناسازگاری روزگار بسنده می کند ...
《ایا دانشی مرد بسیار هوش
همه چادر آزمندی مپوش
وگر آزمندی ست و اندوه و رنج
شدن تنگ دل در سرای سپنج》
▪️سخن خردمندانهِ فرزانه توس این هست که تلخی هایی چنین جز با دست یازیدن به #آز رخ نمی دهد، #آز مایه همهِ تلخی ها و ناگواری هاست.
❇️ نمونه ای دیگر ...
▪️#کی_غباد از شاهان بزرگ کیانی است، او نیز چون #فریدون فرزند سبکسری دارد به نام کی کاوس، #کی_غباد که خود روزگاری را به فرزانگی و دانایی سپری نموده در هنگامِ مرگ به فرزند نابخرد خود چنین پند می دهد ...
《تو گر دادگر باشی و پاک دین
ز هر کس نیابی به جز آفرین
وگر آز گیرد سرت را به دام
بر آری یکی تیغ تیز از نیام》
▪️#آز ، دشمن دادگری، دینداری و دوستی و آشتی است، باید دانست آن که نخست به تیغ دست می برد جانش را به دیو #آز سپرده است.
❇️ نمونه ای دیگر ....
▪️به داستان #کی_کاووس می رسیم، #دیو_آز، پرتوان تر رخ می نماید، #کی_کاووس نخستین پادشاه ایران است که به وسوسه #آز گرفتار می شود،
او می خواهد به جنگ دیوان مازندران برود، #زال دانا می کوشد تا شاه را از این اندیشه نادرست و نابخرد و پر #آز بپرهیزاند.
هموندان گرانمایه و فرهیخته
ناگفته نماند ...
#آز یکی از نیروهای مخرب و ناسازگار(منفی) و نیادی(طبیعی) و روانی(نفسانی) همه آدمیان هست.
امیدوارم هیچ گاه گرفتار و دربندِ دیو #آز نشوید و همواره گام هايتان در پيروزى و كاميابى باشد.
❇️ مطلب ارسالی از: سرور آرش ، از گروه : شاهنامه پژوهان سیمرغ
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
مولوی در مثنوی معنوی می گوید ...
《مرغکی اندر شکارِ کِرم بود
گربه فرصت یافت، او را در ربود》
▪️این بیتِ زیبا و پرمایه، خود به تنهایی یک داستان هست، داستانی نگاره ای، این نگاره، بر بنیادِ نمادهایی بنا شده است که با بیان و گزارش درمی‌یابیم، چه آراستنِ (نظمِ)منشوری و شگفتی دارد، نوشتارِ فشرده‌ای که به کوتاهی، به ریخت(شکل) بیان در آمده است.
◀️ برای بیشتر دانستن و درک این بیت، نخست نمادهایش را می‌کاویم ...
▪️مرغک : آدم های سودجو(فرصت‌طلب)،
فرمانروایان جفاکار، و .....
( یک نگاه / یک دم / و زمان ها).
▪️کِرم : آدم های بی‌پناه، زمان های کوتاه، توان های کوچک، (لحظه‌ها و فرصت‌های) کوچک و بی مایه.
▪️گربه : آدم های زبردست(قاهر/ قهار)، توانی های بزرگ‌تر، زمان ها و پیش آمدهای برتر، رخداد ، روزگار ، مرگ.
⬅️ چم(معنی) بیت ...
یکی از چم(معانی) چندگانهِ بیت این هست، کسی در کمین بی‌گناهی نشسته بود تا او را بفریبد، نادان و ناآگاه(غافل) از این‌که روزگار در کمین او بود.
▪️این بیت، همهِ آن چیزی هست که ما در واژه‌ی #آز در زبان پارسی و #حرص در زبان تازی می‌بینیم،
▪️بیانی نگاره ای از چند و چون #آز آدمی، #آزی که در فرهنگ دیرینهِ ما و در شاهنامه فردوسی فرزانه با نام #دیوی بوده است و اهریمنی.
❇️ وانگهی ... #آز در شاهنامه
《چو بستی کمر بر در راه آز
شود کار گیتیت یکسر دراز》
▪️#آز در شاهنامه #دیو همدستی دارد به نام #نیاز و این هر دو سرچشمه آفرینش همه دیوان اند (=دیوساز).
▪️#نیاز آمیخته شده از دو بخش «نی+از» است به چم(معنی) مجبور کردن ، بستن ، فشارآوردن و واژه (azeh) به چمِ فشار و تنگنایی است و #نیاز پارسی از همین ریشه است که افزون براین نیاز و نیازمندی(احتیاج) به چم(معنی) کام وگرای و #آز است.
▪️#آز نخستین بار در شاهنامه و دوران پادشاهی #فریدون به چشم می خورد، این به چم(یعنی) در درازای پادشاهی #پیشدادیان از وجود چنین پتیاره ای نمی توان سراغ گرفت و جهان به کام آدمیان هست و همگان در امن و آسایش به سر می برند.
▪️#فریدون با برگزیدن #ایرج، فرزند کهین به پادشاهی ایران و دور ساختن سلم و تور (دادن روم و توران به آنان) پروایی و یارایی(مجالی) برای تاخت و تاز(جولان) #آز پیش می آید.
▪️دیو #آز نخست به سراغ #سلم، برادر بزرگ تر می رود و وجود او را به آشوب و ناراستی دچار می سازد و سرانجام مرگ #ایرج ریخت می گیرد ...
《دلش گشت غرقه به آز اندرون
به اندیشه بنشست با رهنمون
نبودش پسندیده بخش پدر
که داد او به کهتر پسر تخت زر》
▪️در چنین هنگامهِ ناگواری، فرزانه توس سخن را به پند و اندوه می کشاند و به نشان دادن ریشه ناسازگاری روزگار بسنده می کند ...
《ایا دانشی مرد بسیار هوش
همه چادر آزمندی مپوش
وگر آزمندی ست و اندوه و رنج
شدن تنگ دل در سرای سپنج》
▪️سخن خردمندانهِ فرزانه توس این هست که تلخی هایی چنین جز با دست یازیدن به #آز رخ نمی دهد، #آز مایه همهِ تلخی ها و ناگواری هاست.
❇️ نمونه ای دیگر ...
▪️#کی_غباد از شاهان بزرگ کیانی است، او نیز چون #فریدون فرزند سبکسری دارد به نام کی کاوس، #کی_غباد که خود روزگاری را به فرزانگی و دانایی سپری نموده در هنگامِ مرگ به فرزند نابخرد خود چنین پند می دهد ...
《تو گر دادگر باشی و پاک دین
ز هر کس نیابی به جز آفرین
وگر آز گیرد سرت را به دام
بر آری یکی تیغ تیز از نیام》
▪️#آز ، دشمن دادگری، دینداری و دوستی و آشتی است، باید دانست آن که نخست به تیغ دست می برد جانش را به دیو #آز سپرده است.
❇️ نمونه ای دیگر ....
▪️به داستان #کی_کاووس می رسیم، #دیو_آز، پرتوان تر رخ می نماید، #کی_کاووس نخستین پادشاه ایران است که به وسوسه #آز گرفتار می شود،
او می خواهد به جنگ دیوان مازندران برود، #زال دانا می کوشد تا شاه را از این اندیشه نادرست و نابخرد و پر #آز بپرهیزاند.
هموندان گرانمایه و فرهیخته
ناگفته نماند ...
#آز یکی از نیروهای مخرب و ناسازگار(منفی) و نیادی(طبیعی) و روانی(نفسانی) همه آدمیان هست.
امیدوارم هیچ گاه گرفتار و دربندِ دیو #آز نشوید و همواره گام هايتان در پيروزى و كاميابى باشد.
❇️ مطلب ارسالی از: سرور آرش ، از گروه : شاهنامه پژوهان سیمرغ
@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan
Comments
Be the first to add a comment
Log in to comment