✳️ فرق نماد با استعاره در چیست ؟

❇️ یکی از دوستان بسیار عزیز پرسیده‌اند:

سلام.من هنوز نمی‌دونم فرق نماد با استعاره چیه؟

◀️ برداشت من اینه که نماد در متن های مختلف با توجه به متن معنی می شه مثلا سیاهی در متن مذهبی گمراهی- کفر و...در متن سیاسی وضعیت بد جامعه و... اما استعاره همیشه (اگه مکرر باشد و سنتی) یه معنی. مثلا گل همیشه معشوق یا لعل همیشه لب. البته هر عصری استعاره های جدیدی به استعارات قبلی اضافه می شه.

◀️ خوب اگه تا این جا برداشت من درسته لطفا بفرمایید آیا هر نماد در متن یه استعاره نیست؟

پاسخ:

آنها که نگاه فلسفی به زبان دارند، هر نوع بازی مجازی را استعاری می نامند؛ اما در بحثهای بلاغی نماد و استعاره تفاوت دارند.
استعارۀ گل و لعل (به قول شما مکرر و سنتی) درخوانش ادبی ما تک معنایی شده اند یعنی در سنت ادبی معنای نزدیک به قرارداد و کلیشه پیداکرده اند. اینها را گاه استعارۀ مرده می شمارند. در طی زمان به نشانه های گفتمانی هم بدل می شوند: یعنی نشانه هایی که برچسب گفتمان تغزلی فارسی دارند. تولد،کهولت و مرگ استعاره و نماد اساس دگردیسی زبان و سبک ادبی و یکی از بحثهای جدی در نقد ادبی است.

◀️ اما تفاوتهای استعاره و نماد :

" استعاره جانشين يك واژه است. نمادجانشين انديشه است.

" يك تشبيه فشرده است.
نماد سرچشمه مفاهيم و تصوّرات است.

" فقط يك تأويل (معنى) دارد. نماد تأويلهاى متعدّد و بى‏شمارى دارد.

" به‏جانشين و علاقۀ خود پيوسته است.
نماد تصويرى است آزاد و آزادانه عمل مى‏كند.

" جانشين يك مفهوم خارجى است. نماد تن به‏مفهومات حسّى نمى‏دهد.

" شباهت پنهان دو شى‏ء با هم است.
نماد با مفهوم خود، وحدت ذاتى دارد.

" در سطح شباهت ميان اشيا مى‏ماند.
نماد به معنای نهفته در تصویر عمق و ژرفا می بخشد.

" صريح و محدود است. نماد گنگ و بيكرانه است.

" امر جزئى را تصوير مى‏كند. نماد كلّيت را تصوير مى‏كند.

" آرايه‏اى است در بدنه شعر. نماد كاكل شعر است و محور آن.

" پنهان‏سازى آگاهانه است. نماد پنهان‏سازى ناخودآگاه است.

" صورت ديگرى از نشانه زبانى است. نماد صورت يك انديشه است.

" به‏برونه زبان معطوف است. نماد به‏درونه زبان معطوف است.

" نماد در بستر ادبیات و جامعه و به مرور ساخته میشود مثلا همین نی که میگوییم نماد انسان عارف است بعد از سرایش این شعر و بحث های بعد ساخته وپرداخته شده اما استعاره ساخت آنی دارد.

"شاعری دو چیز را بهم با وجه شبه ای تشبیه میکند و از یکی کار دیگری را میخواهد و استعاره ساخته می شود. اما نماد اینگونه نیست.

@molavi_asar_o_afkar
@ferdosesokhan

Comments

Be the first to add a comment