تحلیل هم حرکتی بازار های مالی در ایران
(قسمت چهارم)
نتایج تجربی با استفاده از تحلیل همدوسی موجک(Wavelet Coherence Analysis)
خلاصه نتایج حاصل از تحلیل همدوسی موجک با استفاده از داده های دوره سپتامبر 2014 تا ژوئن 2020، نشان داده است که:
1- بین قیمت نفت و نرخ ارز تقریبا هم حرکتی معناداری وجود نداشته است.
علت این است که در دوره تحریم های قبل از برجام و شکستن برجام، درآمد نفتی ایران به شدت محدود شده و تقریبا بدون نفت اداره می شد. در دورانی که تحریم ها کاهش یافت، چون درآمد نفتی در اقتصاد زیاد شد، بانک مرکزی طوری بازار ارز را کنترل کرد که متاثر از اتفاقات جهانی باشد. در دوران شیوع اپیدمی کووید 19 نیز، چون اقتصاد ایران در شرایط تحریم قرار داشت، نوسانات شدید قیمت نفت در این دوره، نرخ ارز را تحت تآثیر قرار نداد.
2- بین قیمت نفت و بازار سهام هم حرکتی وجود داشته است.
علت این است که بسیاری از شرکت های عضو بورس اوراق بهادار تهران، صادرات محور هستند که درآمد آن ها علاوه بر نرخ ارز تابعی از قیمت نفت و فرآورده های نفتی نیز می باشد. هم حرکتی بین قیمت نفت و سهام، بسیار پراکنده و در بازه های زمانی کوتاهی اتفاق می افتد. بازار سهام در ایران کاملا تحت کنترل دولت ایران بوده و با بخش حقیقی اقتصاد ایران و بازارهای جهانی تقریبا هیچ ارتباطی ندارد. برای مثال علیرغم رکود نسبی در بازار سهام معتبر جهان، و با وجود پدیده تورکود در ایران، بنگاههای کوچک و بزرگ در این کشور با مشکلات زیادی در تامین مالی مواجه هستند؛ اما در طی این دوره، بازار بورس بسیار فعال بوده است، به گونه ای که شاخص کل از 80000 واحد به حدود دو میلیون واحد رسیده است. بنابراین، قیمت نفت نیز نمی تواند علامت مناسبی درباره سرمایه گذاری در بازار سهام به سرمایه گذار داخلی، بدهد.
3- بین قیمت نفت و سکه طلا هم حرکتی بسیار محدود ی وجود دارد.
در مجموع، حرکت قیمت نفت در اقتصاد ایران، نمی تواند هدایت گر مناسبی برای تعیین بهترین بازار سرمایه گذاری باشد. اما با توجه به هم حرکتی ضعیفی که با سه بازار داخلی ایران دارد، برای یک سرمایه گذار ریسک گریز، در بین سه بازار دیگر، بهترین پیشنهاد است.
4- بین قیمت سکه طلا و نرخ ارز در شرایط باثبات اقتصادی ( پسا برجام) به دلیل ثبات حاکم بر بازارهای طلا و ارز، هم حرکتی بین این دو متغیر صرفا در درازمدت ، وجود دارد. اما در شرایط تحریم و شیوع بیماری کووید 19، در تمامی بازه های زمانی کوتاه مدت، میان مدت و درازمدت، هم حرکتی مثبت بین این دو متغیر وجود دارد. متغیر پیشرو نیز نرخ ارز است.
سرمایه گذار برای ورود به این بازارها باید ابتدا شرایط حاکم بر بازار را ارزیابی کند. در شرایط عادی، می توان بدون نگرانی از هم حرکتی دو متغیر، در هر دو بازار، سرمایه گذاری کوتاه مدت و میان مدت انجام داد. اما در دوران بی ثباتی، سرمایه گذاری در هر دو بازار به طور همزمان، پورتفوی سرمایه گذاران را در همه بازه های زمانی، دچار ریسک شدیدی می کند.
5- به دلیل هم حرکتی شدید دو متغیر نرخ ارز و قیمت طلا در اقتصاد ایران، همدوسی مشابهی بین این دو متغیر و قیمت سهام، مشاهده می شود.
در دوران قبل از برجام و پسابرجام، بازار سهام در کوتاه مدت تحت تاثیر قیمت طلا و ارز قرار گرفته است؛ اما این هم حرکتی با افزایش بی ثباتی در اقتصاد ایران ( بازگشت تحریم ها) شدت می گیرد. بخصوص در درازمدت، هم حرکتی مثبت شدیدی بین طلا و ارز و سهام مشاهده می شود.
در این حرکت ها ، متغیر پیشرو، نرخ ارز است. نکته قابل توجه این است که این هم حرکتی پس از مدتی به شدت کاهش یافته است. زیرا با دخالت دولت در بازارهای ارز و طلا، این دو بازار، هر از گاهی سرمایه¬گذار را متوجه زیان قابل توجهی می کند؛ اما با حمایت دولت از بازار سهام و رشد روزافزون شاخص آن، روز به روز افرادی با سرمایه اندک جذب این بازار می شوند. این مساله تاحدی پیش رفته است که بعد از شیوع ویروس کووید 19، هم حرکتی معناداری بین ارز و طلا با سهام دیده نمی شود. بدین ترتیب مشاهده می شود که پس از تسری نوسانات بازارهای ارز و طلا به بازار سهام، این بازار مسیر خود را جدا کرده و در حال حاضر تحت حمایت دولت، حرکت می کند. بنابراین مطالعه حرکت نرخ ارز و طلا، در دوران ابتدایی شروع یک بحران ( پس از یک دوره ثبات) می تواند به عنوان یک متغیر پیشرو به سرمایه گذار بازار سهام، سیگنال صحیحی برای سرمایه گذاری ارایه کند؛ اما با تداوم بحران، مسیر بازار سهام از سایر بازارها جدا شده و مطالعه هم حرکتی، کمکی به سرمایه گذار علاقمند به بازار سهام نمی کند.
https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S01618938203010091399مطالعه بخش اول
بخش دوم
بخش سوم
بخش پنجم و پایانی
✅ @karkhone