۲۶ اسفند سالروز درگذشت فریبرز رئیس‌دانا

(آفریده ۲۹ دی ۱۳۲۳ تهران – آرمیده ۲۶ اسفند ۱۳۹۸ تهران، ویسنده و اقتصاددان سوسیالیست )

او گرچه خان‌زاده‌ای با زندگی مرفه بود، اما با دیدن وضعیت زندگی، بیماری‌ها، فقر و بدبختی‌های اهالی روستای ابراهیم‌آباد بوئین‌زهرا، که پدرش خان آنجا بود، نخستین جرقه‌های تفکر و پرسش درباره نابرابری‌های اجتماعی در او روشن شد و بعدها زمین‌های پدر را به کشاورزان بخشید.
او پس از دوره دبستان و دبیرستان در تهران، کارشناسی اقتصاد و کارشناسی ارشد این رشته در گرایش اقتصادسنجی را در دانشگاه ملی ایران گذراند و به‌عنوان مربی آموزشی در دانشگاه ملی مشغول به‌کار شد و در چند دانشگاه دیگر نیز تدریس کرد.
او در ادامه در انگلستان رشته اقتصاد را در مدرسه اقتصاد لندن خواند که در آن دوره، این دانشگاه، پایگاه دانشجویان چپ‌گرا بود. وی مدتی هم در مدرسه اقتصاد لندن به‌عنوان استادیار ریاضیات اقتصادی کار کرد و چند دوره تکمیلی از جمله «اقتصاد فناوری» گذراند. همچنین مدتی رشته جمعیت‌شناسی اقتصادی جامعه کارگری و کشاورزی را در دانشگاه لندن سیتی خواند اما آن را نیمه‌کاره رها کرد.

بازگشت به ایران:
رئیس‌دانا پس از انقلاب به ایران بازگشت و به کارهای دانشگاهی و پژوهشی در رشته اقتصاد و همچنین کنشگری اجتماعی و سیاسی خود ادامه داد. برای نمونه او یکی از اعضای اصلی کانون نویسندگان ایران به‌ویژه در دهه‌های شصت و هفتاد بود و سهم چشمگیری در مبارزه برای آزادی بیان و آزادی رسانه داشت.
وی مدتی در دانشگاه‌های تهران، شهید بهشتی، علامه طباطبایی و علوم بهزیستی و توانبخشی تهران به آموزش رشته اقتصاد پرداخت و استاد راهنما و مشاور چند پایان‌نامه شد. اما جریان غالب و ساختار رسمی با طرز فکر او سازگاری نداشت. 
او ۲۸ آذر ۱۳۸۹ در سخنانی از طرح هدفمندی یارانه‌ها انتقاد کرد و این سیاست را «نئولیبرالی» خواند و گفت: دولت از طریق شوک درمانی وارد نشده، از طریق توهّم درمانی وارد شده است.
او به‌دنبال این سخنان، بازداشت
و به یک سال زندان محکوم شد.
انجمن اقتصاددانان خاورمیانه، در بیانیه‌ای نوشت: «در حالی که در جوامع دموکراتیک، دانشمندان و دانشگاهیان آزادند و حتی تشویق می‌شوند تا در گفتگو درباره مسائل مربوط به امور سیاست‌های عمومی مشارکت کنند، رئیس‌دانا به‌دلیل بیان دیدگاه تخصصی‌اش در مورد وضعیت اقتصادی ایران و سیاست‌های دولت بازداشت شده‌است.»
کانون مدافعان حقوق کارگر که رئیس‌دانا یکی از اعضای آن به‌شمار می‌رفت نیز در بیانیه‌ای نوشت که دستگیری این اقتصاددان چند ساعت پس از آن صورت گرفت که او اعلام کرد که اجرای هدفمندسازی یارانه‌ها، به معنای «فشردن گلوی کارگران و زحمتکشان و حمله همه‌جانبه به سفره خالی آنان است.»
و خواستار آزادی بی‌قید و شرط و فوری او شد و افزود رئیس‌دانا هیچ جرمی جز بیان خواسته‌های کارگران و زحمتکشان مرتکب نشده‌است.
فریبرز رئیس‌دانا در ۱ خرداد ۱۳۹۱ برای اجرای حکم یک سال زندان خود بازداشت و به زندان فرستاده شد و ۲۶ فروردین ۱۳۹۲ از زندان آزاد شد،
او از سال ۱۳۸۵ امکان تدریس دانشگاهی نداشت اما دانشجویانی بودند که همچنان از او به‌عنوان استاد مشاور کمک می‌گرفتند و او همیشه برای سخنرانی در دانشگاه‌های سراسر کشور آماده بود.
وی پس از آزادی زندان، تدریس و کارهای دانشگاهی‌اش محدود شد؛ چنان‌که خود می‌گفت «پیشینه ۳۵ سال کار دانشگاهی دارم اما فقط ۶ - ۷ سال کلاس رفته‌ام» وی از سطح علمی بالایی برخوردار بود و در کنار آن از نفوذ کلام و تأثیرگذاری خاصی بهره‌مند بود. او از دهه ۶۰ که امکان تدریس دانشگاهی نداشت، با همکاری در شرکت های مهندسی مشاور و برعهده گرفتن مطالعات اقتصادی آن تا اسفند ۹۸ فعال بود و با تیم های حرفه‌ای مهندسین معمار و شهرسازی کار می‌کرد.
آرامگاه وی در روستای ابراهیم‌آباد است.

#انقلاب_ایران
@designmanufacturing