✳️ فرق نماد با استعاره در چیست ؟
❇️ یکی از دوستان بسیار عزیز پرسیدهاند:
سلام.من هنوز نمیدونم فرق نماد با استعاره چیه؟
◀️ برداشت من اینه که نماد در متن های مختلف با توجه به متن معنی می شه مثلا سیاهی در متن مذهبی گمراهی- کفر و...در متن سیاسی وضعیت بد جامعه و... اما استعاره همیشه (اگه مکرر باشد و سنتی) یه معنی. مثلا گل همیشه معشوق یا لعل همیشه لب. البته هر عصری استعاره های جدیدی به استعارات قبلی اضافه می شه.
◀️ خوب اگه تا این جا برداشت من درسته لطفا بفرمایید آیا هر نماد در متن یه استعاره نیست؟
پاسخ:
آنها که نگاه فلسفی به زبان دارند، هر نوع بازی مجازی را استعاری می نامند؛ اما در بحثهای بلاغی نماد و استعاره تفاوت دارند.
استعارۀ گل و لعل (به قول شما مکرر و سنتی) درخوانش ادبی ما تک معنایی شده اند یعنی در سنت ادبی معنای نزدیک به قرارداد و کلیشه پیداکرده اند. اینها را گاه استعارۀ مرده می شمارند. در طی زمان به نشانه های گفتمانی هم بدل می شوند: یعنی نشانه هایی که برچسب گفتمان تغزلی فارسی دارند. تولد،کهولت و مرگ استعاره و نماد اساس دگردیسی زبان و سبک ادبی و یکی از بحثهای جدی در نقد ادبی است.
◀️ اما تفاوتهای استعاره و نماد :
" استعاره جانشين يك واژه است. نمادجانشين انديشه است.
" يك تشبيه فشرده است.
نماد سرچشمه مفاهيم و تصوّرات است.
" فقط يك تأويل (معنى) دارد. نماد تأويلهاى متعدّد و بىشمارى دارد.
" بهجانشين و علاقۀ خود پيوسته است.
نماد تصويرى است آزاد و آزادانه عمل مىكند.
" جانشين يك مفهوم خارجى است. نماد تن بهمفهومات حسّى نمىدهد.
" شباهت پنهان دو شىء با هم است.
نماد با مفهوم خود، وحدت ذاتى دارد.
" در سطح شباهت ميان اشيا مىماند.
نماد به معنای نهفته در تصویر عمق و ژرفا می بخشد.
" صريح و محدود است. نماد گنگ و بيكرانه است.
" امر جزئى را تصوير مىكند. نماد كلّيت را تصوير مىكند.
" آرايهاى است در بدنه شعر. نماد كاكل شعر است و محور آن.
" پنهانسازى آگاهانه است. نماد پنهانسازى ناخودآگاه است.
" صورت ديگرى از نشانه زبانى است. نماد صورت يك انديشه است.
" بهبرونه زبان معطوف است. نماد بهدرونه زبان معطوف است.
" نماد در بستر ادبیات و جامعه و به مرور ساخته میشود مثلا همین نی که میگوییم نماد انسان عارف است بعد از سرایش این شعر و بحث های بعد ساخته وپرداخته شده اما استعاره ساخت آنی دارد.
"شاعری دو چیز را بهم با وجه شبه ای تشبیه میکند و از یکی کار دیگری را میخواهد و استعاره ساخته می شود. اما نماد اینگونه نیست.
@molavi_asar_o_afkar@ferdosesokhan